Przepisy prawa nie określają wzoru wniosku o zaświadczenie o prawie do głosowania. Wniosek należy napisać samodzielnie. Jeśli nie wiesz, jak napisać wniosek, możesz poprosić w urzędzie gminy o wydrukowanie wniosku z Twoimi danymi. Odbierz zaświadczenie, aby móc głosować tam, gdzie będziesz przebywać w dniu wyborów. Jeśli wybory mają dwie tury, wniosek o zaświadczenie o prawie do głosowania możesz złożyć po uruchomieniu drugiej tury wyborów. Wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy.
Głosowanie w II turze wyborów Prezydenta RP odbędzie się w niedzielę, 1 czerwca 2025 r. Głosować będzie można od godz. 7.00 do godz. 21.00. Adres właściwego lokalu wyborczego można znaleźć m.in. na stronie internetowej wybory.gov.pl w zakładce „Wyszukiwarka obwodów” lub na stronach internetowych urzędów gmin i miast. Można również zapytać o to bezpośrednio w urzędzie.
Idąc do lokalu wyborczego, trzeba zabrać dokument tożsamości: dowód osobisty lub paszport ze zdjęciem. Można też wylegitymować się dowodem osobistym w aplikacji mObywatel (można z niej skorzystać także w trybie offline, czyli bez dostępu do internetu). Państwowa Komisja Wyborcza podaje, że głosowanie w Polsce możliwe jest również na podstawie nieważnego dowodu osobistego, ważne jest jednak, aby dokument posiadał zdjęcie umożliwiające identyfikację wyborcy.
Osoby, które posiadają zaświadczenie o prawie do głosowania, mogą z nim przyjść do każdej obwodowej komisji w kraju i za granicą, także na statkach morskich. Mogą też zagłosować w swojej komisji, do której są na stałe przypisani. Takie zaświadczenie wyborca przekazuje komisji wyborczej, która na tej podstawie dopisuje wyborcę do spisu wyborców.
Wyborcy, którzy będą przebywać w dniu wyborów w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych, a także w domach studenckich, zostaną ujęci w spisach wyborców sporządzonych dla obwodów głosowania utworzonych w tych jednostkach i będą mogli głosować w tych obwodach.
Jak znaleźć lokal wyborczy
Każdy obwód wyborczy ma swoją obwodową komisję wyborczą, a każda komisja - swój lokal. Lokal obwodowej komisji wyborczej to właśnie to, co nazywamy lokalem wyborczym. Warto pamiętać, że jeden lokal może być siedzibą więcej niż jednej komisji wyborczej. Żeby zagłosować w wyborach, trzeba udać się do lokalu wyborczego właściwego dla miejsca, w którym jesteśmy wpisani do rejestru wyborców lub miejsca, w którym przebywamy (o ile mamy zaświadczenie o prawie do głosowania).
Na stronie internetowej wybory.gov.pl w zakładce „Wyszukiwarka obwodów” zamieszczono wszystkie siedziby obwodowych komisji wyborczych w kraju oraz za granicą. Informacje o siedzibach komisji można znaleźć również na stronach internetowych urzędów gmin i miast. Można również zapytać o to bezpośrednio w urzędzie. We wszystkich tych miejscach podany jest numer komisji, jej granice (czyli np. ulice i numery domów wchodzące w skład obwodu).
Jak oddać ważny głos
W wyborach prezydenckich każdy wyborca otrzyma jedną kartę do głosowania (po potwierdzeniu tożsamości i potwierdzeniu odbioru karty własnoręcznym podpisem). Karta powinna być ostemplowana pieczęcią obwodowej komisji wyborczej oraz mieć wydrukowany odcisk pieczęci Państwowej Komisji Wyborczej. Bez tych pieczęci karta jest nieważna i głos na niej oddany nie będzie ważny. Brak pieczęci trzeba natychmiast zgłosić komisji.
Żeby oddać głos, trzeba postawić znak „X” w kratce przy nazwisku wybranego kandydata (znak „X” to dwie linie przecinające się w obrębie kratki). Głosować można tylko na jednego kandydata. Znak „X” w kratce przy nazwisku więcej niż jednego kandydata lub brak znaku „X” oznacza, że głos jest nieważny. Kolor długopisu użytego do wypełnienia karty wyborczej nie ma wpływu na ważność oddanego głosu. Kluczowe jest, aby znak „X” przy nazwisku danego kandydata wykonany był w sposób trwały i czytelny. Dopisek lub znak, który ma formę nieprzecinających się linii nie ma wpływu na ważność głosu. Tzw. jednolite zamazanie kratki może powodować niepewność, czy pod nim znajduje się znak X, co stwarza ryzyko uznania głosu za nieważny.
Informację o sposobie głosowania można znaleźć również na dole karty do głosowania. Jeżeli po zapoznaniu się z nią, ktoś nadal będzie mieć wątpliwość, jak poprawnie zagłosować, może zapytać o to członków obwodowej komisji wyborczej.
Trzeba pamiętać, że karta wrzucana do urny musi być złożona, aby zapewnić tajność głosowania.
Głosowanie osób z niepełnosprawnościami i innych grup wyborców
Informacja o lokalach obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, dostępna jest w Biuletynie Informacji Publicznej gminy oraz w obwieszczeniu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o numerach i granicach obwodów głosowania. W każdym jednak lokalu wyborczym wyborca z niepełnosprawnością może także głosować przy użyciu nakładki na kartę do głosowania sporządzonej w alfabecie Braille’a. Na prośbę wyborcy, obwodowa komisja wyborcza, wraz z kartą do głosowania, wyda wyborcy nakładkę.
Wyborcy z niepełnosprawnością, na jego prośbę, może również pomagać w głosowaniu w lokalu wyborczym inna osoba, w tym także niepełnoletnia. Dopuszczalne jest, aby na życzenie takiego wyborcy w pomieszczeniu za zasłoną przebywała osoba udzielająca pomocy. Osobą tą nie może być członek komisji, mąż zaufania ani obserwator społeczny lub międzynarodowy. Pomoc ta powinna ograniczać się do kwestii technicznych.
Z myślą o osobach, które w dniu wyborów będą przebywać w szpitalu, sanatorium, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym lub areszcie śledczym, tworzone są wspomniane wcześniej „odrębne obwody głosowania”. Dyrektor danej jednostki powiadamia przebywające w niej osoby o tym, że zostały wpisane do spisu wyborców sporządzonego dla obwodu głosowania utworzonego w takim miejscu.
Warto też pamiętać, że jeszcze inne zasady obowiązują obywateli polskich, którzy w dniu głosowania przebywają za granicą i na polskich statkach morskich. Wybrane osoby mogą również głosować korespondencyjnie. Taka możliwość dotyczy tylko wyborców przebywających na terenie kraju.
Czym są obwody wyborcze?
Na potrzeby wyborów kraj podzielony jest na stałe i odrębne obwody głosowania tworzone na obszarze poszczególnych gmin. Podziału danej gminy na stałe obwody głosowania dokonuje komisarz wyborczy. Stały obwód głosowania obejmuje od 200 do 4000 mieszkańców. W przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców.
Odrębne obwody głosowania tworzone są w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, jeżeli w dniu wyborów będzie w nich przebywać co najmniej 15 wyborców. Nieutworzenie obwodu jest możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby kierującej daną jednostką.
Kto może oddać głos?
Prawo udziału w głosowaniu w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ma obywatel polski posiadający czynne prawo wyborcze. Obywatel polski posiadający czynne prawo wyborcze ma prawo udziału w głosowaniu, jeżeli:
- Najpóźniej w dniu głosowania ukończył 18 lat.
- Nie został pozbawiony prawa wybierania prawomocnym orzeczeniem sądu.
- Nie został pozbawiony praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu.
Warto podkreślić, że pojęcie czynnego prawa wyborczego odnosi się również do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, którzy biorą udział w wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Kwestie prawne i zgłaszanie nieprawidłowości
Każdy, kto zauważy nieprawidłowości podczas wyborów, powinien je natychmiast zgłosić. Może to zrobić osobiście, przez mężów zaufania lub obserwatorów społecznych. Gdy ktoś zakłóca ciszę wyborczą, należy to zgłosić.
Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła w drodze uchwały wzory informacji o sposobie głosowania i warunkach ważności głosu w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. W przypadku kart do głosowania, nieważne są karty inne niż urzędowo ustalone lub nieopatrzone pieczęcią obwodowej komisji wyborczej.