W Bielsku-Białej planowana jest budowa nowoczesnej Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2, która znacząco wzmocni system bezpieczeństwa miasta oraz całego powiatu bielskiego. Istotnym elementem przedsięwzięcia była zgoda Prezydenta Miasta Bielska-Białej na dysponowanie działkami gminnymi do celów projektowych, co umożliwiło sprawne rozpoczęcie procesu przygotowania koncepcji budowy nowej jednostki.
Struktura i funkcjonalność nowej jednostki
Planowany obiekt składać się będzie z trzech funkcjonalnie odrębnych, lecz wzajemnie uzupełniających się części. Poziom podziemny (-1) zawierać będzie dwie kluczowe funkcje. W jego zachodniej części powstanie magazyn na potrzeby ochrony ludności, wyposażony w odpowiednie zaplecze techniczne oraz specjalnie zaprojektowaną przestrzeń ukrycia. Wschodnia część tego poziomu zostanie z kolei przeznaczona dla Zespołu Pogotowia Ratunkowego.
Najważniejszą część kompleksu będzie Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 2, która zostanie zlokalizowana na parterze budynku. Nowa inwestycja zastąpi dotychczasową siedzibę strażaków przy ul. Obecnie wykorzystywany budynek posiada liczne ograniczenia, od niewystarczającej liczby miejsc garażowych i magazynowych, przez brak przestrzeni do ćwiczeń, aż po niedostosowanie do obowiązujących standardów bezpieczeństwa i higieny pracy. Brak możliwości rozbudowy obiektu przy ul. Budowa Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2 to nie tylko poprawa warunków pracy strażaków i ratowników, ale przede wszystkim realne zwiększenie poziomu bezpieczeństwa mieszkańców regionu.
Zmiany w ustawie o Ochotniczej Straży Pożarnej
Nie będzie podziału ochotniczych straży pożarnych na jednostki ratowniczo-gaśnicze OSP (JRG OSP) i pozostałe. W nowych założeniach do projektu złagodzono też warunki uzyskania dodatku do emerytury przez kobiety ratowniczki OSP. Do tego jednostki mają płacić mniej za prąd, a strażakom - ochotnikom finansowane będą kursy na prawo jazdy kategorii C. Takie zapewnienie podczas obrad Parlamentarnego Zespołu Strażaków złożył Maciej Wąsik, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji, odpowiedzialny za projekt ustawy o ochotniczej straży pożarnej.
Jak zaznaczył, ministerstwo po przeprowadzeniu konsultacji z wieloma jednostkami OSP wycofuje się i modyfikuje niektóre z założeń.
Kontrowersje wokół JRG OSP
Najwięcej kontrowersji wzbudzał art. 2 ustawy, który przewidywał, że ochotnicze straże pożarne, które utworzą jednostki ratowniczo-gaśnicze OSP zwane dalej „JRG OSP” będą jednostkami ochrony przeciwpożarowej. Pozostałe OSP, które nie utworzą JRG OSP, miały przestać być jednostkami ochrony przeciwpożarowej i nie mieć prawa udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych, a tym samym utracić wszelkie uprawnienia strażaków, wynikające z dotychczasowych przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej. OSP, które nie zostałyby jednostkami ochrony przeciwpożarowej, straciłyby możliwość finansowania w zakresie zapewnienia gotowości bojowej, oraz gwarancji szkolenia. Utraciłyby też wszystkie uprawnienia i przywileje przysługujące „ratownikom OSP”. Gmina nie miałaby podstaw prawnych do finansowania tychże jednostek OSP, które mogłyby funkcjonować wyłącznie na zasadach określonych w Prawie o stowarzyszeniach.
Maciej Wąsik poinformował, że resort wycofuje się z tych propozycji. Przyznał, że te przepisy były nieczytelne i „stanowiły przyczynek do ataku na tą ustawę”, choć jak stwierdził, w wielu jednostkach spotkały się z przychylnym odbiorem, bo wiązały się z dalszą profesjonalizacją jednostek. Ministerstwo wycofało się z tych przepisów, aby je jeszcze raz przedyskutować. Być może sami strażacy zechcą wprowadzić takie rozwiązania, to wtedy ustawa będzie nowelizowana.
Dodatek do emerytury dla strażaków ochotników
Głównym celem ustawy o OSP jest wprowadzenie dodatku do emerytur dla strażaków ochotników. Będzie on skonstruowany jako comiesięczny dodatek w postaci 1/14 najniższego wynagrodzenia. W konsultowanej wersji projektu ministerstwo nie różnicowało wysługi lat dla mężczyzn i kobiet, uznając, że dodatek za wysługę będzie przysługiwał po 25 latach czynnej służby. Podczas konsultacji druhny poprosiły o obniżenie tego wieku, tłumacząc się przerwaniem służby z powodu narodzin dzieci. Aby otrzymać dodatek nie musi być zachowana ciągłość służby, ważne, aby jej łączny czas był dłuższy niż 20 lat.
Dodatek ma przysługiwać tylko tym, którzy przynajmniej raz w roku będą uczestniczyć w akcjach ratowniczych. W projekcie zapisano, że zaświadczenia o spełnieniu przez ratownika OSP tych wymogów wydawać będzie komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej właściwy dla siedziby OSP na podstawie potwierdzenia właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta o spełnieniu wymagań (szczegółowe zasady ma określić rozporządzenie). Świadczenia mają pochodzić z zasobów Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA.
Do wydania takiego zaświadczenia wystarczą oświadczenia trzech świadków, że dana osoba była czynnym strażakiem. Jednocześnie resort nie zgodził się na obniżenie kryterium wysługi lat np. do 10 lat.
Ekwiwalent za udział w akcjach ratowniczych
Sporo kontrowersji wzbudza też ekwiwalent za udział w akcjach ratowniczych i szkoleniach organizowanych przez PSP. Założenia projektu przewidują, że wynosić ma 1/175 przeciętnego wynagrodzenia. Podczas konsultacji pojawiały się różne pomysły, np. aby określić jego minimalną wysokość, uśrednić w skali ogólnopolskiej lub wojewódzkiej. Dziś w tym zakresie jest duża dowolność w poszczególnych gminach. Niektóre rady gmin nie zmieniają wysokości ekwiwalentu przez wiele lat.
Uznano, że raz na dwa lata gmina będzie zobowiązana podjąć uchwałę o wysokości tego ekwiwalentu, czyli przeprowadzić debatę ze strażakami i uzgodnić wysokość tego ekwiwalentu oraz wprowadzenie dla nich legitymacji służbowych, na podstawie których będą mogli otrzymać stosowne przywileje i zniżki np. na zniżki w PKP, ale dla przedszkolnych strażaków i wyjeżdżających na akcje.
Ułatwienia dla remiz i kursy na prawo jazdy
Do konsultowanego projektu resort chce wprowadzić też kilka nowości. W tym przepis, aby remizy OSP płaciły za energię nie po taryfach jak dla przedsiębiorców, ale przeznaczonych dla gospodarstw domowych (G-11). Ministerstwo chce też wprowadzić zapis o finansowaniu strażakom ochotnikom prawa jazdy kategorii C. To ma rozwiązać problem braku kierowców OSP, który powoduje, że wozy strażackie stoją w remizach, bo nie ma kto nimi jeździć.
Nowe rozwiązania dla OSP będą rozstrzygać również kwestie dotyczące szkoleń. Za szkolenia BHP będzie odpowiedzialna gmina, za pozostałe Państwowa Straż Pożarna. Szkolenia będą bezpłatne.
Pozostałe zmiany
OSP jako stowarzyszenia będą mogły organizować też imprezy masowe bez stosowania ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych, które podwyższają koszty. Zapewniona zostanie także ochrona prawna dla strażaków ochotników, wykonujących zadania przewidziane w ustawie, taka jaką mają strażacy zawodowi. Ostateczny tekst projektu ustawy, wraz oceną skutków regulacji, która będzie zawierać też wyliczenia finansowe, resort ma przedstawić w przyszłym tygodniu. Projekt ma też zmienić nazwę.
Nazewnictwo jednostek OSP
Dyskusja dotyczyła również kwestii nazewnictwa jednostek OSP. Pojawiły się wątpliwości dotyczące możliwości stosowania nazwy "Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza" (JRG) przez jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Zasadniczo nie ma przeszkód prawnych do stosowania takiej nazwy, jeśli zostanie ona poprawnie zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Nazwa JRG odzwierciedla zadania, jakie jednostka wykonuje.
Jednakże, niektórzy uważają, że nazwa JRG jest zarezerwowana dla Państwowej Straży Pożarnej i jej stosowanie przez OSP może być mylące lub służyć sztucznemu dowartościowywaniu się strażaków ochotników. Podkreślono, że skróty takie jak JRG, JOT, KSRG są nazwami wewnętrznych struktur i nie powinny funkcjonować w powszechnym użyciu. W powszechnym użyciu powinny być nazwy PSP, OSP lub ogólnie STRAŻ POŻARNA.
Łączność radiowa i oznakowanie pojazdów
W kontekście działań ratowniczo-gaśniczych, kluczowa jest sprawna łączność radiowa. Sieć radiowa to zespół stacji radiowych pracujących według wspólnych danych. Każda komenda PSP ma swój wyznaczony kanał radiowy. Wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo - Gaśnicze.
Zacznijmy od podstaw. Czym jest sieć radiowa? Jest to zespół trzech lub więcej stacji radiowych (radiotelefonów) pracujących według wspólnych danych radiowych. Każda komenda PSP (główna, wojewódzka, miejska/powiatowa) ma swój wyznaczony kanał radiowy (np. B021T dla KM PSP Wrocław) na którym pracują wszystkie zastępy prowadzące działania na terenie miasta i powiatu podległego pod daną komendę. Swoje wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo - Gaśnicze. SIMPLEX - jest to sposób pracy radiowej przy której nadawanie i odbiór są umożliwione na przemian w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości. DUPLEX - nadawanie i odbiór są możliwe jednocześnie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu dwóch częstotliwości. Kryptonim to umowny znak rozpoznawczy maskujący przynależność służbową korespondenta - tzw. adres radiotelefoniczny. Państwowa Straż Pożarna dla potrzeb realizacji łączności radiowej UKF wykorzystuje częstotliwości z pasma pierwszego zakresu 160MHz, będącego w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Pasmo to zostało podzielone na kanały radiowe z odstępem między nimi 12,5kHz.
Wraz z rozwojem techniki pożarniczej na szczeblu dowodzenia i kierowania działaniami ratowniczo - gaśniczymi pojawiły się problemy w szybkiej i sprawnej identyfikacji jednostek, pojazdów, czy sprzętu. W związku z powyższym w jednostkach ochrony przeciwpożarowej wprowadzono odpowiednie oznakowanie pojazdów pożarniczych, którego właściwie zinterpretowane mówi odbiorcy o przynależności pojazdu lub sprzętu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryptonimie radiowym.
Na samochodach gaśniczych i specjalnych, których kolor lub kształt nadwozia nie sugeruje przynależności do straży pożarnej może być umieszczony napis w kolorze numeru operacyjnego o treści: "STRAŻ POŻARNA" lub "PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA". Na przednich drzwiach kabin samochodów gaśniczych, specjalnych lub ratowniczych może być umieszczony herb odpowiednio: województwa, powiatu, miasta, emblemat szkoły lub godło PSP. Numer operacyjny jest umieszczany na pojazdach samochodowych straży pożarnych wyposażonych i oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym.
Sprzęt i wyposażenie strażaków
Nowoczesna latarka firmy Mactronic M-Fire 03 posiada źródło światła Cree XP-G LED, generuje 157lm i ma zasięg światła do 117m. Dostępne są trzy tryby świecenia: 100%, 40% i tryb Strobo. Czas świecenia wynosi odpowiednio do trybu 6h 10min, 13h i przy trybie strobo 20h. Waga latarki to zaledwie 140g.
Firma Rosenbauer prezentuje nowe ubranie bojowe FIRE MAX 3, które stworzono w celu zapewnienia maksymalnej ochrony dla strażaków, z jednoczesnym zagwarantowaniem doskonałego komfortu noszenia. Posiada powłokę zabezpieczającą Thermo dla optymalnej ochrony w ekstremalnych sytuacjach.