Poradnik: Jak skutecznie gasić pożary – Prezentacja i charakterystyka sprzętu gaśniczego

W dzisiejszym świecie, gdzie zagrożenie pożarowe jest zawsze obecne, kluczowe jest posiadanie podstawowej wiedzy na temat sposobów zapobiegania pożarom i ich skutecznego gaszenia. Ten poradnik ma na celu przedstawienie kompleksowych informacji dotyczących podręcznego sprzętu gaśniczego, zasad postępowania w przypadku pożaru oraz ogólnych metod zapobiegania niekontrolowanemu procesowi spalania.

Podręczny sprzęt gaśniczy - Twój pierwszy obrońca

Podręczny sprzęt gaśniczy jest przeznaczony do gaszenia pożarów w zarodku, czyli w pierwszej fazie jego powstania. Należy do niego szereg urządzeń, które każdy powinien znać i umieć obsługiwać.

Gaśnice domowe - Niewymagane, ale zalecane

W Polsce nie ma prawa, które zobowiązywałoby właścicieli do posiadania gaśnic w domach, jednak dla własnego bezpieczeństwa warto posiadać przynajmniej jedną. Coraz bardziej popularne stają się gaśnice domowe, które dzięki swojej kolorystyce (białe zbiorniki) lepiej wpasowują się do wnętrz domów i mieszkań. Występują one zarówno w wersji płynowej ABF, jak i proszkowej ABC. Gaśnica płynowa typu ABF umożliwia bezpieczne gaszenie palących się urządzeń elektrycznych pod napięciem, a także olejów i tłuszczów jadalnych. W przypadku pomieszczeń, w których siła pożaru może być duża (np. garaż lub kotłownia), zaleca się stosowanie gaśnic proszkowych typu ABC, charakteryzujących się większą skutecznością gaśniczą.

Dodatkowo na etykiecie dla grup pożarów A, B oraz F określona jest wielkość pożaru testowego (tzw. skuteczność gaśnicza), np. 8A, 55B, 40F, jaki może być nią ugaszony. Do gaszenia cennych zbiorów, kolekcji i dokumentów zastosuj gaśnicę wodną-mgłową. Środkiem gaśniczym w niej jest woda demineralizowana, która po osuszeniu nie pozostawia śladu po gaszeniu.

Typy gaśnic ze względu na środek gaśniczy

Gaśnice ze względu na występujący w nich środek gaśniczy dzielimy na:

• Pianowe: Zbiornik cylindryczny, w którym znajduje się wodny roztwór środka pianotwórczego oraz zbiornik z gazem napędowym zaopatrzony w zbijak i wężyk zakończony zamykaną prądownicą. Są przeznaczone do gaszenia pożarów grupy A i B. Napełnione wodnym roztworem środka pianotwórczego AFFF 3-6%, są specjalnie dostosowane do gaszenia pożarów materiałów stałych, głównie pochodzenia organicznego (drewno, papier, tkaniny, tworzywa) oraz cieczy palnych i materiałów stałych topiących się (benzyna, oleje, rozpuszczalniki, lakiery). Zalecane są do stosowania w przemyśle petrochemicznym, chemicznym, drzewnym, na stacjach paliw, w magazynach cieczy łatwopalnych i bazach transportowych. Zbiorniki gaśnic i agregatów są wykonane z materiałów o najwyższej jakości, z wewnętrznym zabezpieczeniem antykorozyjnym. Zastosowany roztwór wodny ze środkiem pianotwórczym AFFF zabezpiecza ugaszone rozlewisko przed ponownym samozapaleniem. Każda gaśnica wyposażona jest w łatwy do montażu wieszak i ma możliwość wielokrotnego napełniania.
• Proszkowe: Zbiornik cylindryczny zaopatrzony w dźwignię, która uruchamia zawór lub zbijak, a ten z kolei - dodatkową butlę z gazem - wyrzutnikiem (gazem napędowym). Proszek wyrzucany jest przez dyszę lub wężyk zakończony prądowniczką przy pomocy gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla). Gaśnica proszkowa typu GSE-2x jest jedynym urządzeniem przeznaczonym do gaszenia np. monitorów, komputerów, sprzętu RTV, rozdzielni i szaf sterowniczych. Konstrukcja układu wylotowego z dyszą pozwala na precyzyjne podanie środka gaśniczego CO2 na źródło ognia, nie niszcząc urządzenia. GSE-2x można gasić urządzenia elektryczne i elektroniczne, które są zasilane napięciem do 1000V z odległości 1m. Przeznaczone do gaszenia pożarów grupy BC i ABC (w zależności od stosowanego proszku). Zróżnicowanie pojemności gaśnic pozwala na ich wielorakie zastosowanie. Są szczególnie zalecane do zabezpieczenia różnych typów samochodów, garaży, warsztatów, magazynów, hal przemysłowych, statków, podziemnych wyrobisk górniczych, zakładów energetycznych i chemicznych, biur, hoteli i mieszkań.
• Śniegowe (CO2): Cylindryczny zbiornik zaopatrzony w zawór i wężyk zakończony dyszą wylotową lub w gaśnicach mniejszych kroćcem obrotowym z dyszą. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla (CO2), który po uruchomieniu pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz, oziębiając się do temperatury ok. -80°C. Należy pamiętać, by trzymać ją tylko za uchwyty i nie używać do gaszenia ludzi. Przeznaczone do gaszenia pożarów grupy BC, wykonane na bazie butli wysokociśnieniowych. Zalecane do stosowania w energetyce, lakierniach, magazynach, stacjach benzynowych, halach przemysłowych.
• Halonowe: Stalowa butla wypełniona pod ciśnieniem gazem HALON 1000, który po uwolnieniu z gaśnicy wiąże się na stałe z tlenem.
• Komputerowe: Doskonałe rozwiązanie przy zabezpieczaniu urządzeń komputerowych, telekomunikacyjnych, muzeów, archiwów, szpitali, banków, laboratoriów, jednostek pływających czy samolotów.
• Spożywcze: Specjalistyczna gaśnica do zwalczania pożarów łatwopalnych środków gotujących (oleje roślinne, tłuszcze zwierzęce grupa pożarów F), idealnie sprawdza się w gastronomii i kuchniach domowych.

Inny podręczny sprzęt gaśniczy

• Hydrant wewnętrzny: Zawór zainstalowany na specjalnej sieci wodociągowej, obudowany szafką i wyposażony w wąż pożarniczy oraz prądownicę. Ma zastosowanie do lokalizacji pożarów w zarodku wszędzie tam, gdzie jako środek gaśniczy stosuje się wodę. Obsługę hydrantu powinny stanowić dwie osoby. Wodą nie gasimy urządzeń pod napięciem elektrycznym ani w ich obrębie, jak również innych substancji, które z wodą tworzą gazy palne.
• Koc gaśniczy: Płachta z tkaniny całkowicie niepalnej (włókno szklane) o powierzchni ok. 2-3 m². Służy do tłumienia pożaru w zarodku przez odcięcie dopływu powietrza do palącego się przedmiotu. W przypadku gaszenia ludzi należy osobę przewrócić i przykryć ją szczelnie kocem. Koce gaśnicze można wykorzystywać do przenoszenia ewakuowanego mienia.
• Piasek: Powszechnie dostępny środek, mogący skutecznie powstrzymać rozprzestrzenianie się ognia. Jego właściwości gaśnicze polegają głównie na odcięciu dopływu powietrza od ogniska pożaru, zmniejszeniu promieniowania ciepła oraz zapobieganiu rozpryskom iskier.
• Tłumice: Prowizorycznie wykonane urządzenia, wyglądem przypominające miotły wiklinowe, czasami obszyte wsiąkliwą tkaniną, które zamacza się w wodzie. Służą do gaszenia iskier i żaru przenoszonych przez wiatr na obejścia i dachy, poprzez energiczne uderzanie w miejsca, gdzie spadły iskry lub wydobywa się płomień, co powoduje odcięcie dopływu tlenu.

Wymagania dotyczące gaśnic

Jedna jednostka sprzętu o masie środka gaśniczego 2 kg (lub 3 dm³) powinna, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach szczegółowych, przypadać na:

• każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej w budynku niechronionym stałym urządzeniem gaśniczym:
  • zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL IV,
  • produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego ponad 500 Mj/m²,
  • zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem,
• każde 300 m² powierzchni strefy pożarowej niewymienionej w podpunkcie wyżej, z wyjątkiem zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.

Gaśnice należy poddać niezwłocznym przeglądom technicznym, jeśli strzałka manometru znajduje się poza zielonym obszarem, gaśnice były uruchamiane (nawet na próbę), zerwano plomby, mają ślady uszkodzenia mechanicznego lub nie posiadają czytelnej kontrolki z terminem ważności badań.

Zasady gaszenia pożarów

Podczas gaszenia pożaru czas działa na niekorzyść gaszącego. W razie możliwości należy prosić o pomoc inne osoby. Zawsze należy dobrać odpowiedni rodzaj gaśnicy do typu pożaru.

Ogólne zasady gaszenia

• Przed użyciem sprzętu gaśniczego należy poprawnie ocenić sytuację oraz ryzyko.
• Przed przystąpieniem do gaszenia należy sprawdzić, czy w okolicy źródła ognia nie ma urządzenia podłączonego do prądu elektrycznego.
• Przed przystąpieniem do likwidacji pożaru w obiektach z urządzeniami elektrycznymi i gazowymi bezzwłocznie należy wyłączyć dopływ prądu i gazu.
• Równie ważne jest odcięcie pożaru od materiałów palnych znajdujących się w sąsiedztwie źródła ognia. Robi się to m.in. poprzez przerwy ogniowe, szczególnie podczas gaszenia pokryć dachów i stropów, składów drewna, pożarów lasów, albo też burzy się konstrukcje z palnych materiałów i usuwa je poza obręb miejsca objętego pożarem.
• Kolejną zasadą jest dążenie do obniżenia temperatury środowiska pożarowego przez stosowanie właściwych środków gaśniczych.
• Ważne jest dotarcie możliwie blisko źródła ognia i atakowanie żaru (zarzewia), a nie płomieni. Najlepiej czynić to od strony (kierunku) rozszerzania się pożaru, potem trzeba go otoczyć lub wypierać w miejsca, gdzie nie ma przedmiotów palnych.
• Gaszenie pożaru powinno odbywać się z poziomu równego lub wyższego, ponieważ umożliwia obserwowanie skuteczności działania środka gaśniczego.
• Płonące firanki lub zasłony należy zerwać z karniszy i gasić na podłodze. Odzież i bieliznę gasi się również na podłodze. Meble, ściany, okładziny polewa się wodą.

Trzeba zawsze pamiętać, że gaszenie pożaru jest działaniem niebezpiecznym, wymagającym ostrożności i dyscypliny. Nigdy nie ryzykuj niczyjego życia i zdrowia - jeśli widzisz, że nie poradzisz sobie z ugaszeniem pożaru - uciekaj!

Gaszenie pożarów w miejscu pracy - Zarządzanie ryzykiem

W każdym zakładzie pracy muszą zostać stworzone odpowiednie warunki do ewakuacji pracowników w przypadku pożaru lub wybuchu. Do tego celu służą drogi i wyjścia ewakuacyjne odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polskimi Normami. Drogi ewakuacyjne nie mogą być niczym zastawiane. Zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe otwarcie - jest zabronione.

Po zidentyfikowaniu wybuchu ryzyka, pierwszą czynnością, którą należy podjąć, jest przekazanie informacji. Informacja o pożarze powinna trafić tylko i wyłącznie do kierownika projektu, najszybciej jak to możliwe. Nie informujemy wszystkich uczestników projektu - sianie paniki jest niewskazane. Jeśli kierownik projektu jest niedostępny, informujemy osobę, która go zastępuje.

Po drugie - nie panikuj. Nie ma nic gorszego niż lider, który daje swoim ludziom do zrozumienia, że dzieje się coś złego. Zero wyrzutów. Odpowiedzialność jest istotna, ale konsekwencje wyciąga się po ugaszeniu pożaru. Najpierw należy podjąć pierwsze decyzje, które ograniczą skalę projektu i jednocześnie przeanalizować sytuację.

Zidentyfikuj źródła pożaru, jego zakres i potencjalne skutki. Podejmij pierwsze decyzje, aby ograniczyć jego skalę. Jeśli nie jest to możliwe, przygotuj konkretne rozwiązania. Te, które możesz wdrożyć, bo masz kompetencje i są niezbędne do gaszenia pożaru, wdróż od razu. Jeżeli wykraczają poza Twoje kompetencje, to wraz z opisem sytuacji wyślij do osoby, przed którą odpowiadasz i która może podjąć stosowne decyzje.

Przy konstruowaniu wiadomości zacznij od Executive Summary. Postaraj się w trzech zdaniach zawrzeć esencję problemu, potencjalne konsekwencje i propozycję następnych kroków. Następnie, krótko opisz, na czym polega problem. Bądź konkretny i pisz prostym językiem. Po opisie problemu niezbędna jest krótka analiza zagrożeń, które wynikają z ryzyka. Nie dramatyzuj, bądź konkretny. Zagrożenia układaj w kolejności: od największych i najbardziej możliwych do spełnienia aż do największych i najmniej możliwych do spełnienia.

Rekomendacje muszą pojawić się już na początku. W tej części możesz je rozwinąć, wskazując na koszty działań, oceniając ich potrzebę i być może przedstawiając wariantowo. Staraj się być precyzyjny. Nie liczą się rekomendacje niemożliwe do zrealizowania. Dramatyzowanie jest nieprofesjonalne. Pamiętaj, że to nie czas na rozliczenia, chyba że pracownik świadomie naruszył podstawowe zasady (np. doprowadził do wycieku danych).

Część działań musi zostać podjęta w określonym przedziale czasowym. Np. zgłoszenie wycieku danych do PUODO ma przewidziany termin wykonania takiego zgłoszenia. Musisz informować od razu. Jeśli działania będą wymagały podpisu zarządu, daj im znać od razu, tak aby mogli być dostępni, np. w weekend lub pojawić się w biurze.

Zapobieganie pożarom - Wiedza i profilaktyka

Ponieważ powstanie pożaru warunkuje obecność materiału palnego, czynnika utleniającego, źródła zapłonu i wolnych rodników - usunięcie jednego z nich wykluczy jego powstanie, proces lub rozprzestrzenianie.

Ogólne metody zapobiegania pożarom

Aby zapobiegać pożarom w zakładach pracy należy:

• Odpylać pomieszczenia zagrożone wybuchem.
• Usuwać odpady, szczególnie te mające zdolności do samonagrzewania się i samozapalania (np. zaolejone czyściwo).
• Usuwać trawę, liście itp. z najbliższego otoczenia zbiorników z gazami palnymi i cieczami palnymi.
• Czyścić z resztek substancji palnych aparaty i rurociągi oddawane do remontów związanych ze spawaniem.
• Wentylować pomieszczenia zagrożone wybuchem.
• Nie używać otwartego ognia i nie palić tytoniu w strefach zagrożonych pożarem lub wybuchem.
• Nie garażować pojazdów silnikowych w obiektach i pomieszczeniach nieprzeznaczonych do tego celu.
• Nie rozgrzewać za pomocą otwartego ognia smoły i innych materiałów w odległości mniejszej niż 5 m od obiektu, przyległego do niego składowiska lub placu składowego z materiałami palnymi.
• Nie składować materiałów na rozgrzanych lub rozżarzonych powierzchniach.
• Używać sprzętu elektrycznego zgodnie z przeznaczeniem, a w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem należy używać sprzętu ze specjalną nieiskrzącą konstrukcją (EX).

Pomieszczenie magazynowe butli z gazami palnymi należy chronić przed ogrzaniem do temperatury przekraczającej 35°C, ponieważ wzrost temperatury gazów może spowodować rozerwanie zbiorników. W pomieszczeniach zagrożonych wybuchem, a narażonych na działanie promieni słonecznych, stosuje się w oknach szyby matowe lub mleczne.

Czujniki dymu i czadu

W świecie idealnym zarówno gaśnica, jak i czujnik czadu i dymu powinny znaleźć się w zasadzie w każdym pomieszczeniu. Czujniki dymu montujemy w większości przypadków na suficie, ponieważ gorący dym ma tendencję do unoszenia się do góry. Z kolei czujniki czadu powinny być montowane mniej więcej na wysokości wzroku stojącego człowieka. W przypadku czujników z wyświetlaczem będziemy mogli w ten sposób łatwiej kontrolować aktualne stężenie szkodliwych cząsteczek CO w powietrzu.

Wpływ materiałów na szybkość spalania

Eksperyment przeprowadzony przez UL Firefighter Safety Research Institute wykazał, że nowoczesne meble i wyposażenie wnętrz, wykonane z materiałów syntetycznych, znacznie przyspieszają rozwój pożaru. Pomieszczenie z nowoczesnymi meblami uległo rozgorzeniu i spaleniu w ciągu trzech i pół minuty, podczas gdy w pomieszczeniu ze starymi meblami pożar trwał 25 minut i nie doszło do rozgorzenia.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP)

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) jest dokumentem wymaganym, jeżeli kubatura budynku lub strefy pożarowej przekracza 1000 m³. Jest opracowywana indywidualnie dla budynku/strefy pożarowej, opisuje warunki przeciwpożarowe, warunki i organizację ewakuacji, sprzęt ppoż. oraz zawiera plan obiektu z zaznaczonymi drogami ewakuacyjnymi i lokalizacją sprzętu ppoż. IBP podlega aktualizacji co najmniej raz na dwa lata. Zarządca, właściciel lub użytkownik budynku odpowiada za posiadanie tego dokumentu, który powinien znajdować się w widocznym i dostępnym miejscu.

Postępowanie w przypadku pożaru i ewakuacji

Jak zgłosić pożar?

1. Zachowaj spokój.
2. Przedstaw się (imię, nazwisko i numer telefonu, z którego dzwonisz).
3. Krótko i wyraźnie określ miejsce pożaru (dokładny adres obiektu, piętro).
4. Przekaż informację, czy istnieje zagrożenie życia ludzi.
5. Poczekaj na potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia.
6. Nie rozłączaj się, dopóki zgłoszenie nie zostanie potwierdzone.

Numer alarmowy: 998 (Straż Pożarna).

Co zrobić w przypadku ogłoszenia alarmu i ewakuacji?

• Przerwać prace, zabezpieczyć ważne dokumenty i wyłączyć urządzenia elektryczne.
• Pozamykać drzwi i okna, aby uniemożliwić rozszerzanie się ognia lub dymu.
• Zachować spokój, aby nie dopuścić do paniki, opuścić budynek, korzystając z drogi ewakuacyjnej.
• Zbaczanie lub zawracanie z drogi ewakuacyjnej utrudnia sprawne prowadzenie ewakuacji i może spowodować panikę.
• Ściśle stosować się do poleceń kierownictwa akcji.

tags: #jak #gasic #pozar #prezentacje