Joe Hill - Życie i Kariera
Joseph Hillstrom King, szerzej znany jako Joe Hill, urodził się w 1972 roku jako starszy syn słynnego pisarza Stephena Kinga i Tabithy King. Początkowo, aby uniknąć wykorzystywania sławy ojca, debiutował w 1997 roku opowiadaniem "The Lady Rests" pod pseudonimem Joe Hill. Jego opowiadania, głównie z gatunku fantasy, były publikowane w wielu czasopismach i przyniosły mu liczne nagrody. Tożsamość Joe Hilla została ujawniona dopiero, gdy wytwórnia Warner Bros. nabyła prawa do ekranizacji jego pierwszej powieści, "Pudełko w kształcie serca".
Hill jest żonaty z Leonardą i ma trzech synów. Mieszka w Nowej Anglii, w New Hampshire. Jego styl pracy charakteryzuje się codziennym pisaniem, co obejmuje również weekendy i święta. Pierwsze wersje swoich tekstów tworzy odręcznie, zanim przeniesie je do edytora tekstu. Pomimo intensywności, uważa się za powolnego pisarza. Stara się unikać czytania książek o podobnej tematyce do tej, nad którą aktualnie pracuje, aby nie ulec wpływom.
W 1982 roku Joe Hill wystąpił razem z ojcem w filmie George’a A. Romero. Na przestrzeni lat wielokrotnie współpracował ze Stephenem Kingiem, pisząc wspólnie nowelę "Throttle", zamieszczoną w antologii poświęconej twórczości Richarda Mathesona, oraz opowiadanie "W wysokiej trawie", które doczekało się ekranizacji Netfliksa w 2019 roku. Inne jego dzieła również zostały zaadaptowane na ekran: druga powieść "Rogi" doczekała się filmu z Danielem Radcliffe’em w roli głównej, a na podstawie "NOS4A2" telewizja AMC nakręciła serial. W 2020 roku na platformie Netflix pojawił się również serial "Locke & Key", oparty na jego komiksach.
Nagrody i Wyróżnienia
- 2005: Zbiór opowiadań "Upiory XX wieku" (Ghosts from 20th Century) zyskał uznanie czytelników i krytyków, zdobywając nagrody Brama Stokera i British Fantasy Award.
- 2006: Nagroda Williama L. Crawforda dla najlepszego nowego pisarza fantasy.
- 2007: Debiutancka powieść "Pudełko w kształcie serca" (Heart-Shaped Box) trafiła na 8. miejsce listy bestsellerów "The New York Timesa" i ponownie uhonorowano ją nagrodą Brama Stokera.
- Hill był również nominowany do Nagrody im. Shirley Jackson.
- Jego późniejsze dzieła, takie jak "NOS4A2" i "Strażak", ugruntowały jego status mistrza horroru i mrocznego fantasy, przynosząc mu wyróżnienia, w tym kolejne British Fantasy Award, International Guild Award, World Fantasy Award oraz nagrody British Fantasy Society i International Horror Guild.
"Strażak" - Analiza Powieści
Geneza i Inspiracje
Pomysł na powieść "Strażak" (tytuł oryginalny "The Fireman") dojrzewał w umyśle Joe Hilla od wczesnego dzieciństwa. Kiedy miał dwanaście lat, przeczytał o samozapłonach i przez lata obawiał się, że to właśnie w taki sposób umrze, widząc, jak "skład chemiczny mojego własnego ciała przemieni się w coś przypominającego nitroglicerynę i stanę w płomieniach". Ta "straszliwa fascynacja" była niewątpliwie podsycana faktem, że jest synem Stephena Kinga, autora "Podpalaczki". Hill nosił w głowie przez blisko dekadę ideę sceny otwierającej książkę, w której mężczyzna wchodzi na plac zabaw i staje w płomieniach.
Pierwotnie "Strażak" miał być krótką powieścią, ale ostatecznie rozrósł się, a praca nad nią zajęła autorowi ponad trzy lata. Hill określa swoją powieść jako "pogodną wersję apokalipsy" lub "optymistyczną książkę o końcu świata". Stanowi ona przeciwwagę dla dzieł takich jak "Droga" Cormaca McCarthy’ego, które ukazują szybką degenerację ludzkości w obliczu zagrożenia. Hill, choć ceni "Drogę", uważa, że ludzie nawet w najgorszych chwilach znajdują czas na śmiech i humor, a "jesteśmy bardzo uczuciowymi małpkami, lubimy się przytulać".
W powieści, Hill zastosował strukturę fabularną, inspirując się cyklem o Harrym Potterze J.K. Rowling. Główna bohaterka, Harper Grayson, zmaga się z trudną sytuacją domową, a jej "inność" związana jest z chorobą Dragonscale. Znajduje azyl w obozie podobnych do niej osób, gdzie zdobywa przyjaciół i wrogów oraz rozwiązuje zagadki. Tytułowy Strażak pełni rolę mentora, przypominającego profesora Lupina.
Pisarz otwarcie przyznaje się do inspiracji: "Inspiracje: Ray Bradbury, któremu ukradłem tytuł; mój ojciec, któremu ukradłem całą resztę". Odniesienie do Raya Bradbury’ego wiąże się z faktem, że Bradbury początkowo planował zatytułować swoją słynną dystopię "Strażak", zanim zdecydował się na "451 stopni Fahrenheita". Joe Hill widzi także podobieństwa w poetyce opisu płomieni w obu dziełach. Do listy inspiracji Hill dodaje również P.L. Travers i Julie Andrews, których "Mary Poppins" stanowi motyw przewodni dla postawy Harper Grayson, a także swoją matkę, która wprowadziła go w tajniki mykologii (i mitologii) wykorzystane w książce.
Świat "Smoczej Łuski"
W "Strażaku" Stany Zjednoczone dziesiątkuje przerażająca plaga, którą lekarze nazywają Draco Incendia Trychophyton, a powszechnie znana jest jako Dragonscale lub Smocza Łuska. Jest to wysoce zakaźny, śmiertelny zarodnik, którego pochodzenia nikt nie zna, choć media spekulują o ISIS, rosyjskich naukowcach czy inżynierach z Halliburton, a także o chrześcijańskiej sekcie. Przez całe lato w telewizji toczyły się debaty na temat tego, kto i po co to zrobił, aż Glenn Beck spłonął żywcem na oczach widzów.
Pierwszym objawem infekcji są piękne, czarno-złote plamy, wyglądające jak tatuaże, pojawiające się na ciele. Następnie zainfekowani ludzie stają w płomieniach, zamieniając się w żywe pochodnie. Miliony ludzi zostaje zarażonych, ogień wybucha wszędzie, nie ma antidotum, a nikt nie może czuć się bezpieczny. Joe Hill zaznacza, że jego wizja plagi jest w około 75 procentach oparta na procesach występujących w naturze, przywołując przykład grzyba *Ophiocordyceps unilateralis*, który zmienia mrówki w "zombie", oraz fakt, że grzyby mogą wywoływać uczucie gorąca. Dragonscale rozprzestrzenia się przez popioły, co jest również powszechnym sposobem przenoszenia zarodników grzybów.
Cywilizacja w "Strażaku" nie upada całkowicie. Świat kończy się dla chorych, na których poluje się i których zabija w próbie wytępienia zarazy, zanim dotrze do zdrowych. Władza trwa nadal, a zdrowi ludzie żyją, pracują i działają. Jednak ludzkość pogrąża się w szaleństwie, a zbrojne Bojówki Kremacyjne (zwane też Szwadronami Kremacyjnymi), samozwańcze oddziały, bezwzględnie ścigają i mordują wszystkich, którzy noszą w sobie zarodniki.
Bohaterowie i Fabuła
Główną bohaterką jest Harper Grayson, pielęgniarka, która opiekowała się setkami zainfekowanych pacjentów, zanim jej szpital spłonął. Wkrótce sama odkrywa na swoim ciele złote plamy i dowiaduje się, że jest w ciąży. Mimo przerażającej sytuacji, wierzy, że jej dziecko urodzi się zdrowe, podobnie jak wiele innych dzieci zainfekowanych matek, które widziała w szpitalu. Jej nadzieja jest jedyną rzeczą, jaka pozostała ludziom, gdy świat się kończy.
Porzucona przez męża, Jakoba, który nie potrafi zaakceptować jej choroby, Harper musi uciekać przed Bojówkami Kremacyjnymi. W najbardziej krytycznym momencie z pomocą przychodzi jej tajemniczy mężczyzna w brudnej, żółtej kurtce strażaka, noszący żelazny pręt. Jest to Szalony Strażak (lub po prostu Strażak), zainfekowany Dragonscale, który jednak zdołał kontrolować ogień płonący w jego ciele. Używa go jako tarczy do obrony ściganych i jako broni, by mścić się za skrzywdzonych. Strażak przemierza ruiny New Hampshire, oferując pomoc Harper i innym ocalałym. Z pomocą przychodzi jej również łysa dziewczynka przebrana za Kapitana Amerykę oraz chłopiec, któremu niegdyś Harper pomogła.
Powieść przedstawia studium ludzkiej psychiki w sytuacjach ekstremalnych. Hill ukazuje, jak w kryzysowych momentach budzą się najgorsze instynkty, prowadzące do przemocy, walki o władzę i fanatyzmu pseudo-religijnego. Jednocześnie podkreśla, że w takich okolicznościach dzieci szybko dorastają, ofermy stają się bohaterami, a kobiety są zmuszone podejmować "męskie" decyzje. Harper, zafascynowana Mary Poppins i musicalami z Julie Andrews, jest postacią o wewnętrznej sile, spokoju i dobroci, która staje się heroiną. Każda postać, którą spotyka Harper, jest w pełni rozwinięta, z jasno określonymi motywacjami i skrywanymi tajemnicami.
Nawiązania do Stephena Kinga
Joe Hill nazywa "Strażaka" swoją wersją "Bastionu" Stephena Kinga, "nasączoną benzyną i podpaloną". Choć początkowo nie zamierzał odwoływać się do twórczości ojca, w trakcie pisania zorientował się, jak wiele łączy jego dzieło z "Bastionem". Zdecydował się "przyjąć ten wpływ w objęcia" i wprowadzić liczne nawiązania, które stanowią swoisty hołd dla fanów prozy Króla Horroru.
Do najważniejszych paraleli należą:
- Nick: W "Strażaku" pojawia się głuchy chłopiec o imieniu Nick (pierwotnie Travis), nazwany na cześć dorosłego Nicka Androsa z "Bastionu", który również był niesłyszący. Obaj tracą matki w podobnych okolicznościach.
- Harold: Harold Cross w "Strażaku" to gruby, pozbawiony przyjaciół 25-latek prowadzący dziennik, co nawiązuje do Harolda Laudera z "Bastionu" - nastolatka z nadwagą, outsidera, który również prowadził pamiętnik. Co więcej, Harold Lauder zginął z rąk Nadine, która nosiła nazwisko Cross.
- Matka Carol: W obozie Wyndham rolę przywódczyni pełni Matka Carol, wystraszona i niebezpieczna kobieta, co stanowi przewrotne odbicie wiekowej Matki Abigail z "Bastionu", symbolu dobroci.
- Sceny z podróży: Ciężarna Harper pełznąca rurą drenażową wściekła na jeżozwierza nawiązuje do samolubnego muzyka rockowego, Larry’ego Underwooda, idącego w ciemnościach przez Tunel Lincolna w "Bastionie".
- Imię Harper: Drugie imię Harper, Frances, przypomina o ciężarnej Frannie Goldsmith z "Bastionu", choć bohaterka Hilla nie pozwala się nazywać Frannie.
"Strażak" odwołuje się także do innych powieści Kinga, takich jak "Mgła" czy "Bezsenność", co czyni go bogatym źródłem odniesień dla miłośników twórczości obu pisarzy.
Odbiór i Styl
Powieść "Strażak", wydana nakładem Wydawnictwa Albatros w 2017 roku, licząca 800 stron i przetłumaczona przez Annę Dobrzańską, została przyjęta z mieszanymi, lecz w większości pozytywnymi opiniami. Joanne Harris określiła ją jako "przerażającą, inteligentną i wciągającą książkę, która daje solidnego kopa". Recenzenci chwalili oryginalną wizję apokaliptyczną, świetny pomysł i fantastyczne wykonanie. Wielu dostrzegło w niej lekki i przystępny sposób narracji, mimo poważnej tematyki. Joe Hill nie boi się również wpleść do fabuły humoru, co sprawia, że książka, choć postapokaliptyczna, bywa określana jako "pogodna" czy "optymistyczna".
Niektórzy czytelnicy, zwłaszcza ci spodziewający się "Bastionu 2", odczuli pewne rozczarowanie, wskazując na dłużyzny w środkowej części powieści czy natłok postaci w obozie ocalałych. Inni natomiast podkreślali, że Hill w "Strażaku" "przerósł Mistrza", oferując bardziej dynamiczną akcję od początku, w przeciwieństwie do powolnego tempa wczesnych dzieł Kinga. Niektóre recenzje wskazywały na zbyt dużą przewidywalność historii, jednak chwalono dobrze nakreślonych bohaterów, a także nastrój powieści: "niespieszny, melancholijny, przygaszony… pełen oranżów płonącego powoli świata".
Książka jest nie tylko postapokaliptyczną wizją z elementami horroru, ale także znakomitym studium psychologicznym człowieka w ekstremalnych warunkach. Autor z sukcesem łączy te elementy, nasycając je patosem, a czasem nawet scenami tragikomicznymi. Muzyka odgrywa znaczącą rolę w twórczości Hilla; każda jego książka, w tym "Strażak", powstaje przy akompaniamencie własnej ścieżki dźwiękowej, od brytyjskiego rocka lat 60. po sentymentalne musicale z lat 50. i 60. (jak "Chim-Chim Cher-ee" Adriana H and the Wounds) czy cukierkowy pop z lat 80. (np. The English Beat "Save It For Later").
"Strażak" to powieść, która wciąga, zaskakuje i momentami zapiera dech w piersiach, będąc polecaną fanom thrillerów, literatury apokaliptycznej oraz tym, którzy dopiero rozpoczynają przygodę z tymi gatunkami. Joe Hill wyrasta na godnego kontynuatora spuścizny ojca, jednocześnie wytyczając własną, unikalną ścieżkę w literaturze.