Ochotnicza Straż Pożarna

Wprowadzenie do działalności Ochotniczej Straży Pożarnej

Strażacy ochotnicy codziennie przeprowadzają akcje ratownicze, nie tylko w czasie pożarów, ale również po wypadkach czy silnych burzach. Dzięki nim możemy liczyć na szybką i kompleksową pomoc w sytuacjach awaryjnych i niebezpiecznych. Nie byłoby to możliwe bez ludzi, którzy niezależnie od wieku są przepełnieni chęcią niesienia pomocy oraz zasilają grono Ochotniczej Straży Pożarnej. Jeśli i Ty chcesz zaangażować się w tę jednostkę ratowniczą, w artykule znajdziesz najważniejsze informacje o wymaganiach, szkoleniach i zadaniach OSP.

Kluczowe zadania Ochotniczej Straży Pożarnej

Już od najmłodszych lat uczymy dzieci, że w razie pożaru należy wezwać straż pożarną. Strażacy mają jednak szeroki zakres obowiązków, o których często zapominamy lub nawet nie jesteśmy ich świadomi. Przedstawiamy główne zadania OSP, które czekają na strażaków ochotników:

• Gaszenie pożarów: strażacy są niezwłocznie wzywani w sytuacji pojawienia się pożaru.
• Ratownictwo: ratowanie ludzi i zwierząt jest jednym z najważniejszych zadań Ochotniczej Straży Pożarnej. Służby ratownicze nie tylko zapewniają nam bezpieczeństwo podczas pożarów, ale także uwalniają osoby, które utknęły, np. w samochodzie po wypadku, lub są w sytuacji zagrażającej zdrowiu bądź życiu.
• Pomoc na miejscu wypadku: w zakresie obowiązków strażaków leży również pomoc techniczna, na przykład odzyskiwanie i zabezpieczanie pojazdów powypadkowych lub towarów niebezpiecznych.
• Ochrona: OSP wnosi istotny wkład w ochronę nie tylko życia i zdrowia, ale także środowiska, w ramach której usuwane są np. skutki wycieków oleju i substancji chemicznych.
• Edukacja: strażacy podnoszą świadomość społeczeństwa w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego, prowadzą szkolenia prewencyjno-edukacyjne dla dzieci i młodzieży oraz inspekcje budynków pod kątem ewentualnych zagrożeń.

Istnieje szeroki zakres zadań OSP: od akcji ratowniczych, przez konserwację sprzętu i działania logistyczne, po szkolenie młodszych i nowych strażaków. Członkowie OSP pomagają w gaszeniu pożarów, ratowaniu ludzi i zwalczaniu skutków klęsk żywiołowych. Zgodnie z przepisami, OSP pełni również ważną rolę w ochronie ludności i obronie cywilnej. Jeśli rozważasz, czy warto oraz jak zostać strażakiem ochotnikiem, możesz mieć pewność, że czeka na Ciebie wiele ekscytujących zadań w zespole. Nie zapominaj jednak, że wymagają one wiele odpowiedzialności i silnego charakteru.

Jak dołączyć do Ochotniczej Straży Pożarnej?

W teorii każdy może zgłosić się i dołączyć do OSP. Jednak w praktyce dokładne wymagania dotyczące przyjęcia mogą różnić się w zależności od jednostki straży pożarnej oraz od tego, za jakie zadania będzie odpowiedzialny przyszły strażak. Jeśli zastanawiasz się, jak zostać strażakiem ochotnikiem, zwróć uwagę na poniższe ogólne wytyczne. Musisz:

• Mieć skończone 18 lat.
• Posiadać polskie obywatelstwo.
• Mieć dobrą kondycję fizyczną.
• Mieć odporność i siłę psychiczną.
• Posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
• Nie być karanym za przestępstwa, w tym przestępstwa skarbowe.

Jeśli chcesz wstąpić do OSP, musisz wypełnić formularz zgłoszeniowy, który często znajdziesz w Internecie. Po złożeniu wniosku czeka na Ciebie rozmowa i test sprawności fizycznej. Po dołączeniu do kręgu Ochotniczej Straży Pożarnej przejdziesz szkolenia z zakresu technik pożarniczych, procedur operacyjnych i innej wiedzy ogólnej związanej z pożarnictwem. Na sam koniec otrzymasz mundur i inne wyposażenie strażackie.

System szkolenia przyszłego strażaka ochotnika

Jeśli chcesz wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej i posiadasz już potrzebne badania lekarskie, musisz przejść przez szkolenie podstawowe. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną oraz składa się z 38 tematów opracowywanych w 133 godzinach (64 godzin teorii i 69 godzin zajęć praktycznych). Po przejściu szkolenia przystępujesz do egzaminu składającego się z części teoretycznej oraz praktycznej, jak i sprawdzającej wiedzę z zakresu BHP. Po otrzymaniu pozytywnego wyniku możesz uczestniczyć w akcjach strażackich.

Poza szkoleniami podstawowymi istnieją również szkolenia specjalistyczne, z zakresu ratownictwa technicznego, działań przeciwpowodziowych, ratownictwa na wodzie czy szkolenia dla kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego oraz dowódców OSP. Ważne jest, że szkolenia podstawowe oraz specjalistyczne strażaków OSP oraz kandydatów prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna. Jedyne, co trzeba zrobić, to poświęcić swój czas na zdobycie nowej wiedzy i umiejętności.

Obowiązki członków OSP

Strażacy w Ochotniczej Straży Pożarnej wykonują odpowiedzialne zadania, a co za tym idzie, mają wiele zobowiązań. Wywiązywanie się z nich sprawia, że mogą oni efektywnie pracować w zespole i szybko reagować w nagłych sytuacjach i wypadkach. Obowiązki OSP to m.in.:

• Uczestnictwo w ćwiczeniach i akcjach.
• Natychmiastowa gotowość do służby po usłyszeniu alarmu.
• Przestrzeganie oficjalnych przepisów i poleceń przełożonych.
• Dbanie o koleżeńskie stosunki z innymi strażakami.
• Ostrożne obchodzenie się z powierzonym sprzętem, urządzeniami, pojazdami i wszelkimi obiektami użytkowymi.

Jeśli chcesz wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej, nie zapomnij, że oprócz powyższych obowiązków służba w OSP wiąże się z poświęceniem wolnego czasu. Musisz zaplanować czas na szkolenia, ćwiczenia, wydarzenia integracyjne i akcje strażacko-ratownicze. Jeśli Twoje miejsce pracy znajduje się niedaleko miejscowej straży pożarnej, weź pod uwagę również to, że akcje strażackie w godzinach pracy mogą stać się częścią Twojej codzienności. Twój pracodawca powinien zwolnić Cię wtedy z pracy, ale radzimy uzgodnienie takich sytuacji na samym początku. Straż pożarna musi być gotowa na służbę przez całą dobę, gdyż akcje ratownicze mogą trwać nawet kilka godzin. Nie da się z góry przewidzieć, w jakich działaniach strażackich i jak często będziesz uczestniczyć. Zależy to od obszaru, na którym działa Twoja OSP oraz zaistniałych sytuacji.

Przywileje i świadczenia dla strażaków OSP

Oprócz tego, że strażak OSP czynnie uczestniczy w wielu akcjach ratowniczo-gaśniczych, może też korzystać z różnych przywilejów. Przede wszystkim ochotnik może wziąć zwolnienie od pracy na czas akcji strażackiej. Co więcej, strażak OSP może skorzystać również ze zwolnienia, które obejmuje odpoczynek po akcji. Taki czas zwolnienia od pracy może ustalić osoba, która kierowała daną akcją. Kolejnym przywilejem jest zwolnienie od pracy w celu udziału w szkoleniach. Taki wymiar zwolnienia nie może jednak przekroczyć liczby 6 dni w danym roku kalendarzowym.

Można także skorzystać ze świadczenia ratowniczego dla strażaków OSP. Taki przywilej przysługuje strażakowi-ratownikowi, jeśli aktywnie uczestniczył jako członek OSP w działaniach lub akcjach ratowniczych - co najmniej raz w roku. Strażak-ratownik ma prawo także do kilku innych ważnych świadczeń i przywilejów, zwłaszcza jeśli dozna uszczerbku na zdrowiu lub poniesie szkodę w mieniu podczas służby. Strażak należący do jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej nie otrzymuje stałej pensji, jak to bywa w przypadku pracy na pełen etat. Za uczestnictwo w akcji ratowniczo-gaśniczej czy szkoleniu przysługuje tzw. ekwiwalent pieniężny. Jego wysokość może wynosić maksymalnie 1/175 średniego wynagrodzenia za godzinę, a dokładna stawka zależy od uchwały gminy, na której obszarze funkcjonuje dana jednostka OSP.

Dlaczego warto wstąpić w szeregi OSP?

Bez istnienia i działalności Ochotniczej Straży Pożarnej nie byłoby możliwe zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony przed zagrożeniami w takim stopniu, jak dzisiaj. Już choćby z tego powodu ważne jest, aby nowe osoby zapełniały struktury OSP w swojej lub pobliskiej miejscowości. Istnieje jednak wiele innych powodów, dla których warto wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej:

• Praca zespołowa: koleżeństwo i praca w zespole to filary każdej drużyny pożarniczej. Ważne jest bowiem, aby podczas akcji strażacy zawsze mogli na sobie polegać. Często w OSP zyskuje się druhów na całe życie. Umiejętność pracy w zespole oraz poczucie wspólnoty to nieodłączny element w pracy strażaka.
• Zaangażowanie społeczne: jeśli masz chęć pomagania innym, możesz realizować się w różnych organizacjach, takich jak Ochotnicza Straż Pożarna. Pomaganie innym daje poczucie satysfakcji i spełnienia.
• Odpowiedzialność i wzór dla innych: jako członek straży pożarnej pomagasz ludziom po wypadkach i zapewniasz bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych. Dlatego strażacy często stanowią wzór do naśladowania dla dzieci i młodzieży.
• Szkolenia i dalszy rozwój: szkolenia i wyzwania, które czekają na Ciebie w OSP, nie tylko mogą pozytywnie wpłynąć na Twój rozwój osobisty, ale również pozwolą Ci zdobyć nową wiedzę i umiejętności - np. przy obsłudze wymaganego sprzętu lub pojazdów.
• Plus w CV: dobrowolne zaangażowanie w straż pożarną jest wysoko cenione przez wielu pracodawców i dlatego może dać Ci przewagę w procesie rekrutacyjnym. Wieloletnia służba w straży pokazuje, że masz zdolności techniczne, odporność psychiczną i fizyczną oraz umiesz pracować w zespole.

Jeśli zastanawiasz się, jak pomagać na co dzień innym i zyskać przyjaciół na całe życie, to rozważ wstąpienie do Ochotniczej Straży Pożarnej. Może jest to wybór w sam raz dla Ciebie i będzie dawał Ci poczucie satysfakcji każdego dnia.

Młodzieżowe i Dziecięce Drużyny Pożarnicze (MDP i DDP)

Dzieci i młodzież również mogą zaangażować się w działalność społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz dołączyć do Dziecięcej Drużyny Pożarniczej (DDP) lub Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). W ten sposób poznają obszary działania strażaków ochotników. Do MDP mogą wstąpić chłopcy i dziewczęta do 18 roku życia. Dolna granica wieku wyznaczana jest przez konkretną jednostkę OSP. Kiedy dzieci podrosną, mogą zasilić szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej.

Do zadań Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej należy:

• Nauka o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisach przeciwpożarowych.
• Rozwijanie sprawności fizycznych.
• Budowanie relacji i rozwijanie umiejętności społecznych.
• Działalność wolontariacka.

W MDP dzieci i młodzież poznają pracę straży pożarnej od kulis i nabywają wiele umiejętności, które potem mogą wykorzystać w praktyce po osiągnięciu pełnoletności i wstąpieniu do OSP. W Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej młodzi strażacy zdobywają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną na temat:

• Sprzętu i wyposażenia strażaków.
• Zarządzania i kierowania zespołem oraz umiejętności liderskich.
• Działania i obsługi węża strażackiego.
• Wiązania wytrzymałych węzłów.
• Ochrony przeciwpożarowej.
• Grup i rodzajów pożarów.
• Postępowania w przypadku wybuchu pożaru.
• Pierwszej pomocy.
• Ochrony środowiska.

Zadania Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej obejmują również aktywności poza remizą, np. integracje członków. Wspólne wycieczki, obozy czy zawody sportowe wzmacniają relacje oraz poprawiają pracę zespołową młodych strażaków.

W 2018 roku MDP liczyły około 87 tys. członków, z czego 27 tys. to dziewczęta. Młodzi strażacy wraz ze stażem i umiejętnościami mają szansę zdobyć Odznaki Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej - I, II i III stopnia. Sekcja młodzieżowa OSP to nie jedynie miejsce zdobywania wspaniałych osiągnięć, wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim budowania relacji i nawiązywania przyjaźni - które nierzadko trwają już do końca życia.

OSP w kontekście historycznym i organizacyjnym

Historia pożarów wskazuje, że od zawsze były one zagrożeniem dla ludzi. Dawniej ryzyko było jeszcze większe, ponieważ większość budynków budowano z drewna czy strzechy - materiałów, które paliły się w mgnieniu oka. Już setki lat temu pojawiła się potrzeba istnienia osób, które będą walczyły z ogniem. Pierwsze jednostki strażackie, które dały początek dzisiejszym Ochotniczym Strażom Pożarnym, powstały już w pierwszej połowie XIX wieku we wszystkich trzech zaborach. W Królestwie Polskim pierwsza Ochotnicza Straż Ogniowa została założona w 1864 roku w Kaliszu, natomiast w Galicji jej odpowiednik powstał rok później, w 1865 roku w Krakowie. W 1921 roku powstał Związek Floriański, który był początkiem organizacji strażackiej na skalę ogólnokrajową. Zaangażowanie ochotników i ciągły, stopniowy rozwój jednostek strażackich sprawił, że dzisiejsza OSP jest bardzo ważną strukturą mniejszych społeczności. Remizy strażackie znajdują się w wielu małych miejscowościach, a ci, którzy należą do formacji OSP, niosą pomoc wszystkim mieszkańcom.

OSP jest organizacją pozarządową utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń, jest "podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska". Statut OSP jest podstawowym wymaganym dokumentem w każdej jednostce, jej „konstytucją”, regulującą zasady działania i ułatwiającą sprawne zarządzanie. Podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich, ale szczegółowe zapisy mogą być różne.

W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, władze to: walne zebranie członków, zarząd i komisja rewizyjna. Walne zebranie członków (WZC) jest najwyższą władzą w OSP. Może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zwykle jednak w tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji. Komisja rewizyjna to organ obowiązkowy, którego rolą jest kontrola wewnętrzna działania OSP, pełniąca funkcję wewnętrznego "policjanta", wspierającego i służącego radą.

OSP, jak każde stowarzyszenie, ma różne obowiązki do spełnienia, związane z różnymi sferami działania, np. ZUS, jeśli zatrudniają osoby. Ochotnicza Straż Pożarna musi prowadzić księgowość. Może to być pełna księgowość albo prowadzenie księgowości w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych. Ludzie tworzą organizacje pozarządowe, i to właśnie ludzie działają w OSP. Są role i zadania określone ustawowo, np. zarząd, naczelnik, ale są też takie, które są tworzone tylko w danej jednostce. Całym tym zasobem trzeba zarządzać. Wolontariuszki i wolontariusze w OSP są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach, stanowiąc bezcenną pomoc.

W Polsce aktualnie funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek Ochotniczych Straży Pożarnej, z czego 5085 należy do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). W 2021 roku działało w Polsce 4738 jednostek OSP wpisanych do KSRG i aż ponad 11 000 jednostek niewpisanych do systemu. Szacuje się, że w Polsce jest ponad 700 tys. strażaków ochotników. Ochotnicze Straże Pożarne ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną i innymi instytucjami, tak aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom na swoim obszarze działania - w mieście lub gminie i jej pobliskich miejscowościach. Patrząc na dane, ilość jednostek OSP i to, jak bardzo rozwinęły się one na przestrzeni lat w Polsce, warto docenić codzienny trud i poświęcenie naszych ochotników.

tags: #jednym #z #glownych #zadan #osp #jest