Jak rozprzestrzeniają się pożary w miastach

Drogi rozprzestrzeniania się pożaru są uzależnione od wielu czynników, w tym lokalizacji pomieszczeń, warunków budowlanych oraz wyposażenia i wystroju wnętrz. Rozprzestrzenianie się pożaru jest procesem, na który wpływa wiele czynników, w tym lokalizacja pomieszczeń, warunki budowlane, wyposażenie, powierzchnia i kubatura pomieszczenia oraz połączenia funkcjonalne pomiędzy pomieszczeniami.

Czym jest pożar i podstawowe warunki jego powstania?

POŻAR to niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Warunkiem zapoczątkowania i przebiegu procesu, jakim jest pożar (podobnie jak w procesie spalania), jest istnienie czworokąta spalania, obejmującego:

• materiał palny,
• utleniacz,
• ciepło,
• skomplikowane reakcje łańcuchowe (wolne rodniki).

Jeśli zabraknie choćby jednego z jego elementów, wówczas pożar nie powstanie. Pożary powstają na skutek różnego rodzaju zaniedbań lub działań umyślnych.

Czynniki wpływające na rozprzestrzenianie się pożarów w obiektach miejskich

Powierzchnia oraz kubatura pomieszczenia, w którym powstał pożar, mają istotny wpływ na jego rozprzestrzenianie się. Połączenia funkcjonalne pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami, rodzaj oddzieleń budowlanych oraz palność elementów konstrukcyjnych budynku, takich jak ściany, stropy, dachy i słupy, również odgrywają kluczową rolę w tym procesie. Ważnym czynnikiem jest również ilość i rodzaj składowanych materiałów palnych oraz sposób ich ułożenia.

Niezabezpieczenie przed przemieszczaniem się ognia w przewodach wentylacyjnych oraz kanałach kablowych może prowadzić do szybkiego rozprzestrzeniania się pożaru. Nie wszystkie pożary można gasić wodą. Choć woda należy do najpopularniejszych środków gaśniczych, to niekiedy procesowi spalania ulegają materiały zbudowane z pierwiastków i związków chemicznych z nią reagujących. Próba ugaszenia takiego pożaru wodą spowoduje zwiększenie ognia i skutek odwrotny do zamierzonego.

Mechanizmy rozprzestrzeniania się ognia

Pożar może rozprzestrzeniać się poprzez elementy palne wyposażenia i wystroju wnętrza, przemieszczając się po nich dzięki kontaktowi płomienia z kolejnymi elementami. Promieniowanie cieplne również przyczynia się do rozprzestrzeniania się pożaru, oddziałując równomiernie we wszystkich kierunkach od ogniska pożaru. Na zewnątrz płonącego pomieszczenia, pożar może rozprzestrzeniać się przez nieszczelności w drzwiach i oknach.

Przez okna ogień może przenosić się bezpośrednio, na skutek zapalenia sąsiedniego pomieszczenia przez wydobywające się płomienie, lub pośrednio, na skutek promieniowania cieplnego. Drzwi drewniane bezklasowe stanowią łatwą drogę rozprzestrzeniania się pożaru. Wzrost temperatury podczas pożaru powoduje pękanie szyb w oknach, co umożliwia nieograniczony dopływ tlenu do ogniska pożaru, intensyfikując proces palenia. Pożar może rozprzestrzeniać się zarówno w obrębie jednego pomieszczenia, jak i na sąsiednie pomieszczenia oraz ciągi komunikacyjne.

Szybkość rozprzestrzeniania się pożaru i związane z nim zagrożenia

Szybkość rozprzestrzeniania się pożaru jest zależna od wielu czynników. Ogień rozprzestrzenia się szybko i najczęściej nie ma czasu na zabieranie kosztownych rzeczy czy telefonowanie. Po 2 minutach ogień może stać się groźny dla życia. W ciągu 5 minut cały dom może stanąć w płomieniach. Wysoka temperatura i dym są tak samo niebezpieczne jak płomienie. Zachłyśnięcie się bardzo gorącym powietrzem może spowodować poparzenie płuc. W czasie pożaru pod sufitem jest najwyższa temperatura i tą drogą najszybciej rozprzestrzenia się pożar.

Najczęstsze przyczyny pożarów w miastach

Powstanie pożarów może być następstwem zdarzeń naturalnych lub antropogenicznych. Powstanie pożarów jest następstwem wielu zdarzeń, z których nie wszystkie można określić jako naturalne. Bardzo często zaprószenie ognia jest następstwem m.in. nieodpowiedzialności i bezmyślności ludzi (umyślne podpalenia) lub wad urządzeń elektrycznych (np. zwarcia). O takim pożarze mówimy, że ma charakter antropogeniczny, czyli związany z działalnością człowieka. Natomiast jako o zagrożeniu naturalnym mówimy np. w przypadku samozapłonu oraz wyładowań atmosferycznych (piorunów).

Ryzyko wystąpienia pożaru w mieszkaniu lub domu jest bardzo duże ze względu na znajdujące się tam i często wykorzystywane instalacje - elektryczną i gazową. Kuchenka gazowa, piekarnik, płyta grzewcza, kuchenka mikrofalowa, czajnik elektryczny - te wszystkie sprzęty, o ile będą źle eksploatowane lub zostaną uszkodzone, mogą stanowić potencjalne zarzewie (źródło) pożaru. Szkoła i sklep to miejsca, gdzie niezbędne jest wykorzystanie energii elektrycznej. Ze względu na dużą powierzchnię tych budynków, instalacja elektryczna w nich jest rozległa. Jeżeli nie będzie ona regularnie konserwowana i sprawdzana, to istnieje ryzyko awarii, która może spowodować wybuch pożaru.

Czym jest ściana ogniowa?

Ściana ogniowa (zwana inaczej ogniomurem) jest to ściana o wzmocnionej, niepalnej konstrukcji, którą stawia się między budynkami w zabudowie zwartej. Wystaje ona ponad dach i ma na celu zapobieganie szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia na inne budynki.

Klasyfikacja pożarów i środki gaśnicze

W Polsce, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wyróżnia się omówione poniżej grupy pożarów:

• Grupa A: pożary materiałów stałych, zwykle pochodzenia organicznego (np. drewno, papier, tkaniny).
• Grupa B: pożary cieczy i materiałów stałych topiących się (np. benzyna, oleje, lakiery, tworzywa sztuczne).
• Grupa C: pożary gazów palnych (np. metan, propan, butan).
• Grupa D: pożary metali (np. magnez, sód, potas, stopy lekkie).
• Grupa F: pożary tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych.

W celu ugaszenia pożaru stosuje się kilka rodzajów środków gaśniczych. Ich wybór zależy od rodzaju spalanego materiału, a zatem należy w pierwszej kolejności rozpoznać, co się pali, czyli zidentyfikować grupę pożaru. Najpopularniejsze środki gaśnicze to woda, piana, proszki gaśnicze, piasek oraz dwutlenek węgla.

Zapobieganie pożarom i podstawowe zasady bezpieczeństwa

Zapewnienie odpowiednich zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz szybka i skuteczna reakcja w sytuacjach awaryjnych są kluczowe dla minimalizowania ryzyka pożarowego. W naszej działalności kładziemy duży nacisk na ochronę przeciwpożarową w obiektach. Oferujemy audyt przeciwpożarowy, który pozwala na ocenę stanu zabezpieczeń przeciwpożarowych i wskazanie obszarów wymagających poprawy. Prowadzimy również działania, które obejmują wykonanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, niezbędnych dla zapewnienia skutecznej ochrony. Instrukcja ppoż budynku powinna uwzględniać wszystkie możliwe drogi rozprzestrzeniania się pożaru oraz czynniki wpływające na jego szybkość. Aktualizacja instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz regularne przeprowadzanie audytów przeciwpożarowych są kluczowe dla utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo pożarowe przed wystąpieniem zagrożenia:

• W miarę możliwości wyposaż obiekt w urządzenia zabezpieczające, tj.:
  • detektory tlenku węgla i gazu ziemnego - instaluj je przy piecach gazowych (np. w łazience, kuchni, piwnicy),
  • detektory dymu - zadbaj, żeby były słyszalne w każdej części obiektu (jeżeli dom/mieszkanie ma jedną kondygnację, należy zainstalować pierwszą czujkę pożarową w korytarzu lub holu pomiędzy sypialnią a pokojem wypoczynkowym),
  • gaśnice proszkowe (typu ABCF) - umieszczaj je w miejscach łatwo dostępnych i znanych wszystkim użytkownikom obiektu.
• Sprawdzaj regularnie poprawność działania instalacji elektrycznej oraz urządzeń elektrycznych, nie dokonuj samodzielnie ich napraw, jeśli nie masz wiedzy i doświadczenia w tym zakresie.
• Nie przeciążaj sieci elektrycznej - nie włączaj zbyt dużej ilości odbiorników do jednego obwodu elektrycznego.
• Nie używaj benzyny, ropy, nafty oraz innych materiałów łatwopalnych wewnątrz budynków - przechowuj je w dobrze wentylowanych pomieszczeniach, w odpowiednich pojemnikach lub w odpowiednio przystosowanych do tego miejscach.
• Nie używaj otwartego ognia (zapalniczek, świec, papierosów) w pobliżu łatwopalnych materiałów.
• Regularnie sprawdzaj źródła ogrzewania - natychmiast usuwaj wszelkie nieprawidłowości, regularnie kontroluj przewody kominowe, paleniska, piece; w razie potrzeby wezwij kominiarza.
• Zachowuj ostrożność, używając zastępczych źródeł ogrzewania, takich jak przenośne grzejniki elektryczne i gazowe, piecyki naftowe, kominki itp.; pamiętaj, grzejniki nie powinny być umieszczone blisko materiałów łatwopalnych (firan).
• Nie zabijaj okien gwoździami, nie montuj stałych krat w oknach ani w korytarzach klatek schodowych - to wszystko spowalnia ratowników i może odciąć drogę ucieczki.
• Nie zastawiaj korytarzy i klatek schodowych sprzętem, nie montuj stałych krat w korytarzach klatek schodowych (chronią przed złodziejem, ale mogą odciąć drogę ucieczki przed ogniem).
• Nie ograniczaj dostępu do: urządzeń przeciwpożarowych (hydranty, gaśnice), wyjść ewakuacyjnych, wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego, głównych zaworów gazu.
• Ogranicz montowanie na sufitach kasetonów z tworzyw sztucznych, paneli lub boazerii.
• Zaopatrz mieszkanie, dom i obejście w podręczny sprzęt gaśniczy i naucz rodzinę posługiwać się nim (np. gaśnicą proszkową, którą można gasić urządzenia elektryczne pod napięciem).
• Wyposaż mieszkanie, dom w wykrywacze dymu, tlenku węgla, które znacznie zwiększają szansę przeżycia w sytuacji zagrożenia.
• Naucz dzieci, jak informować o pożarze przez telefon.
• Zapamiętaj położenie zaworów instalacji gazowej, wyłączników energii elektrycznej, bezpieczników oraz zaworów wody.

Postępowanie w czasie pożaru

Prowadzenie działań gaśniczych z użyciem podręcznego sprzętu gaśniczego może znacznie ograniczyć szybkość rozprzestrzeniania się pożaru do czasu przybycia jednostki ratowniczej. Jeśli to tylko możliwe, przystąp niezwłocznie, przy użyciu dostępnych środków gaśniczych, do gaszenia pożaru i niesienia pomocy osobom zagrożonym.

Pierwsze kroki w przypadku pożaru:

• Zaalarmować niezwłocznie, przy użyciu wszystkich dostępnych środków, osoby będące w strefie zagrożenia.
• Wezwać Straż Pożarną. Po wybraniu numeru alarmowego straży pożarnej 998 lub 112 i zgłoszeniu się dyżurnego spokojnie i wyraźnie podaj:
  • swoje imię i nazwisko, numer telefonu, z którego nadawana jest informacja o zdarzeniu,
  • adres i nazwę obiektu,
  • co się pali, na którym piętrze,
  • czy jest zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.
  Po podaniu informacji nie odkładaj słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia. Przyjmujący może zażądać potwierdzenia zgłoszenia poprzez oddzwonienie lub dodatkowych informacji, które w miarę możliwości należy podać.
• Niezwłocznie wyłącz media, jeżeli jesteś w stanie to zrobić. Postaraj się wyłączyć dopływ gazu i energii.
• Próbuj gasić pożar w zarodku, używając wody, gaśnic, koców gaśniczych; nigdy nie gaś wodą urządzeń elektrycznych - mogą być pod napięciem.
• Nie próbuj gasić ognia, którego nie jesteś w stanie opanować.

Ewakuacja i bezpieczeństwo osobiste:

• Wyprowadź wszystkie osoby zagrożone w bezpieczne miejsce i w razie potrzeby udziel pierwszej pomocy. Przystąp do ewakuacji ludzi i mienia w taki sposób, aby nie doszło do powstania paniki, która może ogarnąć ludzi będących w zagrożeniu. Panika może być przyczyną niepotrzebnych i tragicznych w skutkach wypadków. Dlatego prowadząc jakiekolwiek działania w przypadku powstania pożaru, kieruj się rozwagą w podejmowaniu decyzji.
• Jeśli obudzisz się w trakcie pożaru, zbadaj dół drzwi, zanim je otworzysz. Jeśli drzwi są zimne, wychodź natychmiast czołgając się lub na czworakach. Dym i gorące powietrze unoszą się do góry, a dołem powietrze jest bardziej czyste i chłodniejsze - przemieszczaj się więc tuż przy podłodze.
• Jeżeli drzwi są gorące, uciekaj - jeśli możesz przez okno, jeśli nie - to trzymaj w oknie białe prześcieradło, wzywając w ten sposób pomocy.
• Jeśli nie możesz wyjść z pomieszczenia, uszczelnij drzwi i kanały wentylacyjne, by nie przedostał się przez nie dym, otwórz okno i wzywaj pomoc.
• Jeśli musisz wyjść przez zadymione pomieszczenia, zakryj usta i nos ręcznikiem, okryj się czymś niepalnym lub mokrym kocem i przemieszczaj się tuż przy podłodze.
• Powiadom, w miarę możliwości, wszystkie osoby przebywające w strefie zagrożenia.
• Opuszczając mieszkanie, zabierz ze sobą wszystkich domowników. Dzieci potrafią chować się przed ogniem w miejscach, z których ich nie widać: w szafie, pod łóżkiem, pod pościelą itp.
• Nie wracaj po pozostawione rzeczy.
• Uciekając przed pożarem, jeżeli to tylko możliwe, zamykaj za sobą wszystkie drzwi. Zamknięte drzwi spowolnią rozprzestrzenianie się ognia przynajmniej na kilka minut - a Ty zyskasz bezcenny czas. Nie rób przeciągu - to wzmaga pożar - nie otwieraj niepotrzebnie okien i drzwi.
• Ucieczkę na balkon, szczególnie na wysokim piętrze, traktuj jako ostateczność. Tam możesz jedynie bezradnie czekać na pomoc. Ale jeżeli żywioł już tam Cię zapędził, zamknij za sobą okno balkonowe i połóż się na posadzce za murkiem podokiennym. Jeżeli możesz, nakryj się czymś mokrym trudnopalnym.
• Palący się tłuszcz lub ogień powstały w kuchni gaś sodą oczyszczoną lub solą kuchenną - jeśli ogień powstał w naczyniu (np. garnku, patelni itp.) ugaś go, przykrywając naczynie szczelnie pokrywką.
• Gdy zapaliło się twoje ubranie - nie biegnij, spowoduje to tylko zwiększenie płomienia - połóż się na ziemi i obracaj/turlaj się do chwili zduszenia ognia.
• Nie dopuść do odcięcia przez pożar drogi wyjścia z obiektu.

W czasie prowadzenia ewakuacji zabronione jest:

• dokonywanie jakichkolwiek czynności mogących wywołać panikę,
• przechodzenie w kierunku przeciwnym do kierunku ewakuacji,
• zatrzymywanie się lub tamowanie ruchu w inny sposób.

Jeżeli zachodzi konieczność ewakuowania mienia, w pierwszej kolejności ewakuuje się:

• pomieszczenia bezpośrednio zagrożone pożarem, w których jest źródło ognia,
• pomieszczenia sąsiednie (w pionie i w poziomie) - możliwość rozprzestrzeniania się pożaru lub uszkodzenia przez działanie wysokiej temperatury i gazów popożarowych (dymu),
• pomieszczenia pod palącym się pomieszczeniem narażone na możliwość zalania w czasie akcji gaśniczej.

Osoby ewakuowane muszą bezwzględnie podporządkować się poleceniom ratowników, to jest osobom prowadzącym ewakuację: strażacy, pracownikom służby zabezpieczenia obiektu. Niezależnie od powyższych wskazań, po przybyciu Straży Pożarnej bezwzględnie podporządkuj się poleceniom kierującego akcją ratowniczo-gaśniczą!

Postępowanie po pożarze

Po pożarze ważne jest, aby zachować ostrożność i postępować zgodnie z zaleceniami służb. Nie wchodź do zniszczonego przez ogień budynku, zanim właściwe służby nie stwierdzą, że jest on bezpieczny.

• Nie włączaj instalacji elektrycznej w budynku (pomieszczeniu) po pożarze (nie podłączaj żadnych urządzeń elektrycznych) przed sprawdzeniem instalacji przez elektryka.
• Jeśli został wyłączony główny zawór gazu, odcinający dopływ gazu z sieci zasilającej do budynku, przed ponownym włączeniem go wezwij upoważnionego pracownika technicznego administracji obiektu lub pogotowie gazowe.
• Zachowaj czujność i uwagę, gdyż elementy konstrukcyjne budynku po pożarze mogą być osłabione i mogą wymagać naprawy.
• Przed wyrzuceniem zniszczonych przedmiotów wezwij agenta ubezpieczeniowego, jeśli jesteś dzierżawcą lub lokatorem, wezwij właściciela.
• Wyrzuć produkty żywnościowe, napoje i lekarstwa, które były narażone na działanie wysokiej temperatury, dymu i płomieni - dotyczy to również zawartości lodówki i zamrażarki; pamiętaj, nie wolno ponownie zamrażać rozmrożonej żywności.
• Jeżeli inspektor nadzoru budowlanego stwierdzi, że budynek po pożarze jest niebezpieczny, należy go opuścić:
  • powiadom Policję o konieczności opuszczenia domu - poproś, aby wzięła twój dom i pozostawione mienie pod opiekę,
  • zabierz ze sobą dowód tożsamości i inne ważne dokumenty, niezbędne i cenne przedmioty (okulary, lekarstwa, polisy ubezpieczeniowe, pieniądze).
• Poinformuj sąsiadów, krewnych i niezbędne instytucje (np. placówkę pocztową) o miejscu swojego tymczasowego zakwaterowania.
• Jeśli posiadasz sejf lub masywną metalową skrzynię, nie próbuj jej otwierać, metal może utrzymywać wysoką temperaturę przez wiele godzin.

tags: #jak #rozprzestrzeniaja #sie #pozar #miasta