Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa, co znajduje odzwierciedlenie w licznych programach wsparcia, konkursach oraz codziennej działalności. Poniżej przedstawiamy przegląd najważniejszych informacji dotyczących jednostek OSP, ze szczególnym uwzględnieniem regionu krakowskiego.
Rola i Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych
Ochotnicza Straż Pożarna włącza się w szereg działań, które wykraczają poza tradycyjne gaszenie pożarów i akcje ratownicze. Strażacy nie tylko walczą z ogniem, ratują ludzi z powodzi i wypadków, ale są także wzywani do usuwania węży, szerszeni. W ubiegłym roku strażacy zabezpieczali Światowe Dni Młodzieży w Krakowie, co było dla nich dużym wyzwaniem i trudnym egzaminem. Ochotnicza Straż Pożarna włącza się również w akcję promowania szczepień przeciw COVID-19 w Polsce. Personel medyczny wykonujący szczepienia we współpracy z OSP powinien umieścić w e-karcie szczepień pacjenta numer SWD jednostki OSP w polu “Informacje dodatkowe”. Dzień Strażaka, który jest świętem ludzi odważnych, lojalnych i odpowiedzialnych, obchodzony jest między innymi w gminie Wielka Wieś, gdzie odbywa się zbiórka pododdziałów, uroczysty apel, wręczenie odznaczeń, przemówienia i parada samochodów pożarniczych.
Plebiscyty i Konkursy Strażackie
Wiele inicjatyw ma na celu wyróżnienie i wsparcie strażaków oraz jednostek OSP. Przedstawiamy liderów plebiscytu Strażak Małopolski 2019 w kategoriach: Strażak Roku, Jednostka OSP Roku i Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza Roku. Rozpoczęło się głosowanie w wielkim ogólnopolskim finale Plebiscytu Strażackiego Strażak Roku 2025. Zakończył się wielki plebiscyt strażacki, który nagrodził najlepszych strażaków Małopolski, a jego finał odbył się na uroczystej gali. Wybieramy Strażaka Zawodowego i Młodzieżową Drużynę Pożarniczą Roku w naszym województwie. "Gazeta Krakowska" również ruszyła z wielkim plebiscytem strażackim, a zgłaszanie kandydatów trwa. Sukces w plebiscycie jest wspólnym osiągnięciem całej jednostki, jak powiedział jeden z laureatów: "To, że wygrałem, to wspólne osiągnięcie całej jednostki." Na pytanie, co skłania strażaków do rozpoczęcia służby, często pada odpowiedź, że jest to powołanie, adrenalina, a może tradycja rodzinna. Plebiscyt strażacki to także okazja do podziękowania i pogratulowania zgłoszenia do nagrody strażakom i jednostkom OSP biorącym udział w akcji, życząc im wielu głosów i zwycięstwa.
Jednym z programów wspierających jednostki jest "Premia na Start", w ramach której jednostka OSP może otrzymać 3 tys. zł. Konkurs potrwa do 30 października 2021 roku. W puli nagród jest 1 mln zł za pierwsze miejsce, po 250 tys. zł za drugie i trzecie miejsca, po 100 tys. zł za miejsca od 4. do 10., po 20 tys. zł za miejsca od 11. do 100. oraz po 5 tys. zł za miejsca od 101. do 300. Aby wygrać określoną nagrodę pieniężną za swoje miejsce w rankingu, jednostka OSP musi zdobyć minimalną wymaganą liczbę punktów. Wkrótce zostaną opublikowane rankingi z najlepszymi jednostkami OSP według liczby zdobytych punktów. Jednostka OSP musi zgłosić podpisanie umowy do właściwej terytorialnie komendy powiatowej/miejskiej Państwowej Straży Pożarnej do 5 dni roboczych od dnia jej podpisania.
Programy Wsparcia i Dofinansowania dla OSP
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych jest intensywnie wspierana finansowo na różnych szczeblach. Odbyło się uroczyste wręczenie promes dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Ruszył nabór wniosków do programu „Bezpieczny Strażak”, umożliwiającego zakup lub modernizację pojazdów strażackich przez jednostki OSP. WFOŚiGW w Krakowie ogłaszał nabory wniosków w ramach „Ogólnopolskiego programu finansowania służb ratowniczych”. Zarząd WFOŚiGW w Krakowie postanowił przeznaczyć środki finansowe udostępnione przez NFOŚiGW na ten cel, organizując kolejne nabory wniosków (II i III). Opublikowano również wyniki tych naborów. Decyzją Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 10.06.2019 roku, otwarto nabór wniosków o dofinansowanie zakupu sprzętu oraz wyposażenia jednostek ochotniczych straży pożarnych oraz nabór wniosków na dofinansowanie do zakupu specjalistycznego sprzętu wykorzystywanego w akcjach ratowniczych.
Konkurs „Bezpieczny Powiat Krakowski 2024-2029”
Zarząd Powiatu w Krakowie ogłosił konkurs na przyznanie dotacji celowych z budżetu powiatu dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach programu „Bezpieczny Powiat Krakowski 2024-2029”. Wnioski będą przyjmowane na wsparcie:
- wyposażenia, środków ochrony osobistej, sprzętu do pierwszej pomocy;
- środków transportu ratowniczego.
Przeznaczenie dotacji obejmuje:
- dopłaty do zakupu sprzętu i wyposażenia oraz środków ochrony osobistej używanych przy gaszeniu pożarów i w działaniach ratowniczych;
- zakup urządzeń i materiałów niezbędnych do prawidłowego udzielania pierwszej pomocy oraz na podnoszenie kompetencji w tym zakresie;
- dofinansowanie zakupu samochodów ratowniczych oraz innych środków transportu.
Termin składania wniosków został wyznaczony na okres od 1 do 24 kwietnia 2026 roku. Na konkurs przeznaczono łącznie 500 000,00 zł. Na zakup sprzętu i wyposażenia przewidziane są dotacje do 6 000 zł oraz do 60% wartości zadania. Na zakup samochodów ratowniczych: na pojazdy lekkie do 20 000 zł, na pojazdy średnie do 35 000 zł; na inne środki transportu do 10 000 zł. Dofinansowanie może wynieść do 80% wartości zadania.
Wymagania formalne wniosku:
- Wniosek musi zostać wypełniony elektronicznie na załączonym formularzu (wnioski pisane odręcznie nie będą przyjmowane):
- formularz nr 1 - na sprzęt i wyposażenie (wersja: BPK-OSP-2026),
- formularz nr 2 - na samochody ratownicze i inne środki transportu (wersja: BPK-OSP-2026).
- Po wypełnieniu, wniosek należy wydrukować i podpisać we wskazanych miejscach przez osobę lub osoby uprawnione do reprezentacji jednostki OSP zgodnie z danymi w KRS. Jeśli osoby podpisujące nie dysponują imiennymi pieczątkami, wymagane jest czytelne podpisanie wraz z podaniem pełnionej funkcji.
- Jeżeli na dzień składania wniosku nastąpiły zmiany w składzie Zarządu stowarzyszenia (dotyczące osób podpisujących wniosek), a zmiany te nie zostały jeszcze odzwierciedlone w KRS online, do wniosku należy dołączyć kserokopie uchwał Walnego Zebrania i/lub Zarządu potwierdzone za zgodność z oryginałem oraz protokół z posiedzenia (uchwały o wyborze i wskazaniu pełnionych funkcji).
- Do wniosku obligatoryjnie należy dołączyć opinię właściwego Komendanta Gminnego OSP sporządzoną na obowiązującym formularzu i podpisaną (wersja: OpiniaK-2026).
Wersję papierową wniosku wraz z obowiązkową opinią, a w przypadku konieczności - także z dokumentami potwierdzającymi zmiany w Zarządzie, należy złożyć w terminie na dzienniku podawczym Starostwa Powiatowego w Krakowie, al. Słowackiego 20, 30-037 Kraków.
Inne programy finansowania
Rekordowe 20 mln zł trafi do strażaków w całej Polsce z programu „ORLEN na straży”. Środki te trafią do niemal 370 jednostek Ochotniczej i Państwowej Straży Pożarnej w całej Polsce. Strażacy ze 118 jednostek OSP z powiatu krakowskiego otrzymali wsparcie finansowe na samochody ratownicze, quady, przyczepki oraz sprzęt i wyposażenie, co jest częścią obchodów 30-lecia Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.
Nowe Wyposażenie i Wyzwania Jednostek OSP
Jednostki OSP w regionie aktywnie pozyskują nowe wyposażenie, aby sprostać wyzwaniom. Ochotnicza Straż Pożarna w Nowym Brzesku zyskała nowy samochód rozpoznawczo-ratowniczy: Ford Ranger RAPTOR z napędem 4×4 (o oznaczeniu SLRr). Ochotnicza Straż Pożarna w Białce Tatrzańskiej zyskała środki finansowe na nowy sprzęt wspierający działania ratowniczo-gaśnicze oraz patrolowe. Ochotnicy z Karwodrzy, strażacy spod Tuchowa, spełnili swój sen o nowym wozie bojowym dla jednostki OSP. Niepokój natomiast budzi sytuacja w OSP Rusocice w gminie Czernichów, gdzie niesprawny, stary samochód strażacki, bojowy steyr, nie przeszedł badań technicznych, co może uniemożliwić druhom pospieszenie na ratunek.
Jubileusze i Pamięć o Działaczach
Jednostki OSP w Małopolsce celebrują swoją długą historię i honorują pamięć zasłużonych członków.
- OSP Zator świętuje 160 lat istnienia, co czyni ją jedną z najstarszych jednostek strażackich w Małopolsce. Jubileuszowe obchody były huczne.
- Straż pożarna w Rudnie obchodzi sto lat istnienia. Za służbę pełną poświęcenia jednostka otrzymała nagrodę Złoty Medal Polonia Minor.
W społeczności strażackiej z żalem wspomina się zmarłych druhów:
- W Biskupicach pod Krakowem, w powiecie wielickim, zmarł naczelnik Ochotniczej Straży Pożarnej.
- Nie żyje druh Mieczysław Blasiński, Honorowy Członek Ochotniczej Straży Pożarnej w Skale, pożegnany przez strażaków ze Skały.
- Zmarł Tadeusz Rozpondek z Czulic w gminie Kocmyrzów-Luborzyca, były radny gminny, sołtys i prezes OSP, który aktywnie pracował na rzecz lokalnej społeczności przez prawie pół wieku w szeregach OSP.
- Wielki smutek w OSP Niepołomice wywołała śmierć druha Eugeniusza Dąbrosia, wieloletniego naczelnika i członka Zarządu OSP Niepołomice, szanowanego człowieka, oddanego straży i pomocy mieszkańcom.
- Zmarł Edward Nowak, wieloletni prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Jaśkowicach oraz były komendant Miejsko-Gminnego Zarządu OSP RP w Skawinie, który przez pół wieku należał do straży pożarnej, z oddaniem pracując dla lokalnej społeczności.
