Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju. Choć ich działalność opiera się na wolontariacie, skuteczne funkcjonowanie wymaga odpowiednich zasobów, zarówno prawnych, jak i materialnych. Niniejsza artykuł omawia ramy prawne działania OSP oraz możliwości pozyskiwania niezbędnego sprzętu.
Podstawy Prawne i Ramy Organizacyjne OSP
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych oraz Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na kilku kluczowych aktach prawnych.
- Funkcjonują jako stowarzyszenia na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity - Dz.U. nr 79 z 2001 r. poz. 855 z późniejszymi zmianami).
- Ich zadania w systemie ochrony przeciwpożarowej określa ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. - Dz.U. nr 178 z 2009 r. poz. 1380 z późn. zm.).
- Dodatkowo, działalność OSP jest regulowana przez przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96 z 2003 r. poz. 873 i 874 z późn. zm.).
Wymogi Statutowe i Prawne Funkcjonowania
Jako stowarzyszenia, OSP podlegają określonym regulacjom prawnym:
- Stowarzyszenie, które zamierza tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, jest obowiązane określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady ich tworzenia.
- Stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej.
- Jest to dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie o celach niezarobkowych, podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego (rejestracji) przez sąd rejestrowy - odpowiedni wydział KRS - właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia.
- Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.
- Powyższy przepis stosuje się odpowiednio do zmian w składzie zarządu i adresie siedziby stowarzyszenia.
- Terenowa jednostka organizacyjna stowarzyszenia może uzyskać osobowość prawną, jeżeli statut stowarzyszenia to przewiduje.
Nadzór i Konsekwencje Niezgodności
- Zarząd terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia jest obowiązany w terminie 14 dni od chwili jej powołania, zawiadomić o tym organ nadzorujący właściwy ze względu na siedzibę tej jednostki, podając skład zarządu i adres siedziby jednostki oraz doręczyć statut stowarzyszenia.
- W razie niezastosowania się stowarzyszenia do ww. wymagań, sąd na wniosek starosty może nałożyć grzywnę w wysokości jednorazowo nie wyższej niż 5.000 zł. Stowarzyszenie w terminie 7 dni może wystąpić do sądu o zwolnienie od grzywny.
- Sąd może również podjąć kroki prawne, jeśli stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie władz i nie ma warunków do ich wyłonienia w okresie nie dłuższym niż rok.
Pozyskiwanie Sprzętu dla Ochotniczych Straży Pożarnych
Jednostki OSP nie zawsze posiadają odpowiednie zasoby finansowe, aby móc zakupić nowy sprzęt niezbędny do działań ratowniczo-gaśniczych. Istnieją jednak możliwości pozyskania sprzętu użytkowanego wcześniej przez podmioty należące do Skarbu Państwa.
Z Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
Państwowa Straż Pożarna ma ustawowy obowiązek wspierania OSP w zakresie wyposażenia.
- Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, Państwowa Straż Pożarna jest zobowiązana do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym strażom pożarnym.
- Zgodnie z zarządzeniem nr 1 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. Urz. KG PSP z 2020 r. poz. 3, z późn. zm.), jednostka OSP zainteresowana pozyskaniem zbędnego sprzętu powinna zwrócić się, za pośrednictwem właściwego terytorialnie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej ze stosownym wnioskiem w tej sprawie.
Z Ministerstwa Obrony Narodowej (MON)
Również Ministerstwo Obrony Narodowej oferuje możliwość pozyskania mienia ruchomego.
- Minister Obrony Narodowej ogłasza nabór wniosków o nieodpłatne przekazanie na własność, bez pośrednictwa Agencji Mienia Wojskowego, mienia ruchomego Skarbu Państwa.
- Jednostka OSP - po sprawdzeniu na stronie MON rodzaju/wykazu mienia przewidzianego do przekazania w najbliższym czasie - może rozważyć możliwość złożenia wniosku o nieodpłatne przekazanie mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego we władaniu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, zgodnie z przewidzianym w tym zakresie trybem.
- Wnioski są rozpatrywane przez Komisję do spraw przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa, powoływaną na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego we władaniu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.
Z Organów Administracji Publicznej
Inne organy administracji publicznej również mogą przekazywać zbędne mienie ruchome.
- Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 2004 oraz z 2021 r. poz. 578), jednostki OSP mogą wnioskować do danego organu administracji publicznej oraz kierowników jednostek o przekazanie zbędnych składników rzeczowych majątku ruchomego.
- Darowizny dokonuje się na pisemny wniosek zainteresowanego podmiotu (§ 39 ust. 3 ww. rozporządzenia).
- Informacja o każdym zbędnym lub zużytym składniku rzeczowym majątku ruchomego jest zamieszczana w Biuletynie Informacji Publicznej na właściwej stronie podmiotowej (§ 6 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Aspekty Operacyjne i Obowiązki Członków OSP
Skuteczność działania OSP zależy także od odpowiednich kwalifikacji członków oraz sprawnego zarządzania sprzętem.
Uczestnictwo w Działaniach Ratowniczych
Bezpośredni udział w działaniach ratowniczych mogą brać członkowie OSP, którzy ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 65. Jest to kluczowy wymóg dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności operacji.
Koordynacja i Współdziałanie
Jednostki OSP aktywnie współdziałają z innymi podmiotami w celu zwiększenia bezpieczeństwa lokalnego.
- Podejmują, we współdziałaniu z samorządem gminnym i Komendą Powiatową/Miejską Państwowej Straży Pożarnej, przedsięwzięcia dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego i działań ratowniczych.
- Koordynują ogółem przedsięwzięć dotyczących inspirowania i współdziałania w zakresie podejmowania działań na rzecz wychowania dzieci i młodzieży, ze szczególnym uwzględnieniem wychowania dla bezpieczeństwa. Działania te obejmują m.in. udział w organizacji corocznych eliminacji gminnych/równorzędnych Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej pt. „Bezpieczni w pożarze, powodzi i innych zagrożeniach”.
22 wskazówki dotyczące wyszukiwania podstawowego 🔥
Nadzór i Konserwacja Sprzętu
Długotrwałe i niezawodne działanie sprzętu OSP wymaga systematycznego nadzoru i konserwacji.
- Jednym z obowiązków jest nadzorowanie sprawności, ewentualnie spowodowanie jak najszybszego przywrócenia sprawności sprzętu.
- Należy również dbać o prawidłową eksploatację oraz konserwację sprzętu i wyposażenia Jednostek Operacyjno-Technicznych (JOT), m.in. poprzez regularne przeglądy i szkolenia.
tags: #jaki #material #obowiazuje #straz #osp