Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa i życia społecznego. Ich działalność obejmuje szeroki zakres zadań, wykraczających poza bezpośrednie akcje ratownicze.
Cele i zadania Ochotniczej Straży Pożarnej
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Prowadzenie działań ratowniczych podczas pożarów, katastrof, klęsk żywiołowych, innych nadzwyczajnych zagrożeń i nadzwyczajnych sytuacji.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków OSP kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Kontekst historyczny i administracyjny Kawęczyna
Gmina Nowy Kawęczyn położona jest w obszarze historycznie należącym do Mazowsza. Obszar dzisiejszej Gminy Nowy Kawęczyn znajdował się na terenie Województwa Rawskiego, które funkcjonowało od XV wieku do rozbiorów. Ziemie dzisiejszej Gminy przynależały do powiatu rawskiego i stanowiły tereny ówczesnej gminy Doleck oraz parafii Stara Rawa.
Gdy w 1866 roku utworzono powiat skierniewicki, gmina Doleck wraz z całą północną częścią powiatu rawskiego weszła w skład nowo utworzonego powiatu. Doleck pozostał siedzibą władz gminnych do 1954 roku, czyli do czasu likwidacji gmin i utworzenia gromad. Siedzibę władz gromadzkich przeniesiono wówczas do wsi położonej w samym centrum gromady, czyli Kawęczyna Nowego. W latach 1972-1975 przeprowadzono nowy podział administracyjny, który ustanowił dwustopniowy podział na województwa i gminy.
Początki OSP Kawęczyn (1946 rok)
W okresie tuż po odzyskaniu niepodległości zaczęły tworzyć się organizacje strażackie, które szybko zyskiwały duży autorytet w społeczeństwie. Inicjatywę stworzenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kawęczynie podjęli pracownicy ówczesnej gminy w Kawęczynie i jej radni: Franciszek Tomusiak, Stanisław Muliński i Jan Boś. Wydarzenie to miało miejsce 4 maja 1946 roku. Inicjatorzy uzyskali zgodę Gminy na zorganizowanie straży i przystąpili do werbowania strażaków. Chętnych nie brakowało, stąd też w przeciągu około dwóch tygodni do straży zgłosiło się około 20 młodych, pełnych życia ludzi.
Pierwszy Zarząd i pierwsi członkowie
Na pierwszej zbiórce wybrano Zarząd OSP w następującym składzie:
- Stanisław Muliński - naczelnik
- Dominik Dudek - zastępca naczelnika
- Michał Łukasiewicz - prezes
- Stefan Łukasiewicz - sekretarz
- Jan Boś - gospodarz
Do straży w tym okresie należeli również: Władysław Góra, Jan Mazur, Eugeniusz Długosz, Władysław Muliński, Andrzej Nizioł, Stanisław Tomusiak, Stefan Orzeł, Edward Kużnicki, Stefan Kienig, Jan Bańka, Feliks Rząd, Edward Łukasiewicz, Jan Małek, Jan Myszak oraz Jan Radomski.
Wyzwania związane ze sprzętem i remizą
Zorganizowanie Jednostki OSP w Kawęczynie nie sprawiło większych trudności, jednak zdobycie dla niej sprzętu przeciwpożarowego, wyposażenia oraz umundurowania było w tym czasie sporym problemem. Chociaż sytuacja w kraju była trudna, w organizacji znaleźli się zapaleńcy gotowi zmierzyć się z tymi wyzwaniami. Z Komendy Powiatowych Straży Pożarnych w Kraśniku przydzielono jedynie jeden ciężki bosak i dwie drabiny. Straż we własnym zakresie wykonała dwa lekkie bosaki.
Otrzymano wówczas informację, że dla OSP w Kawęczynie przydzielono sikawkę ręczną, która znajdowała się u Antoniego Pycia. Sikawka ta była pozostawiona przez wojsko radzieckie, a za nią straż musiała dostarczyć jeden litr wódki. Sprawę tę załatwili pracownicy Gminy. Jak się okazało, sikawka miała uszkodzony zawór, który dorobił ślusarz Galiński z Janowa Lubelskiego. Brakowało również węża ssawnego, który odsprzedała straż z Godziszowa. Straż otrzymała też 100 metrów węża tłocznego, a za zebrane pieniądze zakupiono do transportu wóz wojskowy. Gmina zamówiła wtedy dla jednostki inny, sprawniejszy wóz konny, który wykonał kołodziej Łukasik.
Na remizę jednostka otrzymała spichlerz, który jednak nie spełniał potrzeb jednostki. Budynek wymagał remontu, ale brakowało pieniędzy. Straż zorganizowała więc przedstawienie pt. ,,Zręczny strażak” oraz loterię fantową. Dochód przeznaczono na remont remizy.
Rozwój i modernizacja
Dyscyplina w tym okresie była nadzwyczaj duża - co drugą niedzielę odbywały się zbiórki szkoleniowe. Za dwukrotne opuszczenie zbiórki wykluczano ze straży. Czasem skreślano więc kogoś z listy, ale straż na tym nie traciła, bowiem pozostawali w jej szeregach najbardziej ofiarni. W roku 1951 dwóch strażaków z jednostki OSP w Kawęczynie, Tadeusz Dudek i Władysław Góra, uczestniczyło w kursie mechaników w Krasnymstawie. W tym czasie OSP otrzymała motopompę m-600. Ta motopompa także była niesprawna, ale ówczesny zastępca komendanta, a później długoletni komendant Dominik Dudek, znalazł sposób na doprowadzenie jej do pełnej sprawności technicznej i gotowości bojowej.
Budowa nowej remizy (lata 50.)
W roku 1952 na posiedzeniu Zarządu zgłoszono propozycję budowy w czynie społecznym nowej remizy. Plac pod budowę podarowała gmina, a reszta zależała od ofiarności oraz pracowitości strażaków i społeczeństwa. Cały koszt budowy poniosła straż, organizując zbiórki pieniędzy i darów w naturze od społeczeństwa, zabawy taneczne i loterie fantowe. W owym czasie Komenda Powiatowa Straży Pożarnych w Janowie Lubelskim dała pieniądze tylko na podłączenie syreny elektrycznej. W budowie brało udział całe społeczeństwo Kawęczyna, Rataja i Białej. W tym czasie zaszły duże zmiany organizacyjne, przyjęto wielu nowych druhów z miejscowości Rataj i Biała.
Dalsze wyposażenie i zmiany w Zarządzie
Funkcję naczelnika powierzono Dominikowi Dudkowi, który pełnił ją dożywotnio, aż do roku 1985. Zastępcą naczelnika został Marian Muliński, a prezesem Władysław Góra. W 1958 roku jednostka została wyposażona w nowy wóz bojowy i motopompę z Komendy Rejonowej z Janowa Lubelskiego. W 1976 roku OSP otrzymała samochód ,,Żuk” z wyposażeniem. Zaczął się nowy okres działania OSP. Wyposażenie było coraz lepsze, ale zmniejszał się zapał do pracy społecznej, co uwidoczniło się tym, że do straży nie przyjmowano młodzieży. Były też okresy pewnego ożywienia.
Ważne wydarzenia i aktywność społeczna
Należy tu wymienić wielką imprezę zorganizowaną na skalę gminną - tzw. ,,Przegląd orkiestr dętych - strażackich”, w roku 1984. Wzięły w niej udział cztery orkiestry dęte z jednostek OSP w Kawęczynie, Andrzejowie, Zdziłowicach i Godziszowie oraz wszystkie jednostki OSP z terenu gminy. Udział wzięli też przedstawiciele władz administracyjnych i politycznych z gminy, rejonu i województwa. Należy podkreślić, że jednostka OSP Kawęczyn brała aktywny udział w czynach społecznych na rzecz środowiska przy budowie dróg i mostów oraz wszędzie tam, gdzie zachodziła potrzeba. Zawsze też aktywnie uczestniczyła w kontrolach przeciwpożarowych i wartach.
Sztandar i dalsze modernizacje
W 1985 roku zmarł długoletni naczelnik OSP w Kawęczynie - Dominik Dudek. Nowym Naczelnikiem jednostki został Marian Muliński. Ożywiła się praca społeczna członków jednostki. Zaplanowano szereg zadań, z których priorytetowym było nadanie jednostce sztandaru. Po wytężonej pracy druhów nadszedł czas wielkiej uroczystości. 23 maja 1986 roku Zarząd Wojewódzki w Tarnobrzegu nadał sztandar Ochotniczej Straży Pożarnej w Kawęczynie jako symbol ofiarnej i wiernej służby pożarniczej. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich, powiatowych i gminnych oraz licznie zgromadzona miejscowa ludność.
W dalszej pracy ochotników strażaków priorytetowym zadaniem było przeprowadzenie akcji ,,Posesja”, gdzie zwracano uwagę mieszkańcom na stosowanie przepisów przeciwpożarowych w gospodarstwach i obejściach. Zarząd czynił też starania o podwyższenie sprawności bojowej jednostki. W tym celu uzyskano z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Janowie Lubelskim nowocześniejszą motopompę PO5. W celu ożywienia życia kulturalnego w środowisku organizowano zabawy taneczne w remizie strażackiej.
Nowe pojazdy i rozbudowa strażnicy
W 1989 roku Komenda Powiatowa przekazała jednostce samochód strażacki GBAM STAR 25. W 1990 roku nastąpiła zmiana członków Zarządu OSP. Długoletni prezes Władysław Góra został członkiem honorowym. Na prezesa wybrano Mariana Mulińskiego, byłego naczelnika. Nowym naczelnikiem został Edward Dudek, a zastępcą Tadeusz Krzysztoń.
Na kolejnym posiedzeniu Zarządu przyjęto plan rozbudowy strażnicy. Zaczęto zabiegać o środki finansowe. W 1991 roku rozpoczęto budowę. Część pieniędzy jednostka otrzymała z Urzędu Gminy w Godziszowie. Pozostałe prace wykonano systemem gospodarczym, nieodpłatnie. Budowę zakończono w 1994 roku. Uroczyste otwarcie nowej części strażnicy odbyło się wiosną tego samego roku. W rozbudowanej i odnowionej remizie, w lepszych warunkach, odbywały się przyjęcia weselne. Skoro budynek strażnicy został rozbudowany i odnowiony, Zarząd rozpoczął starania o zakup nowego samochodu pożarniczego. W 1996 roku jednostka OSP w Kawęczynie otrzymała samochód STAR 244 GBAM. Sfinansował jego zakup Urząd Gminy w Godziszowie.
XXI wiek: odnowa i rozwój
W 2000 roku nastąpiła zmiana Zarządu, w składzie nowego znaleźli się:
- Tadeusz Krzysztoń - prezes
- Edward Dudek - naczelnik
- Leszek Łukasiewicz - zastępca naczelnika
- Ireneusz Nowak - sekretarz
- Leon Jargiło - skarbnik
- Andrzej Bober - gospodarz
- Tadeusz Rząd - członek zarządu
Zarząd ten utrzymał się do 2010 roku. W tym okresie do straży nastąpił duży nabór młodych ochotników, dzięki czemu jednostka ta zajmuje wysokie miejsca w zawodach sportowo-pożarniczych. W 2009 roku na walnym zebraniu podjęto inicjatywę przebudowania remizy strażackiej, by spełniała wymogi nowego budownictwa. W tym samym roku zlecono już zaprojektowanie nowego budynku, projekt został przyjęty przez straż w Kawęczynie i mieszkańców wsi na zebraniu.
Na zebraniu walnym 26 stycznia 2010 roku wybrano nowego prezesa druha Krzysztofa Golca, a poprzedni Prezes Tadeusz Krzysztoń został honorowym Prezesem OSP Kawęczyn. Zmiana nastąpiła także na stanowisku skarbnika, którym został Grzegorz Jargiło, oraz na stanowisku gospodarza, którym został Czesław Drzazga. Międzyczasie funkcję prezesa objął druh Ireneusz Nowak.
W 2011 roku rozpoczęła się długo oczekiwana budowa nowej remizy, która została ukończona w połowie 2012 roku. Powstała remiza na miarę XXI wieku. Uroczyste otwarcie i poświęcenie nowej strażnicy nastąpiło 3 czerwca 2012 roku. Zaproszone władze różnych szczebli gratulowały pięknego budynku. W roku 2013 jednostka wymieniła samochód Star 244 na... Star 244, ale „nowszej generacji” - skarosowanego w 2007 roku. Kolejne lata to lata ciężkiej pracy na rzecz doposażenia jednostki w nowoczesny sprzęt ratowniczo-gaśniczy, a samej remizy w nowoczesny sprzęt gastronomiczny, klimatyzację itp., dzięki czemu mogą się w niej odbywać różne imprezy okolicznościowe.
