Postępowanie kwalifikacyjne do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) jest procesem wieloetapowym, który ma na celu wyłonienie najlepiej przygotowanych kandydatów. Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), posiadający niezbędne przeszkolenie do udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych, mogą liczyć na preferencyjne punkty podczas naboru do PSP.
Poniższy artykuł przedstawia szczegółową odpowiedź na pytania dotyczące tych preferencji oraz ogólne zasady rekrutacji, opracowane na podstawie informacji z Komendy Głównej PSP. Zasady naboru do PSP uległy zmianom, które obowiązują od 1 października 2021 roku, wpływając na przebieg całego procesu kwalifikacyjnego.
Ścieżki Rekrutacji do Państwowej Straży Pożarnej
Istnieją dwa główne sposoby, aby zostać zawodowym strażakiem w PSP:
- SŁUŻBA KANDYDACKA: Rekrutacja do jednej z trzech szkół aspiranckich (w Poznaniu, Częstochowie, Krakowie) lub Szkoły Głównej Służby Pożarniczej (SGSP) w Warszawie, kształcącej oficerów. Ten proces jest często nazywany "naborem do szkoły".
- SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA: Rekrutacja bezpośrednio do jednej z jednostek organizacyjnych PSP (np. Komend Miejskich/Powiatowych), gdzie kandydat odbywa trzyletni staż. Jest to tzw. "nabór z ulicy".
Preferencyjne Punkty dla Członków OSP
Podczas postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do PSP, druhowie OSP obligatoryjnie otrzymują punkty preferencyjne z tytułu posiadanego wykształcenia, wyszkolenia lub posiadanych umiejętności. Szczegółowy wykaz punktów preferencyjnych znajduje się w załączniku nr 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 23 września 2021 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej.
Punktacja za Wyszkolenie i Kwalifikacje
- Kwalifikacje ratownika (KPP): 5 punktów. Są to kwalifikacje, o których mowa w art. 13 ustawy z dnia 8 września 2006 r.
- Uprawnienia do wykonywania zawodu ratownika medycznego: 15 punktów. Są to uprawnienia, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 8 września 2006 r.
Należy pamiętać, że uzyskanie kwalifikacji ratownika (KPP) nie sumuje się z uprawnieniami ratownika medycznego, punkty przyznawane są za jedno z nich.
Zmieniona Punktacja za Szkolenia OSP
Nowe zasady rekrutacji wprowadziły zmienioną punktację za szkolenia OSP:
- 5 punktów za ukończenie szkolenia podstawowego.
- 10 punktów za ukończenie szkolenia podstawowego i ratownictwa technicznego.
- 15 punktów za ukończenie szkolenia podstawowego, ratownictwa technicznego i wodnego.
- 15 punktów za ukończenie szkolenia podstawowego według programu z 17.11.15.
Inne Kwalifikacje, Uprawnienia i Dokumenty
Kandydaci mogą otrzymać dodatkowe punkty za inne kwalifikacje i uprawnienia:
- Ukończenie klasy pożarniczej (liceum, technikum): 5 punktów.
- Punktacja za poszczególne kategorie prawa jazdy (punkty sumują się, z wyłączeniem jednoczesnego uznania punktów za kat. C i C+E):
- kategoria C: 5 punktów.
- kategoria C+E: 10 punktów.
- kategoria D: 5 punktów.
- Za inne kwalifikacje lub uprawnienia można otrzymać maksymalnie 15 punktów (nie więcej niż 5 punktów za jedno uprawnienie).
Dodatkowo, w skład dokumentacji rekrutacyjnej wchodzi zaświadczenie o udziale w działaniach ratowniczo-gaśniczych lub ćwiczeniach organizowanych przez jednostki organizacyjne PSP, o ile kandydat jest członkiem OSP.
Ogólne Zasady Naboru i Zmiany Po 2021 Roku
Zmiany w zasadach naboru do PSP, obowiązujące od 1 października 2021 roku, zostały wprowadzone w związku ze zmianami w szkoleniu OSP, potrzebami służby oraz koniecznością usprawnienia procesu rekrutacji. Wprowadzono nowe zasady naboru oraz nowy test sprawności fizycznej, który może być przeprowadzany niezależnie od warunków atmosferycznych.
Nowa "sprawnościówka" ma być zunifikowana (taka sama dla wszystkich kandydatów), sprawiedliwa i mierzona jednakowym sprzętem przy użyciu sygnału dźwiękowego, którego właścicielem jest PSP. Uzyskany wynik z testów sprawności będzie ważny przez 6 miesięcy i będzie można wykorzystać go podczas innego naboru do PSP, co pozwoli ograniczyć czas trwania procesu kwalifikacyjnego. Utrzymuje się niższe normy dla testów, co promuje udział kobiet w służbie w PSP.
Nowe rozporządzenie jest wykorzystywane zarówno w naborze do służby kandydackiej, jak i do służby przygotowawczej. Nowe zasady mają również na celu zmniejszenie liczby składanych dokumentów i przyspieszenie pracy komisji rekrutacyjnej.
Etapy Postępowania Kwalifikacyjnego
Proces naboru do służby w PSP składa się z kilku etapów, weryfikujących predyspozycje i umiejętności kandydatów.
1. Składanie Dokumentów
Obecnie, w terminie wskazanym w ogłoszeniu o naborze, kandydaci muszą złożyć jedynie podanie o przyjęcie do służby (wzór stanowi załącznik nr 1 rozporządzenia) oraz zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do przystąpienia do testu sprawności fizycznej i sprawdzianu z pływania (wystawione nie wcześniej, niż na określony dzień, np. 16 czerwca). Wcześniej (przed zmianami w 2021 roku) wymagano również życiorysu.
Dopiero po zakwalifikowaniu się do rozmowy kwalifikacyjnej, należy złożyć kserokopie świadectw pracy, dokumentów potwierdzających wyszkolenie i wykształcenie, a także zaświadczenie o udziale w akcjach ratowniczo-gaśniczych w szeregach OSP lub ćwiczeniach organizowanych przez PSP (wzór tego zaświadczenia znajduje się w załączniku nr 2 rozporządzenia).
Minimalna liczba dni na składanie dokumentów została wydłużona z 10 do 14 dni. Informacja o naborze jest umieszczana w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie internetowej właściwej Komendy lub w siedzibie jednostki, a także we właściwym miejscowo powiatowym urzędzie pracy.
2. Test Sprawności Fizycznej
Test sprawności fizycznej mierzy siłę, wytrzymałość i szybkość kandydata. Jest on zunifikowany i składa się z trzech prób dla kandydatów na stanowiska związane z bezpośrednim udziałem w akcjach ratowniczo-gaśniczych (ratownik, kierowca, ratownik medyczny itp.). Testy przeprowadza się w ubiorze i obuwiu sportowym. Każdy kandydat ma prawo do jednokrotnego podejścia do każdej z prób, z wyjątkiem awarii sprzętu.
Kandydat uzyskuje prawo podejścia do kolejnej próby, jeżeli w poprzedniej uzyskał co najmniej wynik minimalny. W pierwszej kolejności kandydaci przystępują do prób sprawnościowych, następnie do próby wydolnościowej (Beep test).
Podciąganie na drążku
Drążek jest umieszczony na wysokości doskocznej, umożliwiającej swobodny zwis ciała. Kandydat zajmuje pozycję w zwisie na drążku (nachwytem lub podchwytem) z ramionami wyprostowanymi w stawach łokciowych. Na komendę „start”, podciąga się tak, aby broda znalazła się powyżej drążka i wraca do pozycji wyjściowej, a następnie ponawia ćwiczenie. Wynikiem końcowym jest liczba prawidłowo zaliczonych podciągnięć. Dozwolona jest praca tułowia i nóg.
Test Strażaka #3: Podciąganie techniczne jest proste! Przygotowanie do Testów Sprawnościowych PSP
Bieg po kopercie
Próba przeprowadzana jest na prostokącie o wymiarach 5 x 3 m, na którym w wyznaczonych miejscach ustawia się tyczki. Kandydat rozpoczyna bieg na komendę „start” zgodnie z oznaczonym kierunkiem (A-B-E-C-D-E-A), omijając tyczki od strony zewnętrznej. Trasę pokonuje się trzykrotnie. Obowiązuje całkowity zakaz chwytania i przytrzymywania tyczek. W przypadku przewrócenia tyczki, należy ją ustawić w pierwotnym miejscu. Wynikiem końcowym jest czas pokonania ćwiczenia, z dokładnością do 0,01 sekundy.
Test Strażaka #3: Podciąganie techniczne jest proste! Przygotowanie do Testów Sprawnościowych PSP
Próba wydolnościowa (Beep test)
Wielostopniowy test wydolnościowy polega na bieganiu pomiędzy dwoma znacznikami (liniami), oddalonymi od siebie o 20 metrów, w określonym, stale rosnącym tempie. Tempo nadaje sygnał dźwiękowy, podczas którego kandydat musi znajdować się poza wyznaczoną linią dwiema nogami. Test kończy się, gdy kandydat dwukrotnie nie przebiegnie kolejnych 20 metrów w wyznaczonym czasie lub dwukrotnie pod rząd wystartuje przed sygnałem. Ostateczny wynik to liczba rozpoczętego poziomu oraz liczba przebiegniętych 20-metrówek na tym poziomie (np. 10-9).
Test Strażaka #3: Podciąganie techniczne jest proste! Przygotowanie do Testów Sprawnościowych PSP
Kryteria oceny i progi punktowe
Indywidualne wyniki kandydata uzyskane w poszczególnych próbach są przeliczane na punkty. Test sprawności fizycznej uznaje się za zaliczony w przypadku zaliczenia każdej z trzech prób oraz osiągnięcia wyniku końcowego:
- dla mężczyzn - co najmniej 50 punktów.
- dla kobiet - co najmniej 46 punktów.
W przypadku naborów do służby kandydackiej (szkoły kształcące aspirantów i SGSP) występuje dodatkowo próg minimalny dla każdego z testów, którego osiągnięcie jest konieczne, aby test został zaliczony:
- dla mężczyzn:
- bieg po kopercie: czas mniejszy lub równy 24,50 sekundy.
- podciąganie na drążku: co najmniej 8 podciągnięć.
- Beep test: co najmniej 8-10.
- Dodatkowo średnia arytmetyczna z wszystkich prób musi wynosić minimum 35 punktów.
- dla kobiet:
- bieg po kopercie: czas mniejszy lub równy 25,00 sekund.
- podciąganie na drążku: co najmniej 7 podciągnięć.
- Beep test: co najmniej 8-5.
- Dodatkowo średnia arytmetyczna z wszystkich prób musi wynosić minimum 30 punktów.
Jeśli liczba kandydatów jest mniejsza niż liczba stanowisk, progi końcowe mogą zostać obniżone do 41 punktów.
Przykład obliczenia wyniku: Kandydat uzyskał z podciągania na drążku 14 pociągnięć (61 pkt), z biegu po kopercie 22,85 sekund (58 pkt) i z Beep testu 9-10 (46 pkt). Łącznie uzyskał 165 punktów. Średnia arytmetyczna (61+58+46) : 3 = 55 punktów.
3. Sprawdzian z Pływania
Zaliczenie sprawdzianu z pływania polega na przepłynięciu przez kandydata dystansu 50 m dowolnym stylem w czasie do 90 sekund. Start wykonuje się z poziomu wody, bez skoku. Zatrzymanie się przy ścianie basenu, stanięcie na dnie, uchwycenie liny torowej, korzystanie z przyborów ułatwiających pływanie lub przekroczenie limitu czasowego powoduje niezaliczenie sprawdzianu.
4. Sprawdzian Braku Lęku Wysokości (Akrofobia)
Sprawdzian braku lęku wysokości jest zaliczony, jeżeli asekurowany kandydat samodzielnie wszedł na wysokość 20 m na drabinę ustawioną pod kątem 75° i zszedł z niej.
5. Test Wiedzy
Zasady przeprowadzania testu wiedzy nie uległy zmianie. Składa się on z 20 pytań zamkniętych, na które kandydat ma 25 minut. Do zaliczenia wymagane jest minimum 11 poprawnych odpowiedzi. Zadania testowe opracowuje komórka organizacyjna realizująca zadania w zakresie spraw kadrowych z właściwej rejonowo komendy wojewódzkiej.
6. Rozmowa Kwalifikacyjna
Wiedza na temat funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej nie jest już oceniana podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Ocenia się natomiast trzy inne elementy:
- Autoprezentacja kandydata: wskazanie zainteresowań, doświadczeń i osiągnięć oraz oczekiwań związanych ze służbą w PSP.
- Kompetencje społeczne: niezbędne do służby w PSP oraz ich wpływ na motywację kandydata do podjęcia służby.
- Umiejętność komunikacji: przekazywanie, odbieranie i rozumienie informacji oraz jasne i wyraziste formułowanie wypowiedzi.
Pozytywny wynik rozmowy kwalifikacyjnej kandydat uzyskuje po zdobyciu co najmniej 16 punktów.
7. Test Kompetencyjny
Zasady przeprowadzania testu kompetencyjnego nie uległy zmianie.
Rekrutacja do Służby Kandydackiej (Szkoły Aspiranckie i SGSP)
Osoba ubiegająca się o przyjęcie do służby kandydackiej w szkołach kształcących w zawodzie technik pożarnictwa lub w SGSP, może być przyjęta na podstawie dobrowolnego zgłoszenia oraz uzyskanego świadectwa dojrzałości, jeśli nie przekroczyła 25 roku życia. Za wartość graniczną wieku przyjmuje się rok kalendarzowy, w którym kandydat kończy 25 lat. Kandydat musi mieć ukończone 18 lat w dniu złożenia zgłoszenia rekrutacyjnego.
Wymagania Edukacyjne i Punktacja z Matury
Od kandydata wymaga się, aby w części pisemnej egzaminu dojrzałości przystąpił do egzaminu z przedmiotów: matematyka i język obcy nowożytny, oraz jednego z dodatkowych przedmiotów: fizyka, chemia, informatyka albo biologia. Na podstawie sumy punktów rekrutacyjnych z tych przedmiotów tworzy się listę rankingową kandydatów.
Laureaci i finaliści olimpiad przedmiotowych, zwolnieni z egzaminu maturalnego z danego przedmiotu, uzyskują maksymalny wynik procentowy z danego przedmiotu z poziomu rozszerzonego.
Opłata Rekrutacyjna i Inne Informacje
Opłata za postępowanie rekrutacyjne wynosi zazwyczaj 200,00 zł od osoby ubiegającej się o przyjęcie do szkoły (kwota może się różnić w zależności od placówki i roku naboru). Wpłatę należy wnieść na konto danej szkoły, podając w tytule "OPŁATA REKRUTACYJNA + IMIĘ I NAZWISKO KANDYDATA".
Osoby zdające egzamin maturalny w bieżącym roku są zobowiązane dostarczyć świadectwo dojrzałości, aneks do świadectwa dojrzałości lub ich notarialnie potwierdzone kopie w terminie wskazanym przez szkołę (np. do godziny 15:00 dnia 11 lipca). Maturzyści z lat poprzednich dostarczają dokumenty w terminie składania podań.
Szkoła zapewnia słuchaczom nieodpłatne zakwaterowanie, wyżywienie i umundurowanie.
