Wprowadzenie
Rola Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) jest kluczowa w strukturze zarządzania akcjami ratowniczo-gaśniczymi, zarówno w Państwowej Straży Pożarnej, jak i w Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP). KDR odpowiada za koordynację wszystkich sił i środków na miejscu zdarzenia, podejmowanie strategicznych decyzji oraz dokumentowanie przebiegu działań. Poniższa artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące decyzji wydawanych przez KDR oraz kluczowych dokumentów sporządzanych po zakończeniu działań.
Decyzja Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR)
Podstawy prawne i procedura wydawania
W myśl § 3 ust. 1 pkt. 1) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lipca 1992 r. w sprawie zakresu i trybu korzystania z praw przez kierującego działaniem ratowniczym (Dz.U. 1992 nr 54 poz. 259), decyzję Kierującego Działaniem Ratowniczym w formie pisemnej z klauzulą o rygorze natychmiastowej wykonalności wydaje się na żądanie zainteresowanej strony, której ta decyzja dotyczy. Dokument wystawiany jest w dwóch egzemplarzach, z których jeden (oryginał) jest przekazywany podmiotowi żądającemu jego wystawienia, a drugi jest dołączany do Informacji ze zdarzenia. Należy zaznaczyć, że aktem prawnym nie określono wzoru decyzji Kierującego Działaniem Ratowniczym. Wzór raportu został powzięty z materiałów szkoleniowych: R. Łazaj, Szkolenie dowódców OSP. Temat 7: Sporządzanie dokumentacji z działań ratowniczych, Centrum Naukowo‑Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego, Państwowy Instytut Badawczy.
Praktyczny przykład: pożar sklepu spożywczego w Lublinie
Dnia 15 kwietnia 2022 r. o godz. 16:12, kpt. Arleta Mikołajczyk, dyżurna Stanowiska Kierowania KM PSP w Lublinie, przyjęła zgłoszenie dotyczące pożaru sklepu spożywczego „Jabłuszko” w Lublinie przy ul. Mostowej 23. Zgłoszenie nie zawierało informacji o osobach poszkodowanych. Dyżurna SK zadysponowała na miejsce zdarzenia zastęp GBA 2/20 i GCBA 8/50 z KM PSP w Lublinie.
O godzinie 16:16 na miejsce zdarzenia dojechały ww. zastępy. Kpt. Andrzej Raciszewski, pełniący funkcję KDR, po dokonanym rozpoznaniu przekazał informację do własnego stanowiska kierowania, że ma miejsce pożar rozwinięty sklepu spożywczego. Potwierdzono brak osób poszkodowanych na miejscu, a przed przyjazdem jednostek PSP ewakuowało się 6 osób. Ustalono, że zagrożony jest przyległy zakład produkcyjny „DIORA” (szwalnia rajstop), zlokalizowany pod adresem Lublin, ul. Mostowa 23A. Podjęto działania gaśnicze.
Jednocześnie decyzją KDR-a, przy współudziale patrolu Policji, pracownicy ww. zakładu produkcyjnego zostali ewakuowani (łącznie 35 osób). Decyzja ta została podjęta z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo zadymienia przyległego zakładu i związaną z tym możliwość wybuchu paniki lub odcięcia drogi ewakuacji w przypadku rozprzestrzenienia się pożaru. Właściciel zakładu, p. Cezary Szewczyk, zwrócił się do KDR-a o wydanie decyzji o ewakuacji na piśmie, co zostało wykonane na miejscu pożaru.
Informacja ze zdarzenia: obieg danych i raportowanie przez KDR
Regulacje prawne i cel dokumentu
Informację ze zdarzenia sporządza Kierujący Działaniem Ratowniczym po zakończeniu działań ratowniczych. Wzór „Informacji ze zdarzenia” określa załącznik nr 5 do Rozporządzenia MSWiA z dn. 17 września 2021 roku w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo‑gaśniczego (Dz.U.2021 poz. 1737).
Analiza zdarzenia: pożar budynku wielorodzinnego w Sieradzu
Dnia 23 maja 2022 r. o godz. 12:03, do Stanowiska Kierowania KP PSP w Sieradzu przekazano zgłoszenie z CPR dotyczące pożaru budynku wielorodzinnego przy ul. Maratońskiej 20 w Sieradzu. Treść zgłoszenia wskazywała na „Zadymienie w budynku wielorodzinnym na I piętrze, 1 osoba w mieszkaniu objętym pożarem”. Zgłaszający, p. Tomasz Skibiński (mieszkaniec budynku), nawiązał połączenie alarmowe o 12:01. Na miejsce zdarzenia zadysponowano zastępy GBA 2/16 (6 ratowników) oraz GCBA 6/48 (4 ratowników).
O godz. 12:11, po przebyciu 8 km, KDR (kpt. Jan Jaszczak - dowódca zmiany) zgłosił do SK dojazd na miejsce i potwierdził zadymienie na I piętrze budynku wielorodzinnego. Dojazd odbywał się drogą powiatową, bez utrudnień. O godz. 12:13, po dokonanym rozpoznaniu, KDR przekazał szczegółowe informacje: „Pożar wewnętrzny budynku wielorodzinnego, dwukondygnacyjnego, wolnostojącego, o wym. 15 dł. x 10 szer. x 8 wys. Silne zadymienie na pierwszym piętrze i klatce schodowej, czterech mieszkańców z pozostałych trzech lokali mieszkalnych ewakuowało się przed przybyciem JOP - nie wymagają udzielenia kpp, prawdopodobnie 1 osoba przebywa w zadymionym mieszkaniu pod nr 4. Prośba o odłączenie prądu i przyjazd Pogotowia Energetycznego. Brak przyłącza gazowego. W bezpośredniej bliskości składowane są butle z tlenem. Brak innych zagrożonych obiektów. Prośba o zadysponowanie dodatkowego GCBA”.
Dalszy przebieg działań:
- 12:13: Wyłączenie napięcia w obiekcie z dostępnej przy wejściu do budynku skrzynki rozdzielczej.
- 12:15: Pierwsza rota potwierdziła KDR-owi pożar kuchni na piętrze w lokalu nr 4.
- 12:17: Została wprowadzona do działań druga rota w aparatach OUO. Przygotowano drugą linię gaśniczą w przypadku wystąpienia pożaru zewnętrznego. Pierwsza rota zameldowała odnalezienie osoby poszkodowanej.
- 12:18: Osoba poszkodowana (mężczyzna ok. 40 lat, bez funkcji życiowych) została ewakuowana z budynku przy wykorzystaniu chwytu strażackiego. Dyżurny SK potwierdził: „ZRM w drodze”. Poszkodowanemu udzielił pomocy medycznej ogn. Jan Pluta z JRG KP PSP w Sieradzu w zakresie: ułożenia na wznak, udrożnienia bezprzyrządowego dróg oddechowych, wykonania zewnętrznego masażu serca z tlenoterapią 100% tlenem i wykorzystaniem AED (wykonano defibrylację - wynik pozytywny). Przywrócono funkcje życiowe. Zużyto: 200 L tlenu, 6 szt. rękawiczek lateksowych, elektrody samoprzylepne (1kpl.), maska twarzowa do AMBU (1 szt.), filtr do AMBU (1 szt.).
- 12:22: Roty przekazały informację o sprawdzeniu pozostałych 3 mieszkań (jedno mieszkanie otwarto siłowo) - brak osób do ewakuacji. Stwierdzono zgromadzone meble i pudła kartonowe na klatce schodowej na pierwszym piętrze. Zapewniono zaopatrzenie wodne z sieci hydrantowej (zużyto 1000 litrów wody: działania gaśnicze i schładzanie butli gazowej).
- 12:24: Na miejsce zdarzenia przybył trzyosobowy ZRM z lekarzem p. Mirosławem Kubiakiem. Nastąpiło przekazanie poszkodowanego ZRM.
- 12:25-12:30: Przeprowadzono ewakuację butli z tlenem (2 x 12 szt. 40 kg - pełne) z ażurowej wiaty, gdzie były przechowywane w koszu transportowym. W celu wykonania dostępu przecięto kłódkę. Butle przewieziono na teren firmy „MADOX.” przy ul. Maratońskiej 22. Na czas transportu wstrzymano komunikację w ruchu lądowym (droga powiatowa).
- 12:30: Na miejsce przybyła żona poszkodowanego, p. Janina Kowalska, właścicielka lokalu, podając imię i wiek męża: Jan, 40 lat. Przekazała również, że budynek jest własnością Zarządu Domów Komunalnych „Razem”.
- 12:34: Pożar opanowano. Trwało dogaszanie elementów wyposażenia budynku z równoczesnym oddymianiem pomieszczeń przy wykorzystaniu wentylatora osiowego. Oddymianie prowadzono do czasu uzyskania negatywnego wyniku obecności w powietrzu tlenku węgla (użyto detektor wielogazowy VENTIS MX4).
- 12:35: Poszkodowany został zabrany do szpitala przez ZRM.
- 12:40: Na miejsce przybył radiowozem dwuosobowy patrol Policji oraz prywatnymi samochodami osobowymi administrator budynku p. Monika Szczepaniak i właściciel butli z tlenem - KDR poinformował SK.
- 12:45: Zakończono działania ratownicze. Miejsce zdarzenia przekazano właścicielce mieszkania (żonie poszkodowanego) z zaleceniami: dozorowania mieszkania przez 24 godziny; naprawy instalacji elektrycznej i sprawdzenia przez uprawnionego elektryka przed ponownym podłączeniem energii elektrycznej; przekazania butli z propan-butanem podmiotowi wprowadzającemu butle do obrotu (najlepiej za pokwitowaniem) z uwagi na brak możliwości jej dalszej eksploatacji. Poinformowano o powiadomieniu TDT o zdarzeniu. Przybyłemu na miejsce administratorowi budynku (12:42) przekazano protokołem pozostałą część obiektu z zaleceniami sprawdzenia instalacji elektrycznej budynku przed ponownym podłączeniem do sieci energetycznej. Właścicielowi butli z tlenem (p. Piotr Szewczyk) (12:42) przekazano informacje o miejscu ich tymczasowego składowania i przekazano do dalszego zabezpieczenia.
W wyniku zdarzenia spaleniu uległy: meble kuchenne, stolarka okienna w kuchni, sprzęt AGD (kuchnia gazowa, okap kuchenny, robot kuchenny), instalacja elektryczna w kuchni, stolarka drzwiowa do kuchni. Okopceniu uległy ściany przedpokoju i klatki schodowej. Straty oszacowano na 35 tys. zł, w tym budynek: 10 tys. zł. Uratowano mienie o szacunkowej wartości 110 tys. zł. Warunki atmosferyczne: 26 st. C, wiatr południowy, brak opadów, pochmurnie.
Zdarzenie zaewidencjonowano pod numerem 0504001‑0423. Informację ze zdarzenia sporządził kpt. Jan Jaszczak w KP PSP w Sieradzu w dniu 23 maja 2022 r. Raport KDR-a został przekazany Komendantowi Powiatowemu w dniu 24 maja 2022 r. o godz. 8:00.
Dokumentacja medyczna w działaniach ratowniczych a rola KDR
Kierujący Działaniem Ratowniczym, choć nie zawsze jest bezpośrednim wykonawcą medycznych procedur, odgrywa rolę w koordynacji i obiegu dokumentacji dotyczącej udzielonej pomocy.
Karta Indywidualna Ratownika Medycznego
Karta indywidualna ratownika medycznego - przeznaczona jest dla ratowników medycznych pełniących służbę w PSP, a także w innych służbach podległych MSWiA. Jest wystawiana w dwóch egzemplarzach, z których jeden jest wydawany pacjentowi albo jego przedstawicielowi ustawowemu, a w przypadku przewiezienia pacjenta do podmiotu leczniczego - jest przekazywany temu podmiotowi leczniczemu. Wzór „Karty indywidualnej ratownika medycznego” określa załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 czerwca 2023 r. w sprawie określenia wzoru karty indywidualnej ratownika medycznego (Dz.U. 2023 poz. 1104).
Przykład zdarzenia: Dnia 15 października 2022 r. o godz. 19:20 zastęp GBA 2/20 (SF 681‑21) z JRG KP PSP w Zabrzu, z uwagi na brak dostępnego ZRM, został zadysponowany do osoby poszkodowanej w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego (niewydolność oddechowa) na ul. Gogolińską 122A. Zastęp dojechał na miejsce o godzinie 19:34, niezwłocznie udzielając pomocy 42‑letniemu mężczyźnie (p. Piotr Adamczyk), mieszkającemu pod ww. adresem. Poszkodowany był w silnym stresie. Udostępnił własny dowód osobisty w celu spisania danych osobowych, w tym numeru PESEL: 80070205623. W przeprowadzonym wywiadzie ustalono: mężczyzna skarży się z powodu narastającej od dwóch dni duszności, która nie ustępuje pomimo stosowania w warunkach domowych leków w nebulizacji. Choruje na astmę o ciężkim przebiegu, z powodu której w ubiegłym roku konieczna była intubacja tchawicy. W ubiegłym miesiącu był także hospitalizowany, a przed dwoma tygodniami konieczne było podanie steroidów. Z dalszego wywiadu z pacjentem wynika, że leki, jakie przyjmuje, to Medykament‑A, Medykament‑B, Medykament‑C. Poszkodowany podczas wykonywania połączenia na numer alarmowy potknął się i upadł, doznając przerwania powłoki skórnej na wewnętrznej stronie dłoni na odcinku ok. 2 cm, bez krwawienia. Negował alergie i choroby zakaźne. Nie palił papierosów. Poszkodowany miał dobrą reakcję ruchową (wykonywał polecenia) i słowną (zorientowany), spontanicznie otwierał oczy. Tony serca czyste. W wyniku badania fizykalnego układu oddechowego stwierdzono duszności, obustronne świsty w klatce piersiowej. Brak zmian w źrenicach. Początkowe ciśnienie 145/90, HR 111 (miarowe), częstość oddechów: 34/min, SpO2: 88%. Brak odchyleń w wyglądzie, wilgotności i temperaturze skóry, temperatura ciała 36,6°C. Jama brzuszna i ocena psychoruchowa w normie. EKG nie wykazało odchyleń wskazujących na nieprawidłowości, które nie byłyby związane z zaistniałą sytuacją. Zastosowano tlenoterapię bierną (4 l/min), monitorowanie, opatrzono plastrem opatrunkowym ranę dłoni. Brak innych objawów u osoby poszkodowanej. Podano osobie poszkodowanej: Medykament‑A 5 mg w nebulizacji; Medykament‑D 1‑2 mg w nebulizacji; Medykament‑E 0,5 mg rozcieńczony 3‑4 ml w 0,9 NaCl w nebulizacji; Medykament‑F 100‑200 mg i.v.; Medykament‑G 3 mg/kg m.c.; NaCl 0,9% wlew 20 ml/kg m.c. O godz. 19:45 ponownie wykonano podstawowe badanie: ciśnienie 135/90, HR 105 (miarowe), częstość oddechów: 25/min, SpO2: 89%. O godzinie 19:55 osobę poszkodowaną przekazano przybyłemu na miejsce ZRM wraz z kartą indywidualną ratownika medycznego. Kartę sporządził asp. Zbigniew Kędzierski. Meldunek ze zdarzenia zaewidencjonowano w systemie SWD PSP pod numerem 0612001‑0235.
Karta Udzielonej Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP)
Karta udzielonej kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) przeznaczona jest dla wszystkich strażaków ratowników, którzy udzielili takiej pomocy osobie poszkodowanej. Karta KPP jest dokumentem samokopiującym (trzy karty w różnych kolorach): biała przekazywana jest ZRM, żółta koordynatorowi ratownictwa medycznego podmiotu KSRG w celach szkoleniowych oraz do ewidencji zużytych materiałów i sprzętu, natomiast czerwoną zatrzymuje dowódca zastępu podmiotu KSRG, który udzielał pomocy medycznej i dołącza do meldunku (informacji ze zdarzenia). Wzór „Karty udzielonej kwalifikowanej pierwszej pomocy” określa załącznik nr 4 do Rozporządzenia MSWiA z dnia 17 września 2021 roku w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo‑gaśniczego (Dz.U. 2021 poz. 1737).
Przykład zdarzenia: Dnia 20 września 2022 r. o godz. 15:10 Stanowisko Kierowania KP PSP w Wieluniu przyjęło zgłoszenie dotyczące mężczyzny, który z niewiadomych przyczyn upadł, doznając urazu głowy. Z uwagi na brak dostępnego ZRM, konieczne było zadysponowanie zastępu z JRG Wieluń. O godzinie 15:11 dyżurny SK zadysponował na miejsce zdarzenia zastęp GBA 2/20 z JRG Wieluń (EF 551‑22), dowódcą zastępu był mł. kpt. Albert Lewandowski. O godzinie 15:14 na miejsce zdarzenia dojechał ww. zastęp. KDR po dokonanym rozpoznaniu przekazał informację do własnego stanowiska kierowania, że od godz. 15:15 jest udzielana kwalifikowana pierwsza pomoc poszkodowanemu mężczyźnie (lat 42), który doznał urazu głowy, urazu kolan (przerwanie powłoki skórnej na lewym kolanie i odczuwalny ból prawego kolana).