Wydawałoby się, że o hydrantach wewnętrznych wiemy już wszystko. Artykuł ten ma na celu nakreślenie ogólnych zasad dotyczących ich odbioru, klasyfikacji oraz stosowania, które powinny być podstawą stworzenia harmonogramu odbiorów i prawidłowej eksploatacji.
Definicja i klasyfikacja
Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do stałych urządzeń gaśniczych, czy też nie, wynika z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]” [1]. Ponieważ hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, nie wpisują się w zakres określony przez to rozporządzenie.
Jednakże, hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Wynika to z zapisów norm przedmiotowych, które zostały przytoczone w artykule. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia. Hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 „Stałe urządzenia gaśnicze”. Normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”.
Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie” [2]. W myśl Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, hydranty wewnętrzne są urządzeniami przeciwpożarowymi.
Hydrant wewnętrzny jest urządzeniem służącym do zwalczania pożaru, składającym się przede wszystkim z zaworu odcinającego (ręcznego lub automatycznego), węża (płaskoskładanego lub półsztywnego) oraz prądownicy. Jest to urządzenie umieszczone na wewnętrznej sieci wodociągowej, służące do poboru wody w celu gaszenia pożarów grupy A.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych
Zgodnie z normami przedmiotowymi, hydranty wewnętrzne możemy podzielić na [3]:
- hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym
- hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym
Należy zauważyć, że wspomniane rozporządzenie nie przewiduje możliwości stosowania hydrantów wewnętrznych HW 19, a więc nie należy ich stosować do celów przeciwpożarowych.
Wymagania dotyczące oznakowania i certyfikacji
Normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych, znakowania itp. Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2.
Znakowanie szafki hydrantowej
Przede wszystkim szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010 [5]). Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2. Przykładami błędów pojawiających się w znakowaniu hydrantów wewnętrznych mogą być nieprawidłowe oznaczenia lub brak wymaganych informacji.
Urządzenie do awaryjnego otwierania
Kolejnym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012 zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.
Konstrukcja i elementy składowe hydrantu wewnętrznego
Hydrant wewnętrzny to urządzenie służące do zwalczania pożaru, składające się przede wszystkim z:
- Zaworu odcinającego (ręcznego lub automatycznego)
- Węża (płaskoskładany lub półsztywny)
- Prądownicy
- Szafki hydrantowej
- Bębna hydrantowego/zwijadła
Szafka hydrantowa i jej opcje
Najczęściej występują szafki w kolorze czerwonym lub białym, należy jednak pamiętać, że ten element może być wykonany w dowolnych odcieniach, konieczne jest jednak oznakowanie zgodne z Polską Normą. Na rynku dostępne są różne wykonania szafek, w tym z miejscem na gaśnice, z drzwiami w ściance bocznej oraz w wersjach dekoracyjnych. Szafki mogą być również uniwersalne, umożliwiając podłączenie hydrantu w wykonaniu lewym lub prawym. Otwory przyłączeniowe są zaślepione i umożliwiają podłączenie do instalacji zasilającej 1” i 2”, oferując sześć możliwości podłączeń: z boku, z tyłu, z góry.
Oprócz standardowego wykonania istnieją dodatkowe opcje dla każdego hydrantu, takie jak:
- Wykonanie ze stali ocynkowanej lub nierdzewnej (INOX)
- Zastosowanie szyby bezpiecznej lub okna z plexi
- Dowolna grafika na szybie
- Dowolna kolorystyka frontu lub całej szafy
- Niestandardowe wymiary szafy
Wszystkie te opcje wyceniane są indywidualnie.
Bęben hydrantowy/zwijadło
Na ten element nawinięty jest wąż. Zwijadło wychyla się na 180 stopni, co ułatwia dostęp i rozwinięcie węża w różnych kierunkach.
Wysokość zaworów
Zawory odcinające hydrantów muszą znajdować się na wysokości 1,35 +/- 0,1 m od podłogi.
Zasady stosowania i umiejscowienia hydrantów wewnętrznych (wg Rozporządzenia MSWiA)
Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa powinna być wykonana zgodnie z projektem uzgodnionym z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Wymagania dotyczące stosowania hydrantów (na podstawie Rozporządzenia MSWiA, § 19) [4]
- Hydranty 25 muszą być stosowane w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL:
- na każdej kondygnacji budynku wysokiego i wysokościowego, z wyjątkiem kondygnacji obejmującej wyłącznie strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV;
- na każdej kondygnacji budynku innego niż tymczasowy, niskiego i średniowysokiego:
- w strefie pożarowej o powierzchni przekraczającej 200 m², zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II lub ZL V,
- w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL III:
- o powierzchni przekraczającej 200 m² w budynku średniowysokim, przy czym jeżeli jest to strefa pożarowa obejmująca tylko pierwszą kondygnację nadziemną, a nad nią znajdują się wyłącznie strefy pożarowe ZL IV, jedynie wtedy, gdy powierzchnia tej strefy pożarowej przekracza 1 000 m²,
- o powierzchni przekraczającej 1 000 m² w budynku niskim.
- Hydranty 33 muszą być stosowane w garażu:
- jednokondygnacyjnym zamkniętym o więcej niż 10 stanowiskach postojowych;
- wielokondygnacyjnym.
- Hydranty 52 muszą być stosowane:
- w strefie pożarowej produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² i powierzchni przekraczającej 200 m²;
- w strefie pożarowej produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego nieprzekraczającej 500 MJ/m², w której znajduje się pomieszczenie o powierzchni przekraczającej 100 m² i gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 1 000 MJ/m²;
- przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych o powierzchni przekraczającej 200 m² i gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m², usytuowanych w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V, znajdującej się w budynku niskim albo średniowysokim.
- W strefach pożarowych, o których mowa w ust. 3 pkt 1, i przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych, o których mowa w ust. 3 pkt 3, dopuszcza się stosowanie hydrantów 33, jeżeli gęstość obciążenia ogniowego w tych strefach i tych pomieszczeniach magazynowych lub technicznych nie przekracza 1 000 MJ/m².
- Wymagania, o których mowa w ust. 2, nie dotyczą wolno stojących garaży na terenach zamkniętych podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
Hydranty DN25 stosuje się typowo w budynkach użyteczności publicznej (np. sklepy, szkoły, banki) oraz w budynkach zamieszkania zbiorowego (np. hotele, internaty).
Umiejscowienie hydrantów wewnętrznych (wg Rozporządzenia MSWiA, § 20)
- Hydranty wewnętrzne oraz zawory 52 powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej, w szczególności:
- przy wejściach do budynku i klatek schodowych na każdej kondygnacji budynku, przy czym w budynkach wysokich i wysokościowych zaleca się lokalizację zaworów 52 w przedsionkach przeciwpożarowych, a dopuszcza na klatkach schodowych;
- w przejściach i na korytarzach, w tym w holach i na korytarzach poszczególnych kondygnacji budynków wysokich i wysokościowych;
- przy wejściach na poddasza;
- przy wyjściach na przestrzeń otwartą lub przy wyjściach ewakuacyjnych z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych, w szczególności zagrożonych wybuchem.
- Hydranty wewnętrzne oraz zawory 52 muszą znajdować się na każdej kondygnacji, przy czym w budynkach wysokich i wysokościowych należy stosować po dwa zawory 52 na każdym pionie na kondygnacji podziemnej i na kondygnacji położonej na wysokości powyżej 25 m oraz po jednym zaworze 52 na każdym pionie na pozostałych kondygnacjach.
- Zasięg hydrantów wewnętrznych w poziomie obejmuje całą powierzchnię chronionego budynku, strefy pożarowej lub pomieszczenia, z uwzględnieniem:
- długości odcinka węża hydrantu wewnętrznego określonej w normach, o których mowa w § 18 ust. 2;
- efektywnego zasięgu rzutu prądów gaśniczych:
- 3 m - w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL, znajdujących się w budynkach o więcej niż jednej kondygnacji nadziemnej - przyjmowanego dla prądów rozproszonych stożkowych,
- 10 m - w pozostałych budynkach.
- W przypadku pomieszczeń i stref pożarowych produkcyjnych i magazynowych, do zabezpieczenia miejsc, z których odległość do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego lub innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m, w celu spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 3, należy odpowiednio dostosować układ hydrantów.
Odbiory techniczne i konserwacja
Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.
Urządzenia przeciwpożarowe, w tym hydranty wewnętrzne, należy poddawać przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, w odnośnej dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi. Czynności te należy przeprowadzać w okresach zgodnych z instrukcją producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Mogą być przeprowadzane przez osobę kompetentną.
tags: #hydrant #wewnetrzny #karta