W ostatnich latach obserwuje się znaczący wzrost liczby pożarów składowisk odpadów, w tym również tych zawierających odpady niebezpieczne. Zdarzenia te, często o dużej skali i trudne do ugaszenia, niosą ze sobą poważne konsekwencje dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Ogień może szybko rozprzestrzenić się na obiekty i tereny przyległe do składowiska, co powoduje dodatkowe straty i generuje nowe zagrożenia.
Zagrożenia Związane z Pożarami Składowisk Odpadów
Dym powstający podczas tego typu pożaru często zawiera wiele niebezpiecznych związków chemicznych. Do atmosfery uwalniane są m.in.: tlenek węgla, dwutlenek węgla, podtlenek azotu, amoniak, tlenek azotu, tlenki siarki, arsenu i jego związków, kadmu i jego związków, dioksyny czy pył zawieszony. Należy pamiętać, że dioksyny należą do grupy czynników rakotwórczych. Skutkiem pożaru może być również trwałe uszkodzenie lub odkształcenie warstwy izolacyjnej składowiska. Pośrednią zaś konsekwencją jest zaburzenie gospodarki odpadami w związku z jego zamknięciem.
Krzysztof Skotak z Instytutu Ochrony Przyrody - PIB tłumaczy, że dym z pożarów wysypisk jest bardzo groźny dla zdrowia. Z różnych związków mogą powstawać różnorodne zanieczyszczenia - związki pochodne od związków, które się spalają. Mogą to być np. dioksyny, furany, metale ciężkie, wielopierścieniowe węglowodory. Na dym najczęściej i najszybciej reagują alergicy oraz osoby cierpiące na choroby układu oddechowego, np. astmatycy czy osoby z Przewlekłą Obturacyjną Chorobą Płuc (POChP). Cała populacja, która wdycha zanieczyszczenia, jest narażona na ich długofalowe działanie.
Specyfika Spalania Odpadów na Składowiskach
Pożary śmieci. Czym to grozi? Jak wyjaśnia ekspert, spalanie śmieci w pożarach znacznie różni się od profesjonalnego spalania ich w spalarniach. Spalanie całkowite zachodzi tylko w optymalnych warunkach - przy odpowiedniej temperaturze i odpowiedniej ilości tlenu. W przypadku pożarów wysypisk takie idealne spalanie nie zachodzi. Odpady palą się w całej objętości wysypiska, również pod spodem, gdzie tlenu jest mało, a temperatura nie jest wysoka. To stamtąd wydobywają się kłęby dymu, a nieprzyjemny zapach, który czujemy, jest dowodem na to, że zachodzi spalanie niepełne.
Dym nie szkodzi tylko poprzez wdychanie; może również stanowić problem dla upraw. Kiedy jest wilgotno lub pada, cząsteczki ulatujące z dymem zostają wymywane z powietrza i trafiają do podłoża. Osoba uprawiająca np. truskawki musi się więc liczyć z tym, że gdy przechodzi chmura zanieczyszczeń, mogą one opaść i trafić do ziemi, a truskawki wyciągną te zanieczyszczenia z gleby. W efekcie to, co jemy, będzie zanieczyszczone.
Akcja Gaśnicza we Wszedzeniu (Województwo Kujawsko-Pomorskie)
28 maja, około godziny 21:00, w miejscowości Wszedzień (województwo kujawsko-pomorskie) wybuchł bardzo duży pożar na miejscu nielegalnego magazynowania odpadów niebezpiecznych. Pożar objął substancje chemiczne niewiadomego pochodzenia.
Zaangażowane Jednostki i Przebieg Działań
W celu ugaszenia tego pożaru zaangażowano około 36 do 40 zastępów Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). Akcja gaśnicza na nielegalnym wysypisku odpadów w miejscowości Wszedzień była kolejnym tego typu zdarzeniem w kraju w ostatnich dniach. Słup czarnego dymu był widoczny już z kilkunastu kilometrów.
Strażacy, pracując w aparatach tlenowych, próbowali zlokalizować źródło pożaru i ochronić okoliczne budynki, ponieważ dym wydobywający się z płonącej hałdy mógł być niezwykle toksyczny. Specjalne służby stale monitorowały jakość powietrza. W niebezpieczeństwie znaleźli się okoliczni mieszkańcy, których domy znajdowały się kilkadziesiąt metrów od składowiska.
- Prewencyjnie ewakuowano 32 osoby (w innym miejscu tekstu podano 35 osób), dla których przygotowano miejsca noclegowe w sali gimnastycznej w pobliskim Mogilnie.
- Strażacy apelowali do mieszkańców o zamykanie okien oraz nie wychodzenie na zewnątrz.
- Ogień się już nie rozprzestrzeniał, ale akcja była niezwykle trudna. Z kilkunastu ton płonących śmieci wydobywał się czarny i żrący dym.
- Jak nieoficjalnie ustalono, na wysypisko zwożono odpady z całej Europy, w tym odpady ze szpitali. Mieszkańcy obawiali się już od jakiegoś czasu szkodliwego wpływu wysypiska na środowisko.
Najbardziej ruchliwe wysypisko śmieci na świecie: Ukryta inżynieria utylizacji ogromnych ilości o...
Kontekst Problemowy i Działania Zapobiegawcze
Problem pożarów składowisk odpadów jest w Polsce coraz bardziej palący. Według informacji zebranych przez dziennikarzy PAP, w tym roku w większości województw strażacy gasili płonące odpady na wysypiskach, składowiskach, sortowniach i w zakładach przetwarzających śmieci częściej niż w takim samym okresie 2017 roku. W Kujawsko-Pomorskiem, statystyki PSP wskazują na wzrost liczby pożarów śmieci: w 2016 roku było ich 10, w 2017 - 12, a w ciągu pięciu miesięcy 2018 roku - sześć.
Z informacji przekazanych przez Państwową Straż Pożarną (PSP) wynika, że w ostatnim czasie pojawiło się wiele pożarów w miejscach składowania lub magazynowania odpadów. Dostrzegając potrzebę szybkiej reakcji na te zdarzenia, w połowie maja br. w Ministerstwie Środowiska spotkali się przedstawiciele resortu z reprezentantami Państwowej Straży Pożarnej i Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Omawiano problemy związane z pożarami, ich charakter i ewentualne przyczyny, a także możliwości wypracowania rozwiązań w celu ich ograniczenia. Obecnie zidentyfikowano około 120 miejsc nielegalnego magazynowania lub składowania odpadów.
Poważnym problemem jest również niewystarczająca zgodność składowisk z obowiązującymi wymogami. Na 531 obiektów aż 400 nie spełniało obowiązujących wymogów. Większość firm, do których należały składowiska, nie usunęła niedociągnięć. To stanowi fundamentalne wyzwanie w zapewnieniu bezpieczeństwa pożarowego i środowiskowego.
