Karta Szkolenia i Wymogi dla Członka OSP w KSRG

Rola i Znaczenie Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) to umundurowana jednostka, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków. Jednostki OSP działają jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną (PSP). Większość z nich jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.

OSP a Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG)

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie do KSRG włączonych jest ponad 4500 jednostek OSP. Włączenie do KSRG jest dla wielu jednostek OSP przełomowym momentem, ponieważ oznacza jednocześnie zobowiązanie do bycia w stałej i najwyższej gotowości. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. Procedura włączania jednostek OSP do KSRG opiera się na Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, doprecyzowanym przez Komendanta Głównego PSP.

Włączona jednostka OSP powinna mieć w swoim składzie co najmniej 12 ratowników, co odpowiada dwóm obsadom średniego wozu gaśniczego, spełniających wymagania do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Ważny jest także poziom ich wyszkolenia. W przypadku braku dwóch naczelników dopuszcza się przeszkolenie jednego naczelnika i trzech dowódców, co oznacza, że łączna liczba osób uprawnionych do kierowania działaniami ratowniczymi nie może być mniejsza niż cztery. Po skompletowaniu dokumentów jednostka przechodzi inspekcję gotowości operacyjnej, podczas której Komenda PSP sprawdza wszystkie wymagane warunki, w tym stan sprzętu.

Jak Zostać Członkiem OSP i Strażakiem-Ratownikiem

Aby zostać strażakiem OSP, należy najpierw znaleźć jednostkę, do której chciałoby się należeć, i skontaktować się z jej strażakami, którzy udzielą wszystkich informacji na temat służby. W statucie jednostki znajdują się informacje o tym, kto może zostać członkiem. Zazwyczaj statut przewiduje kilka rodzajów członkostwa, np. członkowie zwyczajni (czynni), członkowie wspierający i członkowie honorowi.

• Członek czynny aktywnie uczestniczy w wykonywaniu postanowień statutu OSP.
• Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie.
• Członkiem honorowym może być każda osoba fizyczna szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.

Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem. Zakres aktywności jest tak szeroki, że każdy znajdzie coś dla siebie. Trzy kroki dzielą od zostania członkiem OSP: znalezienie odpowiedniej jednostki, umówienie się na spotkanie, a następnie złożenie podania o wstąpienie. Po rozpatrzeniu podania przez zarząd OSP, zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów.

Po wstąpieniu, wiele jednostek ustala okres próbny, w którym oceniane jest zaangażowanie nowych członków. W tym okresie należy brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pomagają określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem. Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie oraz złożenie ślubowania. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

Wymagania do Bezpośredniego Udziału w Działaniach Ratowniczych

Druhowie OSP biorący bezpośredni udział w działaniach ratowniczych muszą spełniać wymagania wynikające z art. 19 ust. 1b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Zapisy tej ustawy jednoznacznie mówią, że bezpośredni udział w działaniach ratowniczych mogą brać członkowie ochotniczych straży pożarnych, którzy:

• ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 65 lat,
• posiadają aktualne badania lekarskie dopuszczające do udziału w działaniach ratowniczych,
• odbyli szkolenie pożarnicze.

Rodzaj badań lekarskich został opisany w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Po otrzymaniu zgłoszenia, stanowisko kierowania PSP podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP, które są wyposażone w syreny alarmowe i systemy powiadamiania. Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut od momentu zaalarmowania. Nie oznacza to jednak, że strażak musi stawić się na każdy alarm, choć niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków lub wyznaczają dyżury.

Ewidencja i Kwalifikacje Członków KSRG - Karta Szkolenia

Dla członków OSP, w szczególności tych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych i włączonych do KSRG, prowadzona jest ewidencja zawierająca szczegółowe dane. Taka "karta szkolenia" lub zapis w bazie danych systemów komputerowych PSP ma na celu organizację i prawidłowe funkcjonowanie KSRG oraz służy celom szkoleniowym. Typowe informacje zawarte w takiej ewidencji obejmują:

• Dane identyfikacyjne: imię i nazwisko, imię ojca, data i miejsce urodzenia, PESEL, wykształcenie.
• Status członkostwa: rok wstąpienia do OSP, informacja o tym, czy strażak jest również członkiem PSP.
• Kwalifikacje medyczne i ubezpieczeniowe: data ważności badań lekarskich dopuszczających do działań ratowniczych, data ważności ubezpieczenia.
• Wymogi wiekowe i operacyjne: potwierdzenie spełnienia kryterium wieku (18-65 lat), spełnienie ogólnych wymogów do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych (wiek, aktualne badania lekarskie, aktualne ubezpieczenie, odpowiednie szkolenie pożarnicze).
• Uprawnienia specjalistyczne: posiadanie prawa jazdy kategorii C (tak/nie), uprawnienia do prowadzenia pojazdów.
• Zrealizowane szkolenia: rodzaj ukończonego szkolenia (np. szkolenie strażaków ratowników OSP kurs jednolity, część I lub II), numer świadectwa ukończenia.
• Zgoda na przetwarzanie danych osobowych: wyrażenie zgody na przetwarzanie podanych danych osobowych przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w celu organizacji i prawidłowego funkcjonowania KSRG, w tym ewidencji w bazie danych systemów komputerowych PSP oraz w celach szkoleniowych.

Administrator danych osobowych, którym jest Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, przetwarza te dane zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych, aby zapewnić sprawne funkcjonowanie systemu ratowniczego i kwalifikacji członków.

System Szkoleń dla Członków OSP w KSRG

Od lutego 2022 roku obowiązują nowe „Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. Zmianie uległ zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń (podstawowe, kierowców-konserwatorów, kierujących działaniem ratowniczym). Ukończenie szkolenia podstawowego jest przepustką do pierwszej akcji ratowniczej.

Szkolenie Podstawowe Strażaków-Ratowników OSP

Szkolenie podstawowe realizowane jest przez Państwową Straż Pożarną. Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzinach, w tym 64 godziny teorii i 69 godzin zajęć praktycznych. Szkolenie zakończone jest egzaminem, a jego ukończenie uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.

Test w Komorze Dymowej

Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączonych do KSRG mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat. Celem testu jest sprawdzenie odporności strażaków na obciążenia psychofizyczne w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. W czasie testu sprawdza się orientację oraz zdolność do przemieszczania w warunkach zadymienia i ograniczonej widoczności. Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, a ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym. Kartę skierowania na test podpisuje właściwy komendant gminny, prezes OSP lub naczelnik OSP.

Szkolenia z zakresu Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP)

Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy jest prowadzony zgodnie z przepisami ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Jest on skierowany między innymi do Państwowej Straży Pożarnej, Ochotniczych Straży Pożarnych, Zakładowych Straży Pożarnych, jednostek i służb ochrony przeciwpożarowej, jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, Policji, Wojska Polskiego i Straży Granicznej.

Zakres czynności wykonywanych przez ratownika w ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy obejmuje:

• resuscytację krążeniowo-oddechową (bezprzyrządową i przyrządową, z podaniem tlenu oraz zastosowaniem defibrylatora zautomatyzowanego),
• tamowanie krwotoków zewnętrznych i opatrywanie ran,
• unieruchamianie złamań i podejrzeń złamań kości oraz zwichnięć,
• ochronę przed wychłodzeniem lub przegrzaniem,
• prowadzenie wstępnego postępowania przeciwwstrząsowego,
• stosowanie tlenoterapii biernej,
• ewakuację i wsparcie psychiczne osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego,
• prowadzenie wstępnej segregacji medycznej.

Warunki Przyjęcia na Poszczególne Szkolenia

Warunki przyjęcia na szkolenia dla członków OSP są ściśle określone i różnią się w zależności od rodzaju szkolenia:

• Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP

  Wymagania: ukończone 18 lat i nieprzekroczone 65 lat, skierowanie według wzoru określonego w „Zasadach organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”.

• Szkolenie kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP (KDR)

  Wymagania: skierowanie według wzoru, wiek - nieprzekroczone 65 lat, minimum 3-letni okres od uzyskania wyszkolenia uprawniającego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP według programu z 2015 roku lub spełnienie wymagań równorzędnych.

• Szkolenie kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego OSP

  Wymagania: skierowanie według wzoru, wiek - nieprzekroczone 65 lat, prawo jazdy co najmniej kat. B, potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP według programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań.

• Szkolenie naczelników OSP

  Wymagania: skierowanie według wzoru, wiek - nieprzekroczone 65 lat, potwierdzenie ukończenia szkolenia kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP według programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań.

• Szkolenie komendantów gminnych ZOSP RP

  Wymagania: skierowanie według wzoru, wiek - ukończone 25 lat i nieprzekroczone 65 lat, obowiązkowa przynależność do Ochotniczej Straży Pożarnej z członkostwem czynnym, potwierdzenie ukończenia szkolenia Dowódców OSP lub spełnienie równorzędnych wymagań, potwierdzenie ukończenia szkolenia Naczelników OSP lub spełnienie równorzędnych wymagań.

Często Zadawane Pytania Dotyczące Członkostwa w OSP

• Czy jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna?

  Tak. Jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP.

• Czy muszę stawiać się na każdy alarm?

  Nie. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Warto o to zapytać podczas pierwszego spotkania.

• Jak długo trwa okres próbny?

  Długość okresu próbnego zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki.

• Czy osoby niepełnoletnie mogą zostać członkiem OSP?

  Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.

• Czy są opłaty członkowskie?

  Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie. W wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska, zazwyczaj roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

• Czy mogę zostać członkiem OSP, jeśli nie chcę lub nie mogę brać udziału w akcjach?

  Tak. Pomimo, że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę.

• Czy strażacy OSP mają prawo do munduru?

  Tak. Mundur używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.

Gdzie Szukać Dalszych Informacji

W niniejszym artykule skupiliśmy się na tym, jak zostać strażakiem OSP oraz na informacjach dotyczących karty szkolenia i wymogów dla członków w KSRG. W niektórych jednostkach proces rekrutacji może wyglądać nieco inaczej niż to, jak został opisany. Najlepszym źródłem informacji będzie wybrana przez Ciebie jednostka. Dodatkowo Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje, że uruchomiona została platforma edukacyjna www.platforma.wint.pl zawierająca m.in. materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach "Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych" z 2006 r.

tags: #karta #szkolenia #czlonka #osp #w #ksrg