Jak Utworzyć Dziecięcą lub Młodzieżową Drużynę Pożarniczą (DDP/MDP) w OSP – Kompletny Poradnik

Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to bez wątpienia piękna i wymagająca droga, nierozerwalnie związana z ratowaniem życia, mienia i troską o bezpieczeństwo drugiego człowieka. Kluczowym aspektem długoterminowego funkcjonowania OSP jest praca z dziećmi i młodzieżą, która zapewnia wymianę pokoleniową i ciągłość. Jeśli dostrzegasz potrzebę organizacji Młodzieżowej lub Dziecięcej Drużyny Pożarniczej w swojej OSP, to podążasz we właściwym kierunku. Niniejszy poradnik przeprowadzi Cię przez wszystkie niezbędne kroki formalne i organizacyjne, a także podpowie, jak skutecznie angażować młodzież.

Podstawy Prawne i Formalne Utworzenia DDP/MDP

Dziecięce i Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (DDP/MDP) funkcjonowały już przed wejściem w życie Ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. 2023 poz. 194). Z czego korzystano wtedy i jak powoływano takie drużyny?

• Ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych

  Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. 2023, poz. 194), do młodzieżowej lub dziecięcej drużyny pożarniczej mogą należeć osoby w wieku do 18 lat - za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych. Ważne jest, by pamiętać, że przy OSP działa tylko jedna MDP/DDP.

• Uchwała Zarządu OSP

  Uchwała zarządu stowarzyszenia w sprawie utworzenia Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej rozpoczyna formalne funkcjonowanie każdej MDP. Jeśli do tej pory nie było w OSP młodzieżowej drużyny pożarniczej lub jeśli jest ona „reaktywowana” po wielu latach, warto zadbać, aby decyzja o powołaniu takiej drużyny była podjęta uchwałą Walnego Zebrania Członków OSP.

• Analiza Statutu Stowarzyszenia

  Przed podjęciem uchwały przez zarząd OSP w przedmiotowej sprawie należy przeanalizować zapisy statutu stowarzyszenia. Bywa, że w statucie OSP znajdują się zapisy stwierdzające, że członkiem MDP/DDP może być osoba w określonym wieku, wskazujące na dolną granicę wiekową, jednak zawsze maksymalnie do 18 roku życia. Niemal każdy statut OSP (tak jak wzorcowy, najczęściej w § 10) zawiera konieczne zapisy o możliwości powołania i funkcjonowania młodzieżowej drużyny pożarniczej. Zadanie to powinno być uregulowane w statucie jednostki i określać minimalny wiek członków Młodzieżowych i Dziecięcych Drużyn Pożarniczych.

Organizacja i Działalność DDP/MDP

Kiedy już podjęta zostanie uchwała przez zarząd OSP, należy zatwierdzić regulamin organizacyjny MDP/DDP oraz wyznaczyć opiekuna. Dopiero po spełnieniu wszystkich formalności można przejść do zachęcania młodzieży do wstąpienia w szeregi drużyny.

• Regulamin Organizacyjny MDP/DDP

  Należy przyjąć regulamin organizacyjny MDP/DDP, który jest zbiorem podstawowych zapisów dookreślających funkcjonowanie każdej drużyny przy OSP. Jest to bardzo ważny dokument, zawierający wszystkie podstawowe zasady zorganizowania MDP/DDP. Komisja problemowa Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, zajmująca się sprawami dzieci, młodzieży i sportu, wypracowała przed laty wzór regulaminu organizacyjnego MDP. Wzór dokumentu można znaleźć w zakładkach „bank wiedzy” projektów wspierających.

• Rola i Obowiązki Opiekuna Drużyny

  W MDP/DDP zorganizowane są dzieci i młodzież niepełnoletnia, dlatego należy podejść odpowiedzialnie do organizowania ich aktywności. Żeby zostać opiekunem MDP/DDP, trzeba posiadać odpowiednie predyspozycje do pracy z dziećmi i młodzieżą. Wskazane jest powoływanie do pełnienia tej funkcji osób, które mają lub miały do czynienia z organizowaniem pracy i aktywności młodzieży. Dobrze jest, jeśli opiekun posiada przeszkolenie podstawowe strażaka ratownika OSP, jednak formalnie nie ma żadnego dokumentu prawnego, który stwierdza, kto może być wyznaczony do pełnienia tej funkcji. Opiekunów MDP/DDP może być kilku, co często wymusza sprawniejsze prowadzenie szkoleń. Grupę opiekunów OSP może zrzeszyć w formie komisji ds. młodzieży przy OSP, którą powoła zarząd OSP.

  Do zadań opiekuna należy między innymi prowadzenie dokumentacji personalnej członków MDP/DDP w postaci kart ewidencyjnych oraz posiadanie w dokumentacji członków MDP/DDP dokumentu stwierdzającego zgodę rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych na uczestniczenie dziecka w aktywnościach podejmowanych przez drużynę.

  

Standardy Ochrony Dzieci i Młodzieży w DDP/MDP

W trosce o bezpieczeństwo małoletnich, Ochotnicze Straże Pożarne, organizujące DDP i MDP, są zobowiązane do wdrożenia Standardów Ochrony Dzieci i Młodzieży. Standardy te zostały opracowane w związku z obowiązkami nałożonymi ustawą z dnia 13 maja 2016 r. Ich celem jest zapewnienie bezpiecznego środowiska dla dzieci i młodzieży podczas ich aktywności w OSP.

• Obowiązki Zarządu OSP

  Zarząd OSP jest odpowiedzialny za zapoznanie członków OSP ze Standardami oraz odebranie od nich oświadczenia o zapoznaniu się z nimi. Przed dopuszczeniem członka OSP do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, Zarząd OSP sprawdza członka OSP w Rejestrze Sprawców Przestępstw na tle Seksualnym. Sprawdzenie dotyczy także osób poniżej 18 roku życia. W przypadku powzięcia informacji o wszczęciu wobec członka OSP postępowania karnego o przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub przestępstwo przeciwko małoletniemu, Zarząd OSP niezwłocznie odsuwa takiego członka od wszelkich form kontaktu z małoletnimi.

• Zasady Postępowania Członków OSP i Instruktorów

  Podstawową zasadą czynności podejmowanych przez członków OSP oraz instruktorów DDP i MDP w kontaktach z małoletnimi jest działanie na rzecz ich dobra. Niedopuszczalne jest stosowanie przemocy wobec małoletnich w jakiejkolwiek formie. Członek OSP oraz instruktor DDP i MDP powinni pamiętać o tym, aby:

  • nie krzyczeć, chyba że wymaga tego sytuacja niebezpieczna (np. konieczność ostrzeżenia o zagrożeniu);
  • nie stosować przemocy fizycznej, psychicznej ani emocjonalnej;
  • działać z poszanowaniem godności małoletniego.

  W uzasadnionych przypadkach dopuszczalny jest kontakt fizyczny członka OSP oraz instruktora DDP i MDP z małoletnim.

• Procedury Interwencji w Przypadku Krzywdzenia

  Interwencja podejmowana jest przez Zarząd OSP lub wyznaczoną do tego osobę. W przypadku gdy członek OSP lub instruktor DDP i MDP ma świadomość, iż małoletni doznał jakiejś krzywdy, należy natychmiast podjąć działania. Zarząd OSP przeprowadza rozmowę z małoletnim i innymi osobami mającymi lub mogącymi mieć wiedzę o zdarzeniu i o sytuacji osobistej małoletniego, w szczególności jego opiekunem. Zarząd OSP stara się ustalić przebieg zdarzenia, ale także wpływ zdarzenia na zdrowie psychiczne i fizyczne małoletniego. W przypadku gdy z przeprowadzonych ustaleń wynika, że opiekun małoletniego zaniedbuje jego potrzeby psychofizyczne lub rodzina jest niewydolna wychowawczo, Zarząd OSP zgłasza sprawę do sądu rodzinnego. W przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez innego małoletniego (np. na zajęciach grupowych) należy przeprowadzić rozmowy z obiema stronami i ich opiekunami, dążąc do ustalenia przebiegu zdarzenia i jego wpływu.

• Ochrona Wizerunku Małoletnich

  Upublicznienie przez członka OSP oraz instruktora DDP i MDP wizerunku małoletniego utrwalonego w jakiejkolwiek formie (tj. zdjęcie, film, nagranie audio-wizualne) jest możliwe wyłącznie za pisemną zgodą jego rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych. Standardy stosuje się odpowiednio w stosunku do małoletnich, którzy nie są członkami DDP lub MDP (np. goście OSP, uczestnicy jednorazowych akcji).

• Ocena i Aktualizacja Standardów

  Zarząd OSP obowiązany jest co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny Standardów w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Opiekunowie małoletnich zostają zapoznani ze Standardami i składają oświadczenie o zapoznaniu się z nimi. W oparciu o niniejsze Standardy Zarząd OSP opracowuje skróconą wersję Standardów zawierającą informacje istotne dla małoletnich, z którą małoletni również zostają zapoznani.

Rekrutacja i Angażowanie Młodzieży

Kiedy formalności są za nami, czas na jeden z najważniejszych etapów - zachęcenie młodzieży. Ważne jest, aby dobrze przygotować się na przyjęcie młodych adeptów pożarnictwa.

• Przygotowanie Oferty i Strategia Naboru

  Jeśli widzimy potrzebę organizacji młodzieżowej drużyny pożarniczej w swojej OSP, to znaczy, że obieramy właściwy kierunek. Nim jednak ogłosimy nabór, warto w gronie strażaków odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Dobrze przygotowana oferta dla młodzieży powinna być jasna i czytelna. Należy napisać, że w OSP można poznać nowe ciekawe osoby, przyjść pograć np. w tenisa stołowego i można nauczyć się ratować innych ludzi. Pamiętajmy, że nie każdy w wieku 10-16 lat jest od razu nastawiony na ryzykowanie zdrowiem i życiem dla ratowania innych ludzi czy ich mienia. Młode osoby mogą chcieć przyjść i pobawić się, zrobić coś ciekawego, co z pozoru nie jest strażackie. Naturalnym i najczęstszym miejscem prowadzenia naborów jest szkoła.

  Warto wykorzystać media społecznościowe OSP, przygotowując coś specjalnego, np. krótki filmik „Dlaczego warto dołączyć do MDP?”.

  Z obserwacji wynika, że w ostatnich latach po likwidacji gimnazjów, a szczególnie po okresie pandemii, pojawił się problem z naborem do MDP, zwłaszcza uczniów klas 7-8, którzy są obciążeni materiałem edukacyjnym. Nie należy się wówczas zniechęcać, lecz zapraszać młodsze roczniki.

  

• Włączenie Rodziców

  Warto włączyć rodziców w proces tworzenia MDP/DDP jak najwcześniej. Zaprośmy ich na spotkanie, aby przedstawić opiekuna i ogólny plan działania. Rodzice mogą wówczas podpisać zgody na udział dziecka w zajęciach (wzór zgody znajdziesz na stronie internetowej Związku).

• Zrozumienie Potrzeb Młodzieży

  Podczas spotkań z młodzieżą w formule CAFE MDP można spojrzeć na pracę z młodzieżą z różnych perspektyw. Dzięki młodzieży możliwa jest wymiana pokoleniowa i ciągłość funkcjonowania OSP. Dla młodych ludzi strażnica to często fajne, darmowe miejsce do spotkań, gdzie mogą nauczyć się używać gaśnic, prawidłowo oceniać i zachować się w sytuacjach kryzysowych oraz prawidłowo przekazywać informacje służbom. To także perspektywa na przyszłość zawodową, zdobywanie nowych umiejętności, poznawanie swoich słabych i mocnych stron, uczenie się odpowiedzialności, dyscypliny i pomagania innym. Niemal wszędzie powtarza się w odpowiedziach młodzieży „poznawanie nowych ludzi”.

• Klucz do Sukcesu: Partnerstwo i Przestrzeń

  Należy unikać przewagi prac gospodarczych i porządkowych, które zniechęcają młodzież, oraz zbyt rygorystycznego (wojskowego) podejścia. Kluczem jest podejście partnerskie, w którym młodzież ma duży wpływ na planowanie zajęć. Warto ich prowadzić i podpowiadać, co powinni robić. Moim zdaniem, co potwierdziła dotychczasowa działalność, kluczem jest dawanie młodzieży przestrzeni fizycznej i mentalnej w działalności MDP. Nie zawsze będzie kolorowo, będą konflikty wewnętrzne, może pierwsze zauroczenia. Wplatanie gier integracyjnych, działanie adekwatnie do sytuacji, może załagodzić konflikty. Czas przestoju i odpoczynku jest równie ważny co działanie. Mobilizuj drużynę do działania, ale daj odpocząć.

  Warto zadbać nie o budowanie konkurencji i rywalizacji pomiędzy drużynami młodzieżowymi, a właśnie o wspólne działania, jak łączone zbiórki, pikniki, turnieje, podchody. Korzyści są nie tylko dla samej młodzieży - budowanie sieci kontaktów pomiędzy młodzieżą i opiekunami pozwala na kreowanie wielu wspólnych inicjatyw.

Finansowanie i Ubezpieczenie

Działalność DDP/MDP wiąże się z pewnymi kosztami, ale istnieją różne możliwości ich pokrycia.

• Umundurowanie

  Obecność w straży pożarnej wiąże się z noszeniem mundurów. Koszt umundurowania koszarowego wynosi około 100-150 zł na osobę, a komplet koszuli wyjściowej MDP, krawata, czapki i spodni to koszt około 300 zł. Koszulki Członka MDP to około 50 zł na osobę. Nie każdą OSP stać na taki wydatek, dlatego można się zastanowić nad różnymi formami finansowania tego przedsięwzięcia. Jeśli OSP nie dysponuje większymi zasobami finansowymi, warto omówić ten temat z młodzieżą i rodzicami lub lokalnymi przedsiębiorstwami.

• Źródła Finansowania

  W niektórych województwach dostępne są różne środki finansowe na cele związane z działalnością młodzieżowych drużyn pożarniczych. Warto rozejrzeć się, czy poszczególne Urzędy Marszałkowskie, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej mają stosowne programy.

  Zadania publiczne, zarówno te z poziomu gminy, jak i innych jednostek samorządu terytorialnego, są jedną z prostszych form pozyskania środków na działalność MDP/DDP. Wiele działań, które chcesz robić z młodzieżą w ramach ich szkolenia (np. promocja i ochrona zdrowia - cała pierwsza pomoc, promocja zdrowego sposobu życia, kultura fizyczna i sprawy związane z bezpieczeństwem publicznym), świetnie wpisuje się w zadania publiczne.

  Zarząd Główny ZOSP RP w 2026 roku planuje przeznaczyć pulę aż 3 000 000 złotych na dofinansowanie obozów szkoleniowych ze środków z ubezpieczenia od ognia. PSP w ramach dotacji na realizację zadania publicznego pn. „Przygotowanie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych do działań ratowniczo - gaśniczych” również w 2026 roku zaplanowała dofinansowanie organizacji obozów Młodzieżowych/Dziecięcych Drużyn Pożarniczych.

• Ubezpieczenie Członków

  Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o OSP, późniejsi członkowie MDP/DDP powinni zostać ubezpieczeni przez gminę. Gmina w ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej zapewnia ochotniczym strażom pożarnym ubezpieczenie członków i opiekunów młodzieżowych drużyn pożarniczych i dziecięcych drużyn pożarniczych, w tym ubezpieczenie grupowe, od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków, podczas wykonywania powierzonych zadań. Warto pamiętać, by po przyjęciu młodzieży zgłosić ten fakt do miejscowego urzędu gminy.

Rozwój, Szkolenia i Wyróżnienia

Działalność DDP/MDP to nie tylko nauka, ale także integracja, rozwój i możliwość zdobywania wyróżnień.

• Ślubowanie i Pasowanie

  Czas na podstawy musztry i ślubowanie MDP/DDP. Ten bardzo uroczysty moment powinien być zaplanowany z dużym wyprzedzeniem. Doskonale sprawdzi się zarówno na gminnym dniu strażaka, jak i jako oddzielna uroczystość. Warto przygotować okazjonalne dyplomy. Jeśli planujemy organizację takiej uroczystości jako oddzielne święto, będzie to bardzo podniosła chwila, której scenariusz jest niemal gotowy w ceremoniale pożarniczym. W ceremoniale można odnaleźć m.in. opis uroczystości przekazania proporca MDP, ślubowania i pasowania członków MDP. Warto zadbać, aby po uroczystości znaleźć czas na wspólny poczęstunek (bezalkoholowy oczywiście) i zaangażować rodziców w jego organizację.

• Struktura i Udział w Zarządzaniu

  Przy wielu Młodzieżowych Drużynach Pożarniczych działają rady drużyny. Młodzież jest podzielona na sekcje i wybrani są dowódcy. Młodzież może być podzielona zadaniowo według swoich zainteresowań. Pamiętajmy, że warto zapraszać przedstawicieli młodzieży na zebrania Zarządu OSP z głosem doradczym.

• Odznaczenia i Wyróżnienia

  Wśród narzędzi do motywowania masz przewidziane statutem i regulaminem odznaczeń, wyróżnienia i odznaki. Za wzorową i aktywną działalność drużynie młodzieżowej można otrzymać odznaki MDP. Po dwóch latach od złożonego ślubowania członek MDP może dostać brązową odznakę, srebrną po kolejnych dwóch latach i złotą również po kolejnych dwóch latach. Odznaki są przyznawane przez Prezydium Zarządu Oddziału Gminnego lub równorzędnego, na wniosek ochotniczej straży pożarnej. Odznaka MDP, trójstopniowa (brązowa, srebrna i złota) jest nadawana z mocy Regulaminu odznaczeń, odznak i wyróżnień Związku OSP RP.

• Proporce MDP

  Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze mogą posiadać proporce. Ich wzór jest przedstawiony w regulaminie sztandarów OSP, który również można znaleźć na stronie Związku. Proporzec może być nadany na wniosek rady drużyny przez właściwy Zarząd OSP. Jest to koszt około 2 tysięcy złotych.

• Programy Rozwojowe i Konkursy

  Prowadząc młodzieżową drużynę pożarniczą i realizując projekty „Równać Szanse”, zauważono, że z powodzeniem da się przenieść formułę i cele programu do działalności w OSP. Program ten wspiera zdobywanie przez młodzież wielu nowych umiejętności. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych corocznie organizuje ogólnopolski konkurs „Najlepsi z Najlepszych” na Wzorową Młodzieżową Drużynę Pożarniczą i jej opiekuna. Warto spoglądać na ten konkurs, na jego laureatów, kontaktować się z nimi i inspirować siebie wzajemnie do działania z młodzieżą.

  Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej organizuje również ogólnopolskie konkursy, np. Indywidualny Konkurs Plastyczny na temat „Grupy Specjalistyczne Państwowej Straży Pożarnej” oraz Zespołowy Konkurs na Spot Filmowy „Nie nagrywaj. Reaguj!”.

Wsparcie i Materiały Edukacyjne

Istnieje wiele źródeł wsparcia i materiałów, które ułatwią prowadzenie DDP/MDP.

• Komisje ds. Dzieci, Młodzieży i Sportu ZOSP RP

  Przy Zarządzie Głównym Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej zorganizowana jest właściwa komisja problemowa, zajmująca się sprawami dzieci, młodzieży i sportu. Przewodniczącą tej komisji jest dh. Teresa Tiszbierek, wiceprezes Zarządu Głównego ZOSP RP, członek zespołu tworzącego projekt „Stawiam na MDP”. Komisja ta wypracowała przed laty wzór regulaminu organizacyjnego MDP i ma na celu wspieranie wszystkich jednostek OSP w pracy z dziećmi i młodzieżą oraz organizację wspólnych szkoleń, zawodów, imprez i innych przedsięwzięć. Oddziały gminne i równorzędne oraz powiatowe Związku OSP RP mają możliwość i zalecenie tworzenia komisji ds. MDP. Warto dążyć do powoływania takich komisji i zadbać, aby ich skład tworzyli przedstawiciele MDP i opiekunowie.

• Projekt Edukacyjny „Stawiam na MDP!”

  Serwis „Stawiam na MDP!” ma za zadanie wspierać opiekunów i osoby zajmujące się prowadzeniem DDP/MDP. W zakładce „Bank wiedzy” sukcesywnie zamieszczane są materiały, dokumenty, infografiki, filmy, które są przeznaczone do wykorzystania podczas planowanych szkoleń, zbiórek, wypoczynków adeptów pożarnictwa, działań o charakterze patriotycznym. Powstała strona internetowa, możliwość rejestracji drużyn, bank wiedzy funkcjonujący w ramach witryny, to propozycje dla adeptów pożarnictwa z MDP i ich opiekunów do wymiany informacji i dobrych praktyk, zdobycia podstawowej wiedzy organizacyjnej, dostępu do dokumentów regulujących funkcjonowanie MDP. Na jesień planuje się zorganizowanie na terenie Województwa Wielkopolskiego kilku spotkań warsztatowych z opiekunami drużyn i dowódcami MDP, a w listopadzie odbędzie się I Wielkopolski Kongres Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.

• Materiały PSP i MEiN

  Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej (KG PSP) oferuje zakładkę dedykowaną prewencji społecznej. Dostępne są również podcasty na temat straży pożarnej (PSP, OSP, MDP, DDP). Minister Edukacji rozpoczęła proces zmian w przepisach regulujących organizację wypoczynku dzieci i młodzieży (aktualizacja z 16.04.2026 r.), mający na celu zwiększenie poziomu bezpieczeństwa uczestników kolonii, obozów i biwaków. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1548) zmieniające rozporządzenie w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży (Dz.U. 2016 poz. 1947) jest dokumentem mającym zastosowanie przy wypoczynku letnim MDP.

  Dostępne są również bezpłatne programy edukacyjne, takie jak „Aktywni Błękitni - szkoła przyjazna wodzie”. Podręcznik „Stawiam na MDP! W drużynie siła!” to kolejne cenne źródło wiedzy. Repozytorium materiałów edukacyjnych Komendy Głównej PSP również ułatwia i usprawnia działania.

  Agnieszka Żurek, pomysłodawczyni i właścicielka pierwszego Dziecięcego Poligonu Strażackiego w Polsce, Prezeska Stowarzyszenia Akademia Małego Strażaka, zdobywczyni Strażackiego Oskara - Statuetki Floriany, odznaczona Brązowym Medalem „Zasłużony dla Pożarnictwa” oraz medalem Ministra Edukacji Narodowej, jest inspiracją dla działań edukacyjnych i pracy z dziećmi i młodzieżą w straży.

tags: #jak #utworzyc #ddp #w #osp