Sieć wodociągowa przeciwpożarowa stanowi podstawowy element ochrony przed skutkami pożarów, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. Jednym z kluczowych elementów tej sieci są hydranty zewnętrzne - zarówno podziemne, jak i nadziemne. Są one wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych.
Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami, dlatego w przypadku długotrwałych działań konieczne jest ich szybkie podpięcie pod stałe źródło zasilania. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i efektywne ugaszenie pożaru.
Podstawy Prawne i Dokumentacja Hydrantów Zewnętrznych
Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). Ten akt prawny zawiera szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym ich średnic nominalnych, wytycznych dotyczących lokalizacji i oznaczania, a także parametrów.
Przepisy dotyczące sieci hydrantowych, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, są uszczegółowieniem regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Niezbędna Dokumentacja Techniczna
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:
- aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
- atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku. Świadectwo dopuszczenia wydawane jest przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego (CNBOP-PIB).
Obiekty Wymagające Zewnętrznego Zaopatrzenia w Wodę Przeciwpożarową
Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Zewnętrzne zaopatrzenie w wodę przeciwpożarową, umożliwiające gaszenie pożaru (hydrant zewnętrzny podziemny lub nadziemny), musi być zapewnione dla:
- Jednostek osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
- Położonych w ich granicach budynków użyteczności publicznej, budynków zamieszkania zbiorowego.
- Obiektów produkcyjnych i magazynowych - niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
- Każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
- Obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Interpretacja dla Obiektów Niewynikających z Definicji Budynku
Pojęcie "obiektów budowlanych niebędących budynkami, przeznaczonych na potrzeby użyteczności publicznej lub do zamieszkania zbiorowego, w których znajduje się strefa pożarowa o powierzchni przekraczającej 1.000 m² lub przeznaczona do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób" może budzić wątpliwości. "Strefa pożarowa" jest definiowana w kontekście budynków, jednak przepis ten nie jest bezsensowny. Obiekt budowlany niebędący budynkiem to np. plac składowy, targowisko, stadion, dla których również należy zapewnić odpowiednie zabezpieczenia.
Drogi publiczne co do zasady nie podlegają uzgodnieniom pod względem ochrony przeciwpożarowej, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych dla których trzeba zapewnić wodę do celów ratowniczych. Jednakże, zaopatrzenie w wodę jest wymagane dla budynków zlokalizowanych wzdłuż drogi w obrębie miasta.
Lokalizacja i Odległości Hydrantów Zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne, zarówno podziemne, jak i nadziemne, muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - zarówno od budynków, jak i od siebie, a także od krawędzi jezdni. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach.
Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).
Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów spełniony był w polu widzenia.
Typy Hydrantów Zewnętrznych i Zasady Ich Oznakowania
Zgodnie z normami europejskimi EN, dostosowanymi na potrzeby polskie w ramach Polskich Norm dotyczących hydrantów zewnętrznych, przy drogach i chodnikach spotkać można:
- hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009,
- hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339.
Hydrant Zewnętrzny Podziemny
Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu znajduje się pod powierzchnią chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu do niego przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby skorzystać z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera „H” - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od położenia pokrywy względem znaku.
Hydrant Zewnętrzny Nadziemny
Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwe do zauważenia. Hydrant jest kolumną, obustronnie zakończoną nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (rzadziej czarny lub szary), co wyróżnia go z otoczenia. Oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony.
Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku, co zdecydowanie zwiększa widoczność. Znak ten to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą „H” w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.
UŻYCIE HYDRANTU WEWNĘTRZNEGO
Kiedy Stosować Hydranty Nadziemne, a Kiedy Podziemne?
Co do zasady, zaleca się instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do obsługi, co zapewnia szybszy dostęp do wody.
Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, w ruchu pieszych, uniemożliwiałby dojazd służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Przykładem mogą być obiekty budowlane produkcyjne i magazynowe, gdzie wymagana ilość wody do celów przeciwpożarowych jest wysoka.
W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Wymagania Techniczne dla Sieci Wodociągowej Przeciwpożarowej i Hydrantów
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych (nawet tych niekorzystnie ulokowanych) przez co najmniej 2 godziny. Sieć powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala) przez co najmniej 2 godziny.
Sieci wodociągowe przeciwpożarowe zazwyczaj wykonuje się jako sieci obwodowe. Dopuszcza się budowę sieci rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. W przypadku, gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Średnice Nominalne i Wydajność Hydrantów
Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się głównie hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250, powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych - 5 dm³/s.
Dla hydrantów nadziemnych DN 100 lub DN 150 instalowanych na sieciach DN 250 i większych, wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa nie może być mniejsza niż 20 dm³/s. Muszą być one usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej, oznakowane znakami zgodnymi z Polskimi Normami z podaniem wielkości charakterystycznych hydrantu, oraz posiadać stanowisko czerpania wody z zakazem parkowania.
Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.
Uzupełniające Źródła Wody i Możliwe Odstępstwa od Przepisów
W przypadku braku możliwości spełnienia wymagań dotyczących hydrantów zewnętrznych, a także gdy wydajność wodociągu stanowiącego źródło wody do celów przeciwpożarowych nie zapewnia wymaganej ilości wody do zewnętrznego gaszenia pożaru, przepisy rozporządzenia MSWiA przewidują możliwość stosowania tzw. uzupełniających źródeł wody. Mogą to być między innymi naturalne zbiorniki wodne, sztuczne zbiorniki przeciwpożarowe, stawy lub cieki wodne.
Uzupełniające źródła wody powinny być zlokalizowane w odległości nie większej niż 250 m od chronionego obiektu budowlanego (np. silosu). Krajowa Rada Izb Rolniczych wnioskowała do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o uproszczenia przepisów dotyczących budowy silosów zbożowych, w tym o umożliwienie usytuowania hydrantu w odległości większej niż 75 metrów.
W odpowiedzi MSWiA wskazało, że istniejące przepisy umożliwiają stosowanie dla silosów zbożowych szeregu rozwiązań z zakresu przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę, w szczególności możliwość ich indywidualnego dostosowania do występujących uwarunkowań lokalnych. W ocenie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, nie ma potrzeby wprowadzania zmian w przepisach rozporządzenia MSWiA w celu postulowanego "elastycznego podejścia" do ochrony przeciwpożarowej silosów zbożowych, ponieważ istniejące regulacje dają już taką możliwość.
Właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej na wniosek właściciela obiektu budowlanego lub terenu może dopuścić na czas określony stosowanie innych rozwiązań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę, jeżeli jest to uzasadnione lub w przypadku braku źródła wody zapewniającego wymaganą ilość wody do celów przeciwpożarowych.
Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, terenu lub urządzenia zobowiązany jest zapewnić i utrzymywać wymagane zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Odbiór Obiektów Budowlanych i Opinie PSP
Inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, na podstawie art. 56 ustawy - Prawo budowlane, musi uzyskać pozytywną opinię Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Komendant PSP ma 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu budowlanego.
PSP odbiera obiekt na zgodność z projektem, choć może wnieść uwagi co do niezgodności z przepisami. W praktyce, inwestycje drogowe często prowadzone są wspólnie z budową lub przebudową sieci wodociągowej przeciwpożarowej z hydrantami zewnętrznymi, aby przy jednym przedsięwzięciu kompleksowo rozwiązać kwestie infrastrukturalne i spełnić wymogi ppoż. Brak hydrantów w wymaganej odległości (np. 75 m od budynków) może stwarzać problem dla inwestorów chcących budować nawet niewielkie obiekty usługowe, jak i dla właścicieli istniejących budynków (innych niż mieszkalne), którzy również mają obowiązek zapewnienia zaopatrzenia w wodę.
Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych
Oznakowanie hydrantów powinno być zgodne z Polskimi Normami, w tym z normą PN-EN ISO 7010 (dla znaków ochrony ppoż.). Znaki wskazujące miejsce położenia hydrantu - niezależnie od miejscowości - są takie same i zawierają informacje o jego parametrach. Stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.
Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Na czerwonych tablicach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - dotyczące pozostałych elementów sieci. Miejsca usytuowania hydrantów zewnętrznych należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami.
Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się inne znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej.
tags: #hydrant #zewnetrzny #w #odlelosci #75m