Hydranty wewnętrzne stanowią kluczowy element systemów ochrony przeciwpożarowej w budynkach, zapewniając dostęp do wody w celu gaszenia pożarów w ich wczesnej fazie. Choć często pozostają niezauważone w codziennym użytkowaniu, ich obecność jest obligatoryjna w wielu obiektach, w tym w szkołach. Zrozumienie ich roli, rodzajów, zasad działania oraz przepisów regulujących ich montaż i użytkowanie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa.
Czym jest hydrant wewnętrzny i jak działa?
Mówiąc najprościej, hydrant wewnętrzny to punkt poboru wody z wewnętrznej sieci wodociągowej budynku. Jest on wyposażony w zawór odcinający oraz wąż zakończony prądownicą, które służą do gaszenia pożarów grupy A, czyli ciał stałych. Zasada działania jest intuicyjna: w przypadku wykrycia pożaru, należy otworzyć szafkę hydrantową, rozwinąć wąż, otworzyć zawór hydrantowy, a następnie skierować strumień wody na źródło ognia. Ważne jest, aby pamiętać, że hydranty wewnętrzne nie nadają się do gaszenia pożarów urządzeń elektrycznych pod napięciem lub elektroniki użytkowej, ze względu na ryzyko porażenia prądem.
Warto zaznaczyć, że hydranty wewnętrzne typu DN 25 i DN 33 są zaprojektowane w taki sposób, aby mogła je obsłużyć osoba bez specjalistycznego przeszkolenia strażackiego. Zapewniają one odpowiednią wydajność i ciśnienie wody do zwalczania pożarów w zarodku.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych - DN 25, DN 33 czy DN 52?
Polskie przepisy i normy, w tym norma PN-EN 671, wyróżniają trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, które różnią się między sobą średnicą wewnętrzną węża, co przekłada się na ich wydajność i przeznaczenie:
- DN 25: Hydranty te wyposażone są w wąż półsztywny o średnicy 25 mm. Są one przeznaczone przede wszystkim do stosowania w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, banki, sklepy, a także w obiektach zamieszkania zbiorowego, np. hotelach czy internatach. Węże półsztywne charakteryzują się własną elastycznością, ale jednocześnie zachowują na tyle sztywności, że zwinięcie ich w krąg nie zamyka przekroju. Umożliwia to podawanie wody bez konieczności pełnego rozwijania węża, co jest kluczowe dla szybkiego reagowania.
- DN 33: Hydranty z wężem półsztywnym o średnicy 33 mm. Ten typ hydrantu jest dedykowany do stosowania w garażach wielokondygnacyjnych oraz jednokondygnacyjnych.
- DN 52: Hydranty z wężem płasko-składanym o średnicy 52 mm. Stosuje się je głównie w zakładach produkcyjnych, magazynach oraz innych obiektach przemysłowych. Węże płasko-składane są wiotkie, gdy nie są napełnione wodą, i wymagają całkowitego rozwinięcia przed użyciem. Mimo większej trudności w obsłudze, hydranty DN 52 charakteryzują się znacznie wyższą wydajnością, podając niemal trzykrotnie więcej wody niż hydranty DN 25.
Hydranty 25 i 33 są wyposażone w węże półsztywne, które umożliwiają podawanie wody bez konieczności ich pełnego rozwijania. Pozwala to na wyciągnięcie ze zwijadła tylko potrzebnego odcinka węża, bez ryzyka plątania czy załamywania, co zapobiega spadkom ciśnienia i wydajności.
Hydranty wewnętrzne - kiedy są wymagane?
Obowiązek montażu hydrantów wewnętrznych wynika z przepisów prawnych, w tym z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepisy te precyzyjnie określają, w jakich typach budynków i przy jakich warunkach hydranty są wymagane:
- Budynki ZL I, ZL II, ZL V (np. kina, szpitale, hotele): Hydranty są wymagane, gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
- Budynki ZL III (użyteczności publicznej, takie jak szkoły): W budynkach średniowysokich hydranty są wymagane, gdy powierzchnia strefy pożarowej przekracza 200 m². W budynkach niskich (do 12 m wysokości) hydranty są wymagane dopiero, gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m².
- Garaże: W garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych hydranty należy stosować, gdy jest przeznaczony dla więcej niż 10 stanowisk postojowych.
- Budynki przemysłowo-magazynowe (PM): Obowiązek stosowania hydrantów wynika z dwóch kryteriów: gęstości obciążenia ogniowego (powyżej 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni strefy pożarowej (powyżej 100 lub 200 m²).
W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż mógłby dosięgnąć do pomieszczeń na innych piętrach. Lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, do pomieszczeń technicznych i magazynowych, a także w przestrzeni samych pomieszczeń.
Wytyczne dotyczące rozmieszczania i użytkowania hydrantów
Kluczowe jest nie tylko rozmieszczenie hydrantów, ale również zapewnienie ich skutecznego zasięgu. Przy projektowaniu rozmieszczenia należy uwzględnić tzw. zasięg rzeczywisty. Dla hydrantów DN 25 i DN 33 jest to długość węża (np. 30 m) plus 3 m stożkowego prądu wody. Oznacza to, że hydrant z 30-metrowym wężem w biurowcu ma efektywny zasięg 33 metrów. Jako właściciel obiektu odpowiadasz za to, by w razie pożaru woda z węża dotarła do każdego miejsca w budynku pod odpowiednim ciśnieniem.
Zawory hydrantowe powinny być montowane na wysokości od 0,1 m do 1,35 m od podłogi, z nasadą tłoczną skierowaną do dołu, co ułatwia podłączenie węża i obsługę zaworu.
Szafka hydrantowa powinna być koloru czerwonego, choć przepisy dopuszczają inne kolory w uzasadnionych przypadkach.
Ciśnienie i wydajność
Minimalne ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze DN 52 powinno zapewniać wymaganą wydajność i nie być mniejsze niż 0,2 MPa. Dla hydrantów DN 25 dopuszczalna górna granica ciśnienia wynosi 1,2 MPa (12 barów), natomiast dla hydrantów DN 33 i DN 52 - 0,7 MPa (7 barów). Różnica ta wynika z możliwości kontrolowania strumienia wody - węższy wąż (DN 25) jest łatwiejszy do opanowania przez jedną osobę nawet przy wyższym ciśnieniu.
Ciśnienie na zaworze DN 52, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, dla wydajności określonej w przepisach, nie powinno być niższe niż 0,2 MPa, a przy zastosowaniu zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej o wydajności nie mniejszej niż 10 dm³/s, nawet 0,3 MPa.
Obsługa hydrantów
Użycie hydrantu, zwłaszcza DN 52 z wężem płasko-składanym, może być kłopotliwe i często wymaga zaangażowania co najmniej dwóch osób. Jedna osoba obsługuje prądownicę, druga odkręca zawór. Dodatkowo, przed podaniem wody, niezbędne jest odłączenie dopływu prądu do budynku, co wymaga zaangażowania kolejnej osoby do zlokalizowania i wyłączenia przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP). Zjawisko pożaru samo w sobie niesie poważne zagrożenia, dlatego amatorskie gaszenie może być nadmiernym ryzykiem.
Hydranty 25 i 33 z wężami półsztywnymi są łatwiejsze w obsłudze przez jedną osobę, jednak nadal wymaga to pewnej wprawy i siły, zwłaszcza podczas ciągnięcia węża z wodą.
Przeglądy i konserwacja hydrantów wewnętrznych
Hydranty wewnętrzne, jako urządzenia przeciwpożarowe, podlegają obowiązkowym przeglądom i czynnościom konserwacyjnym. Zgodnie z Polskimi Normami, przeglądy te powinny być wykonywane nie rzadziej niż raz w roku przez osoby wykwalifikowane, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy (np. hydrotest). Zakres przeglądu obejmuje:
- Sprawdzenie stanu technicznego i sprawności podzespołów.
- Pomiar wydajności poboru wody i ciśnienia na wylocie prądownicy.
- Weryfikację poprawności oznakowania.
- Przygotowanie etykiety z badaniem zawierającej dane o przeglądzie i terminie kolejnego badania.
- Próbę ciśnieniową węży na maksymalne ciśnienie robocze (raz na 5 lat).
- Przygotowanie hydrantu do ewentualnego użycia.
Za niesprawną instalację przeciwpożarową, w tym za brak odpowiedniego ciśnienia w hydrancie, grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną.
Węże hydrantowe poddawane są próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze raz na 5 lat. Prądownice powinny mieć możliwość zamknięcia strumienia wody.
W placówkach oświatowych, podobnie jak w innych budynkach użyteczności publicznej, należy dbać o odpowiednie wyposażenie w sprzęt przeciwpożarowy, terminowe przeglądy techniczne oraz opracowanie i wdrożenie planów ewakuacji. Personel powinien być przeszkolony w zakresie podstawowych zasad postępowania na wypadek pożaru i obsługi podręcznego sprzętu gaśniczego.
tags: #hydrant #wewnetrzny #w #szkole