W naszym artykule przyjrzymy się bliżej temu, co każdy właściciel budynku powinien wiedzieć o hydrantach wewnętrznych. Bezpieczeństwo jest kluczowym aspektem każdego budynku, a systemy przeciwpożarowe, takie jak hydranty wewnętrzne, odgrywają w tym kluczową rolę. Ich głównym zadaniem jest dostarczanie wody do gaszenia pożarów.
Rola i znaczenie hydrantów wewnętrznych
Użytkowanie hydrantów wewnętrznych jest regulowane przez specjalistyczne przepisy, które określają, kiedy i jak powinny być one używane. Przede wszystkim, hydranty wewnętrzne powinny być używane tylko w sytuacjach awaryjnych, takich jak pożary. Porównując hydranty wewnętrzne z innymi systemami przeciwpożarowymi, można zauważyć kilka kluczowych różnic. Hydranty wewnętrzne mają większy zasięg niż systemy sprinklerowe, ale wymagają szkolenia do ich obsługi.
Zapewniamy praktyczne porady dotyczące konserwacji i sprawdzania hydrantów wewnętrznych, a także omawiamy ich rolę w bezpieczeństwie przeciwpożarowym. Podczas planowania i projektowania budynków, szczególną uwagę zwraca się na zabezpieczenia przeciwpożarowe. W tym kontekście, niezwykle istotną rolę odgrywają hydranty wewnętrzne. Te specjalistyczne urządzenia są niezbędne do skutecznego zwalczania pożarów, chroniąc zarówno życie ludzi, jak i mienie.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych
Istnieje wiele różnych typów hydrantów wewnętrznych, które są dostosowane do różnych warunków i wymagań. Wybór odpowiedniego rodzaju hydrantu wewnętrznego zależy od wielu czynników. Przede wszystkim należy uwzględnić warunki panujące w danym budynku, takie jak temperatura, wilgotność czy ryzyko wystąpienia pożaru. Ponadto, ważne jest również uwzględnienie wymagań prawnych i norm bezpieczeństwa.
Aby zgłębić wiedzę dotyczącą hydrantów wewnętrznych, w pierwszej kolejności należy zapoznać się z definicją tych urządzeń przeciwpożarowych. W tym celu najlepiej jest zajrzeć do Polskich Norm, czyli dokumentów, które precyzyjnie określają charakterystyczne cechy wyrobów, procesów lub usług. Możemy tam znaleźć opis dwóch rodzajów hydrantów wewnętrznych: z wężem półsztywnym oraz z wężem płasko składanym.
Hydranty ze względu na montaż
- Hydranty podtynkowe są najczęściej stosowane w budynkach o wysokiej estetyce, gdzie liczy się minimalizm i dyskrecja. Są one montowane w ścianie, co pozwala na zachowanie estetyki pomieszczenia.
- Z kolei hydranty natynkowe są montowane na ścianie i są łatwiejsze w instalacji.
- Hydranty szafkowe, jak sama nazwa wskazuje, są umieszczone w specjalnej szafce, co zapewnia dodatkową ochronę przed uszkodzeniami.
Hydranty ze względu na rodzaj węża
Główny podział hydrantów wewnętrznych wynika z rodzaju węża, który wchodzi w skład ich budowy. Może być to wąż półsztywny lub wąż płasko składany. Charakterystykę obydwu rodzajów węży występujących w hydrantach wewnętrznych możemy znaleźć w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2.
- Definicja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym zawarta w normie PN-EN 671-1 mówi, że hydrant wewnętrzny jest to urządzenie służące do zwalczania pożaru, które składa się przede wszystkim ze zwijadła zasilanego centralnie wodą, automatycznego lub ręcznego zaworu odcinającego, węża półsztywnego, prądownicy zamykanej i, jeśli to konieczne, z prowadnicy węża.
- Opis hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym, zawarty w normie PN-EN 671-2, jest bardzo podobny - różnicę w charakterystyce tego urządzenia stanowi rodzaj węża (płasko składany) oraz występowanie w tym urządzeniu jedynie ręcznego zaworu odcinającego.
Poniższy schemat podziału hydrantów wewnętrznych powstał na podstawie informacji zawartych w PN-EN 671 część 1 i 2. Kolorem zielonym zaznaczono hydranty, których wykorzystanie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, natomiast kolorem czerwonym oznaczono te z nich, które nie są dopuszczone do stosowania w Polsce zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.
Budowa i kluczowe elementy systemu hydrantowego
System hydrantowy w budynku składa się z kilku kluczowych elementów, które muszą współdziałać, aby zapewnić skuteczną ochronę przeciwpożarową. Najważniejszymi z nich są: sieć wodociągowa, zasobnik wody, pompa pożarowa, rurociąg pożarowy, armatura hydrantowa oraz hydranty wewnętrzne.
- Pompa pożarowa zapewnia odpowiednie ciśnienie wody w systemie.
- Rurociąg pożarowy prowadzi wodę do poszczególnych hydrantów.
- Armatura hydrantowa umożliwia kontrolę przepływu wody.
- Hydranty wewnętrzne są punktem, w którym strażacy mogą podłączyć węże pożarowe i rozpocząć gaszenie pożaru.
Kluczowe elementy systemu hydrantowego w budynku to zatem: źródło wody, rurociągi, hydranty wewnętrzne, węże i dysze.
Wymagania prawne i normy dotyczące hydrantów wewnętrznych
Projekt każdej instalacji przeciwpożarowej powinien zacząć się od weryfikacji wymagań prawnych. Istnieją specjalne przepisy dotyczące instalacji hydrantów wewnętrznych, które określają ich szczegółowe wymogi.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2002 r.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690), instalacja hydrantów wewnętrznych powinna spełniać określone wymogi:
- Hydranty powinny być rozmieszczone w taki sposób, aby możliwe było dotarcie do każdego miejsca w budynku przy użyciu węża o długości nie przekraczającej 30 metrów.
- W przypadku budynków o powierzchni użytkowej powyżej 1000 m², wymagane jest zainstalowanie co najmniej jednego hydrantu na każdym piętrze.
- Dodatkowo, norma PN-EN 671-1 określa, że hydranty powinny być wyposażone w wąż o długości 20 lub 30 metrów oraz dyszę o średnicy 19 mm.
Rozporządzenie MSWiA z 2010 r.
Jeżeli celem pompowni będzie zasilanie wewnętrznej instalacji hydrantowej, pierwszym aktem prawnym idącym nam z pomocą jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, które określa:
- Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego powinno zapewniać wydajność określoną powyżej dla wybranej prądownicy, ale nie może być mniejsze niż 0,2 MPa. Takie samo ciśnienie powinno być zapewnione dla zaworów hydrantowych.
- Maksymalne ciśnienie robocze w rurociągach rozdzielczych i pionach instalacji wodociągowej przeciwpożarowej nie powinno przekraczać 1,2 MPa, przy czym na zaworach odbiorników nie powinno przekraczać 0,7 MPa.
- Wymaganą liczbę hydrantów wewnętrznych, np.:
- 1 szt. hydrantu wewnętrznego w budynku średniowysokim (do 25 m ponad poziom terenu), jeżeli powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 500 m².
- 4 szt. sąsiednich hydrantów lub zaworów hydrantowych w budynku wysokim i wysokościowym (powyżej 25m) lub w strefie pożarowej produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² i powierzchni przekraczającej 3000 m².
Projektowanie instalacji hydrantowej
Pompy dobieramy zawsze na największy przepływ wynikający z kombinacji ilości jednocześnie działających hydrantów i ich wielkości oraz na ciśnienie potrzebne na pokonanie oporów i różnicy wysokości między pompami a hydrantem krytycznym (najbardziej niekorzystnie usytuowanym w budynku).
Przykład obliczeniowy doboru ciśnienia
- Zespół budynków biurowo-usługowych z parkingami podziemnymi, średnio wysokie (SW) o 6 kondygnacjach nadziemnych i 2 podziemnych.
- Opory instalacji = 16 m
- Wymagane ciśnienie na wyjściu z prądownicy = 20 m (0,2 MPa)
- Wysokość geometryczna budynku = 25 m
- Razem wymagana wysokość podnoszenia: 16 m + 20 m + 25 m = 61 metrów.
Instalacja zasilana będzie w sposób bezpośredni z sieci wodociągowej, dla której przyjęto minimalne ciśnienie dyspozycyjne 2,0 bar = 20 m.
Na przyłączu wodociągowym przed zestawem pompowym należy zainstalować armaturę pomiarowo-kontrolną w postaci filtra, zaworu antyskażeniowego oraz wodomierza. Musimy mieć na uwadze maksymalne ciśnienia dopuszczalne na wypływie z prądownicy/zaworu.
Systemy dualne: połączenie instalacji przeciwpożarowej z bytową
Przypadkiem, jaki często występuje w Polsce w budynkach, jest połączenie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z instalacją bytową. Tak zwany system dualny jest bardziej wymagający w projektowaniu, ale dopuszczalny przez Polskie prawo pod kilkoma warunkami.
Wymagania prawne i priorytety
Przede wszystkim musimy spełnić wymagania Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2010 roku w zakresie zabezpieczenia instalacji bytowej przed niekontrolowanym wypływem oraz zapewnienie priorytetu dla instalacji przeciwpożarowej, tak aby w każdym przypadku możliwe było uzyskanie żądanych parametrów jej pracy. Do tego celu stosuje się moduł odcięcia instalacji bytowej Wilo-MOIB.
Moduł MOIB współpracuje ze sterownikiem SCe-Fire w certyfikowanych zespołach pomp pożarowych COR (1-4) Helix VF…/SC-FFS i pełni kilka ważnych funkcji. Przede wszystkim, w przypadku wykrycia przepływu w instalacji gaśniczej odcina automatycznie instalację bytową do czasu ręcznego resetu trybu pożarowego. Ten sam czujnik przepływu realizuje jednocześnie funkcję aktywacji tak zwanego trybu pożarowego w całym urządzeniu oraz może aktywować drugi punkt pracy urządzenia, o ile parametry wymaganego ciśnienia w instalacji hydrantowej są wyższe niż w instalacji bytowej. Drugi czujnik przepływu umieszczony na instalacji bytowej, tuż za przepustnicą z napędem, potwierdza, czy moduł zadziałał prawidłowo.
Dobór zestawu pompowego dla systemu dualnego
Pierwszym ważnym krokiem jest upewnienie się, które zapotrzebowanie na wodę jest większe. Pompownia musi zapewnić zawsze maksymalny obliczeniowy wydatek dla budynku, niezależnie od tego, czy jest to instalacja ppoż. czy bytowa.
Przykład 2: Zespół budynków biurowo-usługowych.
- Zapotrzebowanie wody dla budynku w celu zwymiarowania przyłącza i instalacji wody gospodarczej obliczono w oparciu o normę PN-92/B-01706.
- Przepływ obliczeniowy dla instalacji wody gospodarczej wynosi q = 2,98 l/s.
- Parametry instalacji bytowej: Q = 2,98 l/s oraz H = 37 m.
- Parametry instalacji ppoż. (bez podania konkretnych wartości, ale kontekst wskazuje, że będą wyższe).
Zestaw pompowy należy dobrać na wyższy parametr, w tym przypadku pożarowy.
Ekonomiczna praca i jakość wody
Należy pamiętać, że w czasie uruchomienia zestawu programuje się go na utrzymanie stałego ciśnienia na kolektorze tłocznym. W przypadku zestawów pompowych posiadających tylko jeden tryb pracy musielibyśmy wprowadzić nastawę wyższą, czyli 61m sł. H2O (wysokość podnoszenia zestawu H=53m). W tym punkcie pracy zużycie energii wynosi 2,34kW, co stanowi o 30% więcej niż 1,66kW w punkcie pracy bytowym. Aby zapobiec nieekonomicznej pracy urządzenia COR-(1-4) Helix VF …/SC-FFS, należy wprowadzić oba punkty pracy do sterownika. Jest to możliwe dzięki specjalnej funkcji sterowników Wilo z serii SC. W tym przypadku zestaw pompowy będzie pracował w trybie bytowym na parametrach niższych, a w przypadku wykrycia przepływu w instalacji ppoż. załączy się w trybie pożarowym na wyższy punkt pracy.
Trzecim ważnym krokiem jest zadbanie o jakość wody pitnej. Woda w instalacji gaśniczej jest narażona na skażenie bakteriologiczne w wyniku stagnacji. Zgodnie z PN-EN 1717 woda ta nadaje się do kategorii V, co oznaczałoby, że jedynym sposobem na zabezpieczenie przed skażeniem jest stosowanie przerwy powietrznej (rozdział wody typu AA lub AB). Uniemożliwia to tym samym zasilenie obu instalacji z jednego zestawu pompowego. Aby temu zapobiec, należy zapewnić stałą wymianę wody w instalacji hydrantowej.
Konserwacja, kontrola i typowe problemy
Regularna konserwacja i kontrola hydrantów wewnętrznych jest niezbędna do zapewnienia ich prawidłowego działania w sytuacjach awaryjnych. Podstawowym krokiem jest przeprowadzenie przeglądu technicznego, który powinien obejmować sprawdzenie stanu węża, dyszy oraz zaworu. Zaleca się regularne sprawdzanie i konserwowanie hydrantów wewnętrznych co najmniej raz w roku.
Tworzenie i przestrzeganie listy kontrolnej może znacznie ułatwić proces konserwacji i kontroli hydrantów wewnętrznych. Powinna ona zawierać takie punkty jak: sprawdzenie ciśnienia wody, kontrola stanu uszczelek, czy sprawdzenie, czy zawór jest łatwo otwierany i zamykany. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości, niezbędne jest natychmiastowe powiadomienie odpowiednich służb. Profesjonalne serwisowanie i naprawa hydrantów wewnętrznych jest kluczowe dla zapewnienia ich pełnej funkcjonalności.
Typowe problemy z hydrantami wewnętrznymi
Podczas eksploatacji hydrantów wewnętrznych, często napotykamy na pewne typowe problemy, które mogą wpływać na ich efektywność. Do najczęstszych z nich należą: uszkodzenia mechaniczne, zanieczyszczenia w rurach, niewłaściwe ciśnienie wody, problemy z zaworami, zatory oraz korozja. Aby zapobiec tym problemom, zaleca się regularne przeglądy i konserwację hydrantów wewnętrznych.
Funkcjonalność zestawów pompowych i testy
Gdy etap obliczeniowy oraz decyzję o sposobie zasilenia w wodę instalacji w budynku mamy już za sobą, powinniśmy się skupić na samym zestawie pompowym. Certyfikowane urządzenia z serii COR (1-4) Helix VF…/SC-FFS wyposażone są w sterowniki oraz falowniki z funkcją FIRE MODE, czyli inaczej z trybem pożarowym.
Oznacza on, że w przypadku pożaru włączają się wszystkie pompy w zestawie i symultanicznie regulują swoją prędkość obrotową w celu dopasowania ciśnienia po stronie tłocznej do nastawionego. Wszelkie błędy są pomijane, a wyłączyć urządzenie można tylko ręcznie.
Przed przegrzaniem się pomp w trybie pożarowym, w sytuacji braku przepływu chroni specjalne obejście zapewniające zrzut wody chłodzącej z urządzenia. Tu pojawia się wymóg, aby w pomieszczeniu pompowni znajdował się odpowiedni odpływ. Zależnie od parametrów może to być studzienka drenażowa z odpływem grawitacyjnym lub pompą odwadniającą, kratka ściekowa z odpływem grawitacyjnym lub specjalny zbiornik naziemny.
Istnieje układ pomiarowy służący do okresowej kontroli parametrów pracy. Urządzenie to służy do testów odbiorowych urządzenia przeciwpożarowego oraz do corocznych testów charakterystyki urządzenia.
Woda z układu pomiarowego musi być odprowadzona do zbiornika zasilającego, do studzienki lub w bezpieczne miejsce poza obrębem pompowni (drenaż garaży podziemnych, teren zielony). W przypadku zrzutu do studzienki jej odpływ musi być obliczony na chwilowy, maksymalny zrzut wody o parametrach całego zestawu pompowego. Test zestawu na pełnej wydajności zajmuje kilkanaście sekund. Pamiętać należy również o zapewnieniu mocy dla wszystkich pomp w zestawie.
Lista sprawdzająca dla zarządcy nieruchomości
Przygotowując plan bezpieczeństwa przeciwpożarowego, warto skupić się na kilku kluczowych aspektach. Po pierwsze, lokalizacja hydrantów powinna być tak zaplanowana, aby zapewnić łatwy i szybki dostęp do nich w razie pożaru. Po drugie, regularne przeglądy i konserwacja są niezbędne do utrzymania ich w pełnej sprawności.
Podsumowując, lista sprawdzająca dla zarządcy nieruchomości powinna obejmować: prawidłowe rozmieszczenie hydrantów, regularne przeglądy i konserwację, a także szkolenia dla personelu. Pamiętajmy, że bezpieczeństwo przeciwpożarowe to nie tylko obowiązek prawny, ale przede wszystkim troska o dobro i życie ludzi.
tags: #hydrant #wewnetrzny #schemat