Hydranty Zewnętrzne: Przeciwpożarowe Zaopatrzenie w Wodę i Ich Rola

Hydrant zewnętrzny to kluczowy element sieci wodociągowej, który stanowi niezbędne źródło wody do celów przeciwpożarowych. Te urządzenia, umożliwiające pobór wody bezpośrednio z sieci wodociągowych, są jednym z podstawowych elementów chroniących nas przed skutkami pożarów, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i czasie.

Podstawy Prawne i Wymagania

Prawo budowlane stanowi, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami technicznymi, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Kluczowe Akty Prawne

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030) jest kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych. Zawiera ono szczegółowe wytyczne dotyczące średnic nominalnych sieci, średnic nominalnych samych hydrantów zewnętrznych, a także regulacje co do ich lokalizacji i oznaczania.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U.2010.109.719) reguluje wymagania dotyczące hydrantów wewnętrznych, które również stanowią ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków.

W rozporządzeniach znajdują się również informacje dotyczące m.in. sposobów określania wymaganej ilości wody do celów ppoż. Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów ppoż. do zewnętrznego gaszenia pożaru jest w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.

Wymagania dla Sieci Wodociągowej Przeciwpożarowej

Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów ppoż. powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Przepisy wskazują, że sieci wodociągowe ppoż. powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.

Instalacja Hydrantów Zewnętrznych - Kiedy i Gdzie?

Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Hydranty zewnętrzne są niezbędne w następujących przypadkach:

• W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
• W położonych w granicach tych jednostek budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, obiektach produkcyjnych i magazynowych. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• Na każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
• W obiektach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Lokalizacja i Wymagane Odległości

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).
• Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny dostosowane być do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych

Na sieci wodociągowej ppoż. stosuje się przede wszystkim hydranty zewnętrzne nadziemne, ale w określonych sytuacjach dopuszczalne są również hydranty podziemne. Zgodnie z normami europejskimi EN, dostosowanymi na potrzeby polskie, rozróżnia się:

• Hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009.
• Hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339.

Hydrant Zewnętrzny Nadziemny

Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwe do zauważenia. Są to kolumny, obustronnie zakończone nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej mają kolor czerwony, rzadziej czarny lub szary. Stosowanie hydrantów nadziemnych jest zasadniczo zalecane (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80), ponieważ są one łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do obsługi, co zapewnia szybszy dostęp do wody.

Hydrant Zewnętrzny Podziemny

Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu znajduje się pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu jest przykryte specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby skorzystać z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Hydranty strażackie zainstalowane na sieci wodociągowej ppoż. powinny być wyposażone w odcięcia, które umożliwiają odłączenie ich od sieci.

Parametry Techniczne Hydrantów

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane mają średnice 80 mm i 100 mm (oznaczane jako DN80 i DN100). Na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150 dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody. Bardzo rzadko spotykany jest hydrant zewnętrzny o średnicy 150 mm (DN150), występujący jedynie jako hydrant nadziemny. Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować:

• Hydrant PN 10: ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa.
• Hydrant PN 16: ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa.

Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne. Dla hydrantu nadziemnego DN 80 wymagana wydajność wynosi 5 dm³/s (na sieciach, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia).

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami, co zapewnia jednolite rozpoznawanie ich umiejscowienia niezależnie od miejscowości. Do oznakowania hydrantów zewnętrznych stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą "Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe", posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem, można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D), które zapewniają lepszą widoczność z każdej strony.

Oznakowanie Hydrantu Podziemnego

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - czerwoną tablicą z białą obwódką, na której umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu (biała litera H), średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.

Oznakowanie Hydrantu Nadziemnego

Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty. Oznakowanie to znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku, co zdecydowanie zwiększa jego widoczność, ułatwiając lokalizację z dużej odległości, szczególnie w terenach zielonych.

Tabliczki Orientacyjne

Do umieszczania informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Dokumentacja i Certyfikaty

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• Aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT).
• Atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH).
• Świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Hydranty Wewnętrzne - Kontekst

Mimo że artykuł skupia się na hydrantach zewnętrznych, warto wspomnieć o hydrantach wewnętrznych jako komplementarnym elemencie ochrony przeciwpożarowej. Hydranty wewnętrzne to urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej, stanowiące ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku, umożliwiając doprowadzenie węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody.

Oznakowanie Hydrantów Wewnętrznych

Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010. Dopuszczalne jest również stosowanie znaków zgodnych z wymaganiami wycofanej już normy PN-92/N-01256/01, ponieważ tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności.

tags: #hydrant #specjalnego #przeznaczenia #hwp