Hydranty w Warsztacie i Stacji Diagnostycznej: Wymogi i Procedury

portalcenter.cl

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią kluczowy element ochrony przeciwpożarowej w każdym obiekcie, w tym w warsztatach samochodowych i stacjach diagnostycznych. Ich prawidłowe działanie jest niezbędne do skutecznego zwalczania pożarów, a zastosowanie hydrantu we wczesnej fazie pożaru może znacznie ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia, minimalizując straty. W sytuacji zagrożenia pożarowego liczy się każda sekunda, dlatego niesprawny hydrant może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia się ognia, zagrażając życiu i mieniu. Z uwagi na ich istotną rolę, regularne przeglądy i konserwacja są absolutnie niezbędne.

Podstawy Prawne i Normatywne

Obowiązki związane z utrzymaniem, kontrolą i eksploatacją hydrantów w Polsce wynikają z obszernego katalogu aktów prawnych, które mają na celu minimalizowanie ryzyka pożarowego i zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom obiektów.

Kluczowe Akty Prawne

• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określa ogólne zasady organizacji ochrony, kompetencje organów administracji publicznej oraz odpowiedzialność właścicieli, zarządców i użytkowników obiektów budowlanych.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2017 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów uszczegóławia zasady lokalizacji hydrantów, minimalne parametry techniczne oraz wymagania w zakresie dostępności podczas działań ratowniczo-gaśniczych.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 Nr 124 poz. 1030) reguluje obowiązek zaopatrzenia obiektu w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (Dz.U. 2020 poz. 211) również odnosi się do tej kwestii.
• Polskie Normy, takie jak PN-EN 671-1, PN-EN 671-2, PN-EN 671-3, precyzują wymagania dotyczące konserwacji i badania wydajności hydrantów. Zgodnie z tymi zapisami hydranty podlegają przeglądom zgodnie z zapisami Polskich Norm.

Obowiązek Przeglądów i Konserwacji

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2017 r., hydranty przeciwpożarowe muszą przechodzić regularne przeglądy co najmniej raz w roku. Hydranty powinny być konserwowane zgodnie z obowiązującą Normą, a czynności powinny dokonywać osoby posiadające niezbędną wiedzę i uprawnienia w tym zakresie. Właściciele sieci wodociągowej przeciwpożarowej mają obowiązek co najmniej raz w roku poddawać hydranty zewnętrzne przeglądom i konserwacji. Regularne przeglądy, konserwacja i badania wydajności hydrantów są wymagane przez przepisy prawa, a odpowiedzialność za ich sprawność spoczywa bezpośrednio na właścicielach i zarządcach obiektów.

Rodzaje Hydrantów i Ich Specyfika

Wyróżnia się dwa rodzaje hydrantów: wewnętrzne, zlokalizowane w budynkach, oraz zewnętrzne, umieszczone w ściśle ustalonych odległościach poza obiektami. Oba rodzaje stanowią główne źródło wody w czasie pożaru.

Hydranty Wewnętrzne

Hydranty wewnętrzne znajdują się w budynkach mieszkalnych, biurowych, przemysłowych (w tym warsztatach i stacjach diagnostycznych) oraz obiektach użyteczności publicznej. Wewnętrzna sieć hydrantowa, zbudowana z hydrantów wewnętrznych HW-25, HW-33 lub HW-52, stanowi istotny element wyposażenia większości współczesnych budynków.

Wyposażenie i Budowa

Każde stanowisko hydrantów wewnętrznych ma być wyposażone w szafkę hydrantową, w której znajdują się węże hydrantowe o odpowiedniej średnicy, prądownica oraz zawory hydrantowe umożliwiające podłączenie i uruchomienie przepływu wody. Standardowo stosuje się węże hydrantowe półsztywne o średnicy 25 mm, choć w budynkach wysokich i wysokościowych występują również hydranty o średnicy 52 mm. Wybór ten zależy od gęstości obciążenia ogniowego, charakteru obiektu oraz powierzchni strefy pożarowej. Wyposażenie hydrantów wewnętrznych podlega ściśle określonym wymaganiom Polskich Norm i rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych, które wskazują m.in. minimalną długość węży oraz wymóg, aby umożliwiały one dotarcie do każdego punktu chronionej kondygnacji. Zawory hydrantowe są kluczowe dla regulacji przepływu wody i zapewnienia właściwych parametrów pracy.

Wymagana Wydajność Hydrantu Wewnętrznego

W zależności od średnicy wewnętrznej hydrantu, wymagana minimalna wydajność przy minimalnym ciśnieniu 0,2 MPa powinna wynieść:

Typ Hydrantu	Minimalna Wydajność	Minimalne Ciśnienie
HW 25	1 dm³/s	0,2 MPa
HW 33	1,5 dm³/s
HW 52	2,5 dm³/s

W przypadku mniejszej wydajności hydrant uznaje się za niesprawny. Należy wówczas zdiagnozować przyczynę zbyt niskiej wydajności, którą może być m.in. zbyt niska wydajność zasilającej budynek sieci wodociągowej. Rozwiązaniem może być np. instalacja hydroforowa, mająca za zadanie podniesienie ciśnienia w sieci hydrantowej.

Hydranty Zewnętrzne

Hydrant zewnętrzny to urządzenie umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych. Zgodnie z przepisami, powinny spełniać wymagania Polskich Norm, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia, które umożliwiają ich odłączenie od sieci. Stanowią one podstawowe źródło wody do celów gaśniczych w Polsce.

Lokalizacja i Rozmieszczenie

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych, w tym hydrantów zewnętrznych, muszą być wyraźnie oznakowane i wolne od przeszkód, takich jak parkowanie pojazdów czy składowanie materiałów w bezpośrednim sąsiedztwie. Przepisy określają, że hydranty zewnętrzne muszą znajdować się wzdłuż dróg pożarowych, aby umożliwić bezpośredni dojazd samochodów ratowniczo-gaśniczych i nie utrudniać rozwoju akcji w przypadku pożaru.

Odległości umieszczenia hydrantów mają swoje praktyczne uzasadnienie:

• 5 m od chronionego budynku to odległość minimalna pozwalająca na wykorzystanie hydrantu w warunkach rozwiniętego pożaru.
• 75 m to odległość umożliwiająca szybkie zbudowanie zasilania dla pierwszego wozu gaśniczego minimalnym nakładem ratowników.
• 150 m to odległość pozwalająca na przetłoczenie wody z hydrantu na miejsce akcji gaśniczej bez konieczności stosowania pompy pośredniczącej.

Wymagana Wydajność Hydrantu Zewnętrznego

Minimalna wydajność hydrantów zewnętrznych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. wynosi dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 5 dm³/s. Hydranty zewnętrzne o większej średnicy, np. DN 100 czy DN 150, powinny zapewniać odpowiednio większą wydajność, np. 10 dm³/s, 15 dm³/s lub 20 dm³/s, przy ciśnieniu minimalnym 0,1 MPa.

Procedury Przeglądów i Konserwacji

System hydrantów funkcjonuje prawidłowo tylko wtedy, gdy utrzymywany jest w pełnej sprawności technicznej i gotowości do użycia. Podstawą tego są regularne przeglądy, których zakres, częstotliwość i sposób dokumentowania wynika bezpośrednio z obowiązujących przepisów oraz norm technicznych.

Częstotliwość Przeglądów

• Przeglądy hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych: Co najmniej raz w roku, zgodnie z Normą PN-EN 671-3. Mogą być przeprowadzane częściej, ale nigdy rzadziej.
• Próba ciśnieniowa węży hydrantowych: Raz na 5 lat, zgodnie z normami PN-EN 671-1:2012 i PN-EN 671-2:2012, na maksymalne ciśnienie robocze.

Przeglądy hydrantów mogą wykonywać jedynie firmy posiadające odpowiednie uprawnienia oraz certyfikowany sprzęt pomiarowy. Po zakończeniu prac wystawiany jest protokół, a sprawdzony hydrant oznaczany jest naklejką „SPRAWDZONY” wraz z datą badania i terminem kolejnego przeglądu. W przypadku uznania hydrantu za niesprawny, powinien on zostać oznaczony etykietą „USZKODZONY” bądź „NIESPRAWNY”.

Przegląd Hydrantów Wewnętrznych - Co Podlega Sprawdzeniu

Podczas przeglądu hydrantu wewnętrznego należy sprawdzić, czy:

• do hydrantów jest swobodny dostęp;
• jest instrukcja obsługi, czy jest ona czysta i czytelna;
• jest oznakowanie pozwalające na szybką lokalizację urządzenia;
• mocowania do ściany są odpowiednie, nie są obluzowane i trzymają pewnie;
• wypływ wody jest równomierny i dostateczny (wskazane jest użycie wskaźnika wypływu oraz miernika ciśnienia);
• miernik ciśnienia (jeżeli jest zastosowany) pracuje prawidłowo i w swoim zakresie pomiarowym;
• wąż na całej długości nie wykazuje uszkodzeń, zniekształceń, zużycia czy pęknięć. Jeżeli wąż wykazuje jakieś uszkodzenia, powinien być wymieniony na nowy lub poddany próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze;
• zaciski lub taśmowanie węża jest prawidłowe i właściwie zaciśnięte;
• bęben węża obraca się lekko w obu kierunkach. Dla bębnów z wahliwym zamocowaniem sprawdzić, czy oś (zamocowanie) obraca się łatwo i czy bęben obraca się o 180°;
• zawór odcinający przy bębnach ręcznych jest właściwego typu i czy działa łatwo i prawidłowo;
• praca zaworu automatycznego przy bębnach automatycznych oraz właściwa praca serwisowego zaworu odcinającego;
• właściwy jest stan przewodów zasilających w wodę (rurociągów), szczególną uwagę należy zwrócić na odcinki elastyczne, czy nie wykazują oznak zużycia lub zniszczenia;
• skrzynka hydrantowa (obudowa) nie jest uszkodzona i czy drzwiczki łatwo się zamykają;
• prądownica jest właściwego typu i czy prawidłowo pracuje;
• prowadnice węża są poprawnie zamocowane i zapewniają swobodną pracę.

Po zakończeniu przeglądu, hydrant wewnętrzny należy pozostawić w stanie gotowym do natychmiastowego użycia. Jeśli konieczne są poważniejsze naprawy, hydrant powinien być oznakowany „USZKODZONY”, a kompetentna osoba powinna powiadomić o tym użytkownika lub właściciela.

Przegląd Hydrantów Zewnętrznych - Co Podlega Sprawdzeniu

Podczas przeglądu hydrantu zewnętrznego należy sprawdzić, czy:

• urządzenie nie jest zastawione, nie uszkodzone, a elementy nie są skorodowane lub przeciekające;
• miejsce umieszczenia jest wyraźnie oznakowane;
• mocowania są odpowiednie do ich przeznaczenia i pewnie zamocowane;
• wąż na całej długości nie wykazuje oznak uszkodzeń, zniekształceń, zużycia ani pęknięć; jeśli wąż wykazuje uszkodzenia, powinien być wymieniony na nowy lub poddany próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze;
• zaciski lub taśmowanie węża są prawidłowego typu i właściwie zaciśnięte;
• zwijadło wężowe obraca się lekko w obu kierunkach;
• w przypadku wychylnego zwijadła wężowego, zwijadło obraca się łatwo i czy wychyla się o 180°;
• w przypadku ręcznych zwijadeł, zawór odcinający jest właściwego typu i czy działa łatwo i prawidłowo;
• w przypadku zwijadeł automatycznych, praca zaworu automatycznego jest prawidłowa oraz czy praca dodatkowego serwisowego zaworu odcinającego jest właściwa;
• stan przewodów rurowych zasilających w wodę jest właściwy, szczególną uwagę należy zwrócić na to, czy odcinki elastyczne nie wykazują oznak zużycia lub zniszczenia;
• jeżeli hydrant wyposażony jest w szafkę, czy nie nosi ona oznak uszkodzenia i czy drzwiczki szafki łatwo się otwierają;
• prądownica jest właściwego typu i czy łatwo się nią posługiwać;
• praca prądownic węża jest prawidłowa, upewnić się, że są one właściwie i pewnie zamocowane.

W zakresie przeglądu zaworów hydrantowych wchodzi sprawdzenie stanu technicznego nasad, kontrola oznakowania, a przede wszystkim sprawdzenie ciśnienia statycznego i dynamicznego z obliczeniem wydajności zaworu hydrantowego. Wymagana wydajność dla zaworu hydrantowego DN52, aby uznać go za sprawny do wykorzystania do celów gaśniczych, musi wynieść minimum 2,5 dm³/s.

Badanie Wydajności Hydrantów

Najważniejszym elementem przeglądu jest wykonanie badania wydajności, które polega na ocenie wartości ciśnienia hydrostatycznego oraz hydrodynamicznego. Pozwala to ocenić, czy hydrant jest w stanie dostarczyć odpowiednią ilość wody. Test przepływu (ang. flow test) sprawdza zdolność hydrantu do dostarczania wody pod odpowiednim ciśnieniem.

Narzędzia i Metody Pomiarowe

W przypadku hydrantów zewnętrznych na rynku dostępne są przepływomierze o dużej przepustowości oraz zestawy dysz pomiarowych stosowanych w komplecie z manometrem. Najbardziej popularnym zestawem pomiarowym jest zestaw HYDRO-TEST firmy Biatech, zawierający dysze o średnicach 22, 26, 32 i 37 milimetrów, przeznaczone do badania hydrantów o wydajności odpowiednio 5, 10, 15 i 20 dm³/s.

Bardzo częstym błędem podczas pomiarów jest stosowanie dyszy nieodpowiedniej do badanego hydrantu. Zastosowanie za małej dyszy nie pozwoli na właściwe zbadanie parametrów minimalnych hydrantu, natomiast za duża dysza może prowadzić do spełnienia wymaganej wydajności przy zbyt niskim ciśnieniu. Dla sprawnej sieci wodociągowej, różnica między ciśnieniem statycznym a dynamicznym dla hydrantu DN 80 powinna wynosić około 0,05 MPa, a spadek większy niż 0,1 MPa powinien budzić poważne wątpliwości, często wskazując na problem z niecałkowicie otwartą zasuwą.

Jednoczesne Badanie Wydajności dla Kilku Hydrantów

Zgodnie z aktualnymi przepisami, instalacja wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać możliwość jednoczesnego poboru wody na jednej kondygnacji budynku lub w jednej strefie pożarowej z:

• jednego hydrantu wewnętrznego w budynku niskim lub średniowysokim, jeżeli powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 500 m²;
• dwóch sąsiednich hydrantów wewnętrznych lub dwóch sąsiednich zaworów 52 w budynkach niewymienionych w pkt. 1) i 3) oraz w budynku wysokim z jedną klatką schodową;
• czterech sąsiednich hydrantów wewnętrznych lub zaworów 52 w budynku wysokim i wysokościowym na kondygnacjach podziemnych i kondygnacjach położonych na wysokości powyżej 25 m, a także w strefie pożarowej produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² i powierzchni przekraczającej 3000 m².

Wymaga to badania podczas poboru wody z kilku hydrantów jednocześnie. Zastosowanie dwóch różnych dysz do badania dwóch hydrantów o tej samej wydajności nominalnej spowoduje przekłamanie badania. Niestety, wiele badań przy poborze jednoczesnym odbywa się w sposób nieprawidłowy, np. jeden hydrant testowany jest dyszą pomiarową, a drugi hydrant odkręcany jest na tzw. wolny wylew, co dyskwalifikuje badanie całkowicie.

Najczęstsze Nieprawidłowości i Zaniedbania

Podczas przeglądów hydrantów i zaworów hydrantowych często spotyka się szereg nieprawidłowości, które mogą znacząco utrudnić lub uniemożliwić skuteczne użycie sprzętu w sytuacji pożaru:

• Utrudniony dostęp do hydrantu: Zastawianie hydrantów innymi elementami wyposażenia obiektu oraz brak właściwego oznakowania to nagminne problemy.
• Brak kluczyków w szafkach hydrantowych: Uniemożliwia szybkie otwarcie szafki i dostęp do sprzętu w sytuacji zagrożenia.
• Brak węża lub prądownicy w szafce hydrantowej: Kradzieże sprzętu ppoż. (np. w garażach podziemnych) zdarzają się często. Rozwiązaniem mogą być plombowane drzwiczki szafek hydrantowych dla bieżącej kontroli.
• Kradzieże pokręteł zaworów hydrantowych: Uniemożliwia otwarcie zaworu i uruchomienie przepływu wody.
• Błędy w serwisie: Nieprofesjonalny serwis PPOŻ może prowadzić do niepodłączenia węża hydrantowego lub nieprawidłowego ułożenia prądownicy, co stanowi problem dla przypadkowego użytkownika.
• Nieusunięte pasy transportowe: Nowe węże muszą być wyjęte z pasów transportowych. Związane węże nie dadzą się rozwinąć, a w sytuacji pożaru liczy się każda sekunda.
• Brak regularnych przeglądów: Prowadzi do zapieczenia się zaworów, uniemożliwiając sprawne otwarcie. Przepływ wody z dużą ilością osadu może zablokować prądownicę.
• Niewłaściwa lokalizacja hydrantu zewnętrznego: Hydranty mogą być za blisko lub za daleko od chronionego obiektu, co stanowi niezgodność z przepisami, nawet jeśli są sprawne technicznie.
• Brak oznakowania hydrantu zewnętrznego: W przypadku hydrantów podziemnych jest to podstawa, decydująca o tym, czy strażacy w ogóle go znajdą.

Dokumentacja i Odpowiedzialność

Dokładna dokumentacja jest kluczowa dla późniejszej weryfikacji i ewentualnych postępowań kontrolnych. Wszystkie wyniki przeglądów i badań, w tym ewentualne nieprawidłowości, powinny być zapisane i przechowywane w formie elektronicznej lub papierowej przez określony czas.

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego

W każdym obiekcie, w tym w warsztatach i stacjach diagnostycznych, w których występuje określona powierzchnia strefy pożarowej, niezbędne jest opracowanie i wdrożenie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego (IBP). Dokument ten zawiera zasady eksploatacji budynku w celu minimalizacji ryzyka pożaru oraz wytyczne dotyczące działań w sytuacjach kryzysowych, w tym obsługi hydrantów. IBP powinny być aktualizowane nie rzadziej niż raz na dwa lata oraz w przypadku zmian w sposobie użytkowania budynku. Obowiązkiem osoby wykonującej przegląd hydrantu oraz autora IBP jest wskazanie niezgodności w zakresie lokalizacji hydrantu zewnętrznego.

Protokół z Przeglądu

Każdy wykonany przegląd musi być udokumentowany protokołem, który zawiera niezbędne informacje o stanie urządzenia i ewentualne zalecenia w celu przywrócenia hydrantu do pełnej sprawności. Protokół z badania ciśnienia i wydajności powinien ujmować informacje o stanie technicznym każdego urządzenia oraz zbadanych parametrach. Po zakończeniu prac wystawiany jest także „protokół próby ciśnieniowej węży hydrantowych”. Wszystkie wyniki są zapisywane w protokole i powinny być analizowane przez wykwalifikowanego specjalistę. Każda nieprawidłowość, taka jak niskie ciśnienie czy niewystarczająca wydajność, wymaga odpowiedniego działania naprawczego.

Oznakowanie Hydrantów

Sprawdzony hydrant powinien zostać oznakowany etykietą „SPRAWDZONY” zawierającą informacje o podmiocie dokonującym sprawdzenia, dane serwisanta oraz datę kolejnej planowanej kontroli. W przypadku uznania hydrantu za niesprawny, powinien on zostać oznaczony etykietą „USZKODZONY” bądź „NIESPRAWNY”. Brak oznakowania hydrantu jest często pomijany w protokołach, co w przypadku hydrantów podziemnych jest kluczowe dla ich lokalizacji przez strażaków.

Odpowiedzialność Właścicieli i Zarządców

Odpowiedzialność za sprawność hydrantów zawsze ponosi właściciel lub zarządca obiektu. W budynkach wynajmowanych odpowiedzialność może być przeniesiona na najemcę, jeśli wynika to z umowy. Brak aktualnego przeglądu i pojawienie się jakichkolwiek nieprawidłowości w działaniu hydrantu w czasie pożaru wiąże się z poważnymi konsekwencjami prawnymi. Organy nadzoru, w tym komendy Państwowej Straży Pożarnej, kontrolują, czy użytkownicy obiektów stosują instrukcję bezpieczeństwa pożarowego i czy procedury te są spójne z aktualnym stanem technicznym hydrantów. Przepisy nakładają również obowiązek szkolenia użytkowników obiektów z podstawowych procedur działania w sytuacjach kryzysowych, w tym zasad użycia hydrantów.

Profesjonalne Usługi w Zakresie Hydrantów

Profesjonalne przeglądy i konserwacje hydrantów powinny być wykonywane przez wykwalifikowanych specjalistów, takich jak inżynierowie bezpieczeństwa pożarowego, czynni strażacy Państwowej Straży Pożarnej czy ratownicy kwalifikowanej pierwszej pomocy. Firmy specjalizujące się w ochronie przeciwpożarowej oferują kompleksowe usługi w zakresie przeglądów hydrantów, ich konserwacji, badania wydajności, prób ciśnieniowych węży hydrantowych oraz sporządzania pełnej dokumentacji przeglądów. Zapewnienie, że sprzęt w czasie zagrożenia pożarem stanie na wysokości zadania, jest kluczowe dla bezpieczeństwa. Dla większej liczby hydrantów często oferowane są rabaty.

tags: #hydrant #w #warsztacie #stacja #diagnostyczna