Hydrant wewnętrzny: Niezbędny element bezpieczeństwa pożarowego w budynkach

W dziedzinie ochrony przeciwpożarowej istnieją urządzenia, których praktyczne wykorzystanie jest zjawiskiem rzadkim, choć stosuje się je powszechnie. Takim sprzętem jest hydrant wewnętrzny - wąż z prądownicą, podłączony do zaworu, do którego dopływa woda pod odpowiednim ciśnieniem. Jest to kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej, umożliwiający szybkie i efektywne gaszenie ognia na wczesnym etapie, zanim pożar rozwinie się do rozmiarów, przy których użycie gaśnicy jest niewystarczające. Hydranty wewnętrzne służą do zwalczania pożaru oraz dogaszania pogorzelisk.

Niestety, choć każdy je widział, przeciętny człowiek niewiele wie o zastosowaniu hydrantu w praktyce. Zrozumienie jego roli, typów i zasad użycia jest niezwykle istotne dla bezpieczeństwa. Hydrant wewnętrzny to urządzenie umieszczone na wewnętrznej sieci wodociągowej, składające się z ręcznego lub automatycznego zaworu odcinającego, węża (płaskoskładanego lub półsztywnego) oraz prądownicy, a czasami również bębna lub zwijadła.

Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich charakterystyka

Mamy trzy, a nawet cztery rodzaje hydrantów wewnętrznych, które różnią się średnicą węża, a w ślad za tym wydajnością. Owe rodzaje to hydranty DN 25, DN 33 oraz DN 52. Cyfry te oznaczają średnicę wewnętrzną węża w milimetrach.

Hydranty DN 25 i DN 33: Węże półsztywne (tzw. "cienka rurka")

Hydranty DN 25 i DN 33 posiadają węże tzw. półsztywne. Są to węże mające elastyczność własną, ale zachowujące tyle sztywności, że zwinięcie ich w krąg nie zamyka przekroju. Jest to bardzo istotna i przede wszystkim przydatna cecha, która zapewnia maksymalny przepływ wody bez spadków ciśnienia i wydajności. Węże są przechowywane w szafkach hydrantowych na obrotowych zwijadłach, które są uchylne na zawiasach. To pozwala na wyciągnięcie ze zwijadła tylko tak długiego odcinka węża, jaki jest potrzebny do gaszenia, bez plątania się czy załamywania. Dzięki temu woda płynie całym, maksymalnym przekrojem węża.

Zastosowanie hydrantów DN 25 i DN 33

• Hydranty DN 25 są przeznaczone dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (określanych skrótem ZL), np. w szkołach, bankach, sklepach.
• Hydranty DN 33 są montowane w garażach, gdzie występuje pożar intensywny, lecz o ograniczonej powierzchni.

Hydranty DN 52 i zawory hydrantowe 52: Wysoka wydajność dla profesjonalistów

Z wężami hydrantów DN 52 nie jest już tak wygodnie, jak z półsztywnymi. Węże te są płasko składane, co oznacza, że zamykają swój przekrój całkowicie przy braku napełnienia wodą. Co prawda nie ma technicznych problemów w wyprodukowaniu ich jako półsztywnych, ale użytecznie długi odcinek takiego węża zajmowałby absurdalnie wiele miejsca. Prawidłowe użycie płaskoskładanego węża 52 jest bardziej kłopotliwe niż półsztywnych węży 25 i 33 - trzeba go całkowicie rozwinąć i dbać, by nie miał załamań. Trudność użycia jest rekompensowana wydajnością - przy odpowiednim ciśnieniu hydrant 52 podaje prawie trzy razy więcej wody niż hydrant 25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant 33.

Zawory hydrantowe 52 różnią się od typowych hydrantów wewnętrznych brakiem węża. Montuje się je dla wygody, a zatem szybkości działania strażaków, którzy doprowadzają własne linie wężowe. Stosuje się je w nawodnionych pionach, utrzymywanych pod optymalnym ciśnieniem, zasilanych z sieci wodociągowych lub pojazdów strażackich.

Zastosowanie hydrantów DN 52 i zaworów hydrantowych 52

• Hydranty DN 52 stosowane są w budynkach przemysłowo-magazynowych (PM), gdzie wykrycie pożaru nie zawsze jest natychmiastowe, a ze względu na znaczne nagromadzenie materiałów palnych pożar bywa intensywny i trudno dostępny.
• Zawory hydrantowe 52 stosuje się w budynkach wysokich i wysokościowych, również do ochrony stref pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.

Wymagania techniczne i certyfikacja

Bez odpowiedniego ciśnienia nie będzie należytego wydatku wody z hydrantu. Przepisy nakładają obowiązek zmieszczenia się z wartościami ciśnienia dla zaworów hydrantów w określonych granicach:

• Dla hydrantów DN 25: ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno wynosić 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów). Minimalna wydajność poboru wody to 60 l/min. Wąski wąż hydrantu 25 nawet przy dużym ciśnieniu daje się kierować osobie o średniej posturze.
• Dla hydrantów DN 33 i DN 52: dopuszczalna górna granica ciśnienia wynosi 0,7 MPa (7 barów). Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu 33 to 90 l/min, a dla hydrantu 52 to 150 l/min. Grubsze węże przy ciśnieniu rzędu 8 barów są niemożliwe do kontroli przez pojedynczą osobę.
• Dla zaworu 52: minimalna wydajność poboru wody wynosi 150 l/min, a ciśnienie dynamiczne na zaworze, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.

Wszystkie hydranty (DN 25, DN 33, DN 52) muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE.

Wymagania prawne i zasady rozmieszczania

Stosowanie hydrantów nie jest wymagane we wszystkich rodzajach obiektów. Zależy ono od potencjalnego zagrożenia stwarzanego przez pożar, które rośnie wraz z wielkością budynku, jego wysokością, liczbą osób przebywających w nim lub ilością materiałów palnych.

Kiedy wymagany jest hydrant wewnętrzny?

Sytuacje, kiedy wymagany jest hydrant wewnętrzny, regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Hydranty są obowiązkowe w przypadku obiektów najbardziej narażonych na wybuch pożaru, które mają określone rozmiary i funkcje:

• W strefach pożarowych kwalifikujących się do kategorii zagrożenia ludzi (ZL), gdy ich powierzchnia przekracza 200 m².
• Dla ZL I (dyskoteki, kina, teatry), ZL II (przedszkola, szpitale, domy opieki społecznej) lub ZL V (hotele, internaty) - jeśli strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
• Dla ZL III (użyteczności publicznej niewliczone do ZL I i ZL II) - kryteria są zróżnicowane wysokościowo-powierzchniowo; hydrant jest wymagany, gdy budynek jest średniowysoki, a powierzchnia strefy pożarowej ZL III przekracza 200 m².
• W garażach montuje się hydranty DN 33. Stosuje się je w garażach jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych, a także w garażach wielokondygnacyjnych, niezależnie od liczby miejsc postojowych.
• W pomieszczeniach przemysłowo-magazynowych (PM) obowiązek stosowania hydrantów wynika z dwóch zasadniczych kryteriów: gęstości obciążenia ogniowego (Qd) w strefie pożarowej (graniczne kryterium to 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni tej strefy (graniczne kryterium to 100 lub 200 m²).
• W budynkach wysokich i wysokościowych, również do ochrony stref pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (mieszkalne).

Zasady rozmieszczania i zasięg

Hydranty rozmieszcza się tak, by swoim zasięgiem kryły całą powierzchnię budynku, uwzględniając ściany i przeszkody. Chodzi o istotną możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dostrzelenia prądem wody w każde w nim miejsce.

• Dla hydrantów DN 25 i DN 33 zasięg to długość do 30 m odcinka węża plus 3 m stożkowego prądu wody.
• W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż sięgnąłby do pomieszczeń położonych piętro wyżej lub niżej.
• Lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wejściach do pomieszczeń technicznych i magazynowych oraz proporcjonalnie w przestrzeni pomieszczeń.
• Hydranty wewnętrzne i zawory 52 powinny być instalowane przy drogach komunikacji ogólnej: przy wejściach do budynków i klatek schodowych na każdej kondygnacji, w przejściach i na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wyjściach ewakuacyjnych z hal produkcyjnych i magazynowych oraz na otwartą przestrzeń.
• Zawory odcinające hydrantów wewnętrznych oraz zawory 52 muszą być umieszczone na wysokości 1,35 ± 0,1 m.
• Ważne jest również zapewnienie odpowiednio dużej powierzchni przed hydrantem, by swobodnie dało się rozwinąć wąż.

Praktyczne użycie hydrantu wewnętrznego

Żaden przepis nie zabrania stosowania hydrantu do gaszenia pożaru w pierwszej fazie jego rozwoju, ale jasno trzeba powiedzieć, że użycie gaśnicy jest szybsze, bezpieczniejsze i przynosi znacznie mniej szkód. Gaśnica jest wygodniejsza w użyciu, ma tak dobraną wielkość, by mogła ją obsłużyć samodzielnie jedna osoba. W przypadku hydrantu też jest to możliwe, ale w dwie osoby będzie znacznie wygodniej i pewniej.

Obsługa hydrantu wymaga świadomości kilku kwestii:

1. Obsługa dwuosobowa: Gdy jest to hydrant 52 z wężem płasko składanym, obsługa dwuosobowa jest niezbędna - wąż należy całkiem rozwinąć, nim poda się wodę, inaczej pod wpływem ciśnienia wody zapętli się w nierozwiązywalny supeł. Jedna osoba musi trzymać prądownicę, a druga odkręcić zawór. Węża półsztywnego nie trzeba w pełni rozwijać, tu jedna osoba dałaby radę, ale musiałaby najpierw uruchomić zawór hydrantowy, a następnie ciągnąć wąż z wodą w stronę pożaru, co już nie jest wygodne i lekkie.
2. Rozwijanie węża: Z tych powodów hydranty powinny obsługiwać co najmniej dwie osoby - najpierw rozwijają wąż na potrzebną długość, a potem jedna celuje w ogień, a druga odkręca (lub otwiera) zawór hydrantowy.
3. Odcięcie dopływu prądu: Użycie hydrantu łączy się z jeszcze jednym, poważnym ograniczeniem - nim zacznie się polewać pożar wodą, należy odłączyć dopływ prądu do budynku. Oznacza to, że niezbędna jest dodatkowa osoba, która znajdzie i wyłączy przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP), a w budynkach jednorodzinnych, dwurodzinnych i w niskiej zabudowie osiedlowej, najłatwiej znaleźć wyłącznik różnicowoprądowy lub bezpieczniki główne. Zasada odcięcia energii elektrycznej (i gazowej) obowiązuje zawsze.
4. Ryzyko akcji amatorskiej: Samo zjawisko pożaru niesie ze sobą na tyle poważne zagrożenia, że podjęcie akcji gaśniczej w stylu amatorskim bywa nadmiernym ryzykiem, zwłaszcza że strażacy dysponują odpowiednimi środkami ochrony. Z powyższych powodów hydranty wewnętrzne są stosowane rzadko przez osoby nieprzeszkolone.

Domowe alternatywy i świadomość przeciwpożarowa

Mimo braku profesjonalnego hydrantu, każde gospodarstwo domowe dysponujące kranem z wodą i wężem do podlewania ogrodu posiada namiastkę hydrantu wewnętrznego. Choć nie ma on parametrów profesjonalnych (zazwyczaj mniejsza średnica węża, np. 10 mm i niższe ciśnienie), może być użyteczny. Warto jednak zadbać o kilka elementów:

• Wąż na zwijadle: Warto zainwestować w wąż na zwijadle. Jest to większy wydatek niż zakup węża luzem, ale zapewni wygodę w codziennym użytkowaniu, oszczędność czasu na rozplątywanie oraz dłuższą żywotność dzięki unikaniu załamań.
• Odpowiednia prądowniczka: Dobrze jest założyć prądowniczkę dającą jak najbardziej rozproszony prąd wody. Idealna byłaby sztyca metrowej długości, dzięki której rozproszony prąd wody trafiałby w ognisko pożaru, zwiększając dystans od płomieni i zmniejszając ryzyko poparzeń.
• Odłączanie prądu: Należy nauczyć się odłączania dopływu energii elektrycznej do budynku. W budynkach jednorodzinnych i niskiej zabudowie, gdzie nie ma PWP, należy zlokalizować wyłącznik różnicowoprądowy przy tablicy lub w szafce bezpiecznikowej.

Odpowiednie przygotowanie i świadomość zasad bezpieczeństwa pożarowego są kluczowe, niezależnie od tego, czy w budynku znajdują się profesjonalne hydranty wewnętrzne, czy też korzysta się z domowych alternatyw.

tags: #hydrant #wewnetrzny #do #czego #sluzy #cienka