Pożary i historia kościoła w Jarnołtowie

Ostatni pożar kościoła pw. św. Bartłomieja w Jarnołtowie

Wielki ogień omal nie spalił zabytkowej świątyni w Jarnołtowie. Płomienie i dym buchały na kilka metrów w górę! Doszłoby do prawdziwej tragedii, ale na pomoc ruszyli parafianie, a potem strażacy. W Kościele św. Bartłomieja modli się co niedzielę dwa tysiące wiernych. Od XIV w. świątynię omijały wszystkie nieszczęścia - potopy, wojny i pożary. Aż do czwartkowego popołudnia, gdy nagle w zakrystii wybuchł pożar. Według specjalistów zawiniła wadliwa instalacja elektryczna.

zdjęcie dymu i płomieni nad kościołem w Jarnołtowie podczas pożaru

Przebieg zdarzenia i akcja ratunkowa

Ogień natychmiast przedostał się z zakrystii do wnętrza kościoła. Na szczęście do walki z żywiołem ruszyli wierni, skrzyknięci przez proboszcza. Wynosili ławy, obrazy drogi krzyżowej i inne wyposażenie. Parafianie walczyli, by ogień nie zajął zabytkowego ołtarza i zakupionych na początku tego roku organów. Przyjechało 12 jednostek straży pożarnej. Późnym wieczorem udało się ugasić ogień.

Skutki pożaru i apel o pomoc

„Niestety spaliła się cała zakrystia i duża część zadaszenia świątyni” - mówi ks. Helmut Piechota (48 l.), proboszcz parafii. Teraz parafianie zabezpieczają kościół przed zbliżającymi się śnieżycami. Niestety, odbudowa świątyni będzie niezwykle kosztowna. Dlatego proboszcz prosi o pomoc wiernych i wszystkich ludzi dobrej woli.

Pożar kościoła p.w. Chrystusa Króla na Targówku

Rys historyczny kościoła w Jarnołtowie

Budowa i wczesne lata

Konsekrowany przez pomezańskiego biskupa 4 grudnia 1351 roku jarnołtowski kościół wybudowany został w latach 1329 - 1350. Jego bryła w kształcie współczesnym nabrała wyglądu dopiero w drugiej połowie wieku XIX.

historyczna rycina lub zdjęcie kościoła w Jarnołtowie

Niszczycielski pożar z 1870 roku i odbudowa

Pierwszym udokumentowanym pożarem w Jarnołtowie, który na trwale wpisał się w historię wsi, był pożar w roku 1870, kiedy palił się wówczas jarnołtowski gotycki kościół. Trwająca po nim do 1878 roku odbudowa i remont przyczyniły się do znacznych zmian konstrukcyjnych. To wówczas najprawdopodobniej zbudowano widoczny dziś drewniany strop z sufitem i emporę oraz dokonano rekonstrukcji więźby dachowej i pokrycia dachu. Z tego okresu pochodzą zapewne też niewielkie organy, w których prospekcie widzimy 39 piszczałek. Dokładna inspekcja empory wskazuje, że miała ona pierwotnie nieco inny kształt niż obecnie. Właściciele majątków ziemskich na terenie parafii tradycyjnie byli patronami, fundatorami i kolatorami kościoła. Fundatorem remontu kościoła po pożarze był Friedrich Wilhelm baron Prinz von Buchau, następca generała-majora Augusta Friedricha Ernsta Bernarda hrabiego von Hülsena, oraz baron von Spiegel-Borgenbrech.

Współczesne remonty i renowacje

Po 400 latach sprawowania posługi duszpasterskiej przez ewangelików, w 1962 roku kościół i parafię reerygowano przez Kościół rzymskokatolicki. W okresie bezpośrednio poprzedzającym ten fakt, głównie w latach 1959-1961, przeprowadzono generalny remont świątyni. W ramach remontu m.in. pokryto fasady kościoła i blendy szczytów tynkiem piaskowo-wapiennym, naniesiono nowe powłoki malarskie wewnątrz kościoła oraz zmieniono szatę i wstawiono obrazy z postaciami Ewangelistów na drewnianym suficie. Od 2013 roku, dzięki zaangażowaniu proboszcza księdza doktora Jarosława Janowicza, jarnołtowski kościół podlega remontowi, budowlanemu zabezpieczeniu i powraca do pierwotnego neogotyckiego wystroju, stając się pięknym obiektem zabytku architektury.

Pod nadzorem konserwatora zabytków dokonano remontu więźby dachowej i wymiany poszycia dachu, wykonano odwodnienie i izolację pionową fundamentów, odnowiono kamienny gotycki cokół kościoła oraz wszystkich elewacji budowli, przeprowadzono też konserwację i renowację ołtarza. Od sierpnia br. trwają prace konserwatorskie drewnianego stropu z odsłonięciem i odtworzeniem polichromii z XIX wieku. Prace polegają na usunięciu dwóch warstw wtórnego malowania - z lat 60. i 80. Po odsłonięciu pierwotnej warstwy malarskiej z lat 70. XIX wieku powierzchnia drewna jest konserwowana, a następnie uzupełniane są braki w warstwie polichromii. Drewniana kratownica i obrazy będą zdjęte z sufitu i zostaną wykorzystane do ozdobienia wnętrza świątyni. Prace wykonuje specjalistyczna pracownia konserwatorska i potrwają one do listopada; w tym roku obejmą około 60% powierzchni prezbiterialnej kościoła.

Na renowację i wyeksponowanie oczekuje również historyczna, skromna ława kolatorska, która w swej budowie zawiera elementy kolistych łuków podobnych do łuków konstrukcji zwieńczenia ołtarza i wyeksponowanych w drewnianej zabytkowej chrzcielnicy. Siadali na niej dawni właściciele jarnołtowskiego majątku ziemskiego, w tym fundatorzy remontu kościoła po pożarze z 1870 roku.

zdjęcie wnętrza odrestaurowanego kościoła w Jarnołtowie

Tradycja wart honorowych OSP w kościele

Od lat 60. ubiegłego stulecia jarnołtowscy strażacy ochotnicy kontynuowali corocznie wielkanocną tradycję strażacką, pełniąc warty honorowe przy Grobie Pańskim w jarnołtowskim kościele parafialnym. Tradycja ta nawiązuje do pilnowania Grobu Chrystusa przez rzymskich żołnierzy i sięga średniowiecza oraz wiąże się ze sprowadzeniem z Palestyny do Polski w 1163 r. Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego (Bożogrobców). W ciągu następnych stuleci warty pełniło w Polsce królewskie wojsko, dworzanie lub mieszczanie, a od drugiej połowy XIX w. również strażacy ochotnicy.

tags: #jarnoltowo #pozar #kosciola