Przepisy Przeciwpożarowe w Budynkach Wielorodzinnych: Piwnice, Przejścia i Drogi Ewakuacyjne

Wstęp: Wspólna Odpowiedzialność za Bezpieczeństwo Pożarowe

Zarządzanie nieruchomością wiąże się z obowiązkiem utrzymania czystości i bezpieczeństwa w częściach wspólnych oraz na terenie wokół zabudowy wielorodzinnej. To ważne zadanie nie może się udać bez współpracy mieszkańców z administracją. Lokatorzy oraz zarządcy muszą stosować się do bardzo konkretnych zasad, dzięki którym życie w bloku może być bezpieczne i wygodne. Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w budynkach wielorodzinnych to obowiązek zarówno administratorów, jak i mieszkańców. Jednym z najbardziej niebezpiecznych zdarzeń losowych w bloku jest pożar. Jego przyczyną może być na przykład uderzenie pioruna, ale też umyślne podpalenie czy niewłaściwe korzystanie z instalacji grzewczej. Administrator w regulaminie wspólnoty lub spółdzielni ma obowiązek zawrzeć zasady dotyczące BHP dla mieszkańców. Nieprzestrzeganie ich może skończyć się nie tylko nieszczęściem, ale i pozwem cywilnym lub odpowiedzialnością karną.

Podstawy Prawne i Obowiązki

Kto odpowiada za bezpieczeństwo przeciwpożarowe?

W ustawie o ochronie przeciwpożarowej, w rozdziale 2 pt. „Zapobieganie pożarowi, klęsce żywiołowej lub innemu miejscowemu zagrożeniu”, w art. 3 wymieniono osoby odpowiedzialne za zabezpieczenie budynku przed pożarem. Ustawa wskazuje, iż osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja, korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu, są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, odpowiadają za przestrzeganie przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Dobrą praktyką w takiej sytuacji jest dokonywanie okresowych przeglądów stanu ochrony przeciwpożarowej, np. raz w roku, i usuwanie stwierdzonych nieprawidłowości na bieżąco.

Rola mieszkańców w zwiększaniu bezpieczeństwa

Co możesz zrobić Ty, jako mieszkaniec bloku, aby zwiększyć bezpieczeństwo przeciwpożarowe? Oprócz przestrzegania wszystkich zasad BHP i przepisów ppoż, dbaj o porządek w swoim mieszkaniu oraz w częściach wspólnych. Zgodnie z art. 206 Kodeksu cywilnego „każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.” Dodatkowo, o obowiązku korzystania z nieruchomości w sposób nieutrudniający korzystania z niej innym mieszkańcom stanowi również art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Każdy mieszkaniec bloku na uwadze również musi mieć obowiązek przestrzegania regulaminu porządku danej wspólnoty, w którym może być zawarty zakaz przechowywania przedmiotów na korytarzach czy klatkach schodowych.

Drogi Ewakuacyjne i Części Wspólne

Drożność klatek schodowych i korytarzy

Wiele wątpliwości wzbudzać może to, co można, a czego nie można przechowywać na klatce w bloku i w piwnicy. Na wstępie podkreślić należy, że klatka schodowa i korytarz są częściami wspólnymi budynku przeznaczonymi do użytku wszystkich współwłaścicieli. Klatki schodowe i korytarze w blokach muszą być zawsze drożne, bo pełnią funkcję dróg ewakuacyjnych. Zastawianie ich rzeczami narusza przepisy i stwarza zagrożenie w razie pożaru czy awarii. Przestrzenie wspólne w bloku powinny pozostać puste. Pozostawianie w nich sprzętu sportowego, mebli czy kwiatów może być kuszące, ale jest sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa. Korytarz prowadzący z mieszkania i klatka schodowa to drogi ewakuacyjne, które zawsze powinny być drożne. Nie wolno składować żadnych materiałów palnych ani umieszczać w ich obrębie przedmiotów, które mogłyby zmniejszyć wymaganą szerokość lub wysokość tych dróg.

Konsekwencje blokowania dróg ewakuacyjnych

Od początku 2026 r. przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego zostały zaostrzone i przewidują surowsze kary za zachowania stwarzające zagrożenie pożarowe oraz za utrudnianie ewakuacji. W związku z tym, stwierdzone w czasie kontroli policji bądź straży pożarnej blokowanie dróg ewakuacyjnych grozi mandatem w kwocie 5000 zł, a w razie popełnienia kilku wykroczeń jednym czynem (tzw. zbiegu wykroczeń) - 6000 zł. Przeszkadzanie działaniu mającemu na celu zapobieżenie niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Zasady Przechowywania w Piwnicach

Piwnice jako przestrzeń dodatkowa

Piwnice są dodatkową przestrzenią, w której przechowujemy rzeczy niepotrzebne nam na co dzień. Ale czy wiesz, że przepisy ściśle regulują, co tam możesz trzymać? Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, zakazuje składowania w piwnicach materiałów niebezpiecznych pożarowo. W regulaminach zarządców znajdują się zwykle zasady zakazujące przechowywania różnego rodzaju przedmiotów w częściach wspólnych budynku. Gdy lokatorzy się do tego nie stosują, może im grozić utrata pozostawionych tam rzeczy. W razie tego rodzaju kłopotów administrator jest zobowiązany wystosować apel do mieszkańców o uprzątnięcie przestrzeni wspólnych i wyznaczyć termin, do którego zadanie to ma być wykonane.

Piwnice powinny być oddzielone od pozostałej części budynku, z wyjątkiem budynków ZL IV niskich (N) i średniowysokich (SW), stropami i ścianami o klasie odporności ogniowej co najmniej R E I 60 i zamknięte drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej E I 30. Jeżeli drzwi do piwnic znajdują się poniżej poziomu terenu, schody prowadzące z tego poziomu powinny być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający omyłkowe zejście ludzi do piwnic w przypadku ewakuacji.

Czego NIE WOLNO trzymać w piwnicy?

Zgodnie z przepisami, w piwnicach i komórkach lokatorskich obowiązuje bezwzględny zakaz przechowywania materiałów łatwopalnych i wybuchowych. Przez materiały niebezpieczne pożarowo należy rozumieć gazy palne, ciecze palne o temperaturze zapłonu poniżej 55 °C, materiały wytwarzające w zetknięciu z wodą gazy palne, materiały zapalające się samorzutnie na powietrzu, materiały wybuchowe i wyroby pirotechniczne, materiały ulegające samorzutnemu rozkładowi lub polimeryzacji, materiały mające skłonności do samozapalenia, a także inne materiały, jeśli sposób ich składowania, przetwarzania lub innego wykorzystania może spowodować powstanie pożaru.

W piwnicach zakazane są też wszelkie substancje i materiały stanowiące bezpośrednie zagrożenie pożarowe, takie jak:

• Gazy i ciecze palne (np. propan-butan, acetylen, czynniki chłodnicze, benzyna, rozpuszczalniki, alkohole, nafta). Zabronione jest przechowywanie pełnych, niepełnych i opróżnionych butli przeznaczonych do gazów palnych.
• Materiały wybuchowe i wyroby pirotechniczne (np. fajerwerki, zimne ognie, świece dymne, flary, race, pociski, granaty, niewybuchy).
• Substancje wysoce toksyczne czy trujące.
• Niesprawny sprzęt elektryczny, który jest łatwopalny i w przypadku pożaru może stanowić zagrożenie.

Piwnice nie są również odpowiednim miejscem do przechowywania pozostałości po remontach, takich jak farby, kleje czy lakiery. Zarządcy, powołując się na zalecenia straży pożarnej, odradzają mieszkańcom przechowywanie w piwnicach starych gazet czy kartonów, które w przypadku pożaru tylko pogorszą sytuację. W starych, wilgotnych piwnicach nie warto też trzymać ubrań czy butów, ponieważ w takich warunkach mogą się łatwo zniszczyć. Szczególną ostrożność należy też zachować, urządzając w piwnicy spiżarnię, gdyż ziemniaki, mąka czy makaron szybko chłoną wilgoć i pleśnieją, poza tym przyciągają gryzonie.

Przechowywanie e-pojazdów i opon

Jeśli chcesz przechowywać e-pojazd w piwnicy, upewnij się, że bateria jest odłączona (jeśli to możliwe) i sprawdzona. Przepisy nie zakazują tego wprost przechowywania opon w piwnicy, o ile nie są one składowane w ilościach wskazujących na działalność gospodarczą (magazyn) i nie blokują przejść.

Uwaga na elektrośmieci i porządek

Stare lodówki, pralki czy telewizory kineskopowe często lądują w piwnicach „na wszelki wypadek”. Chociaż samo ich przechowywanie nie zawsze jest mandatem, to składowanie ich w wilgotnych warunkach może prowadzić do korozji i uwalniania niebezpiecznych substancji. Należy pamiętać, że powyższe przedmioty stanowią odpady komunalne, a na właścicielach nieruchomości ciąży obowiązek pozbywania się ich w sposób zgodny z właściwymi przepisami. Piwnica powinna być miejscem uporządkowanym i bezpiecznym, a nie składowiskiem starych rzeczy. Przynajmniej raz na rok zaplanujmy remanent i sprzątanie tej przestrzeni. Nie znośmy tam starego sprzętu RTV czy AGD - lepiej od razu odwieźć je do odpowiedniego punktu składowania tego typu odpadów. Jeśli w piwnicy musimy przechować na przykład stare meble, zabezpieczmy je przed kurzem i wilgocią oraz ustawmy tak, by nie blokowały całej przestrzeni.

Bezpieczne Użytkowanie Ogrzewania Elektrycznego

W okresie jesienno-zimowym niektórzy mieszkańcy bloków mogą czuć potrzebę dogrzewania swojego mieszkania. Dogrzewanie mieszkania elektrycznym piecykiem może być wygodne, ale wymaga ostrożności. W zabudowie wielorodzinnej można bezpiecznie stosować grzejniki lub piecyki elektryczne. Jednak nim się na nie zdecydujemy, sprawdźmy, czy nasze lokum jest odpowiednio izolowane od zimna. Niska temperatura w mieszkaniu może być skutkiem nieszczelnych drzwi zewnętrznych lub okien.

Przed zakupem warto sprawdzić stan instalacji elektrycznej. Najlepiej wybrać urządzenie energooszczędne. Po pierwsze jego działanie nie będzie generować dużych kosztów, po drugie będzie mniejszym obciążeniem dla sieci elektrycznej w bloku. W standardowym pokoju o powierzchni 20 metrów kwadratowych sprawdzi się na przykład grzejnik na podczerwień o mocy 1000 W. Warto pamiętać, że podłączając do sieci grzejnik o dużej mocy, na przykład 2000 W, możemy doprowadzić do jej przeciążenia, a nawet pożaru. Ryzyko to jest szczególnie duże w przypadku starej zabudowy, w której instalacje elektryczne dawno nie przechodziły przeglądu. Jeśli w naszym bloku często „wysiadają korki”, piecyk elektryczny może być źródłem kłopotów.

Aby bezpiecznie korzystać z piecyka lub grzejnika elektrycznego, trzeba stosować podstawowe zasady BHP. Tego typu urządzenie nie może stać blisko mebli czy innych przedmiotów, szczególnie tych plastikowych. Nie wolno go też niczym przykrywać ani zasłaniać. Prócz tego gniazdko, do którego podłączamy piecyk, musi być w pełni sprawne. Nowoczesne grzejniki elektryczne szybko się nagrzewają, ale i szybko oddają ciepło. Dlatego niektórzy decydują się, by były włączone cały czas. Jest to bezpieczne, ale może znacząco zwiększyć nasze wydatki na energię elektryczną.

Przejścia Przeciwpożarowe Instalacji

Mianem układu nazywane są wszelkie instalacje, które znajdują się w danym budynku. Sprawa dotyczy między innymi przewodów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych oraz grzewczych. Całość charakteryzuje się wieloma praktycznymi funkcjami. Przepisy prawa budowlanego wymagają, aby każda nieruchomość została podzielona na wiele stref pożarowych. Pomiędzy poszczególnymi strefami pożarowymi dość często przebiegają elektryczne kable czy też grzewcze rury.

Przejścia przeciwpożarowe powinny przede wszystkim posiadać klasę odporności ogniowej, która oznaczona jest symbolem EI. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, „przejścia instalacji przez zewnętrzne ściany budynku, znajdujące się poniżej poziomu terenu, powinny być zabezpieczone przed możliwością przenikania gazu do wnętrza budynku”. Oczywiście ogromne znaczenie dla zabezpieczeń przepustów ma rodzaj poprowadzonej instalacji. Nie należy zapominać, że wykonane ze stali, aluminium oraz miedzi przewody bardzo szybko się nagrzewają i przewodzą ciepło.

Przejścia przeciwpożarowe niepalne powinny być pokryte farbami oraz masami ognioodpornymi. Całość pokrywana jest kolorem z obu stron na określonej w technicznej aprobacie długości. Z kolei palne przejścia powinny być zabezpieczone przy użyciu materiału z pęczniejącym wkładem.

Drogi Pożarowe: Zapewnienie Dojazdu dla Służb Ratowniczych

Droga pożarowa to szczególny rodzaj nawierzchni, która zapewnia jednostkom straży pożarnej bezproblemowy dojazd do budynków, bez względu na panującą porę roku. Właśnie z tego powodu tak ważne jest, aby spełniała określone warunki, jakie opisane zostały w konkretnych przepisach. Warto podkreślić, że w przypadku zagrożenia każda sekunda może decydować o ludzkim życiu, dlatego swobodny dojazd straży pożarnej do płonącego obiektu jest niezwykle ważny. Droga przeciwpożarowa musi być wydzielona w każdym budynku użyteczności publicznej.

Wymagania techniczne dróg pożarowych

Kluczowym parametrem każdej drogi pożarowej jest jej szerokość, która musi zapewnić swobodny przejazd wozu strażackiego. W rozdziale 6. wspomnianego dokumentu zawarta została informacja, że minimalna szerokość drogi pożarowej musi wynosić 4 metry, z kolei jej nachylenie podłużne nie może być większe niż 5 procent.

Ponadto, w obrębie miasta, jak również na terenie działki, na której znajduje się obiekt budowlany, droga przeciwpożarowa musi pozwalać na swobodny przejazd tych pojazdów, których nacisk osi na nawierzchnię jezdni wynosi co najmniej 100 kiloniutonów. Należy także mieć na uwadze, że minimalna szerokość drogi w tych miejscach musi wynosić 4 metry. Jeżeli chodzi o tereny inne, niż te wymienione, to droga pożarowa musi umożliwiać przejazd pojazdów, których nacisk osi na nawierzchnię jezdni wynosi co najmniej 50 kiloniutonów. Z kolei minimalna szerokość, w miejscach innych, musi również wynosić 4 metry. W sytuacji, kiedy z różnych powodów niemożliwe okazuje się doprowadzenie drogi pożarowej, która spełnia wymagane kryteria, na wniosek właściciela budynku albo terenu można zastosować rozwiązania zamienne. Muszą być one jednak uzgodnione z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, a dodatkowo (co bardzo ważne) zapewnić taki sam stan ochrony przeciwpożarowej, jak droga.

Oznakowanie i przebieg dróg pożarowych

Prawidłowe oznakowanie drogi pożarowej jest bardzo ważne, a taki obowiązek spoczywa na zarządcy bądź właścicielu danego terenu (obiektu albo drogi). W tym celu stosuje się specjalny znak ochrony przeciwpożarowej z napisem „droga pożarowa”. Ważne jest także prawidłowe umieszczenie znaku. Musi się on znajdować na wysokości nie mniejszej niż 2 m od poziomu drogi, po prawej stronie. Jest to jednocześnie sygnał dla kierowców, że nie mogą oni blokować drogi, parkować tam lub w inny sposób utrudniać swobodnego wjazdu. Dodatkowo, warto także mieć na uwadze znaki drogowe, które również są bardzo przydatne w przypadku oznakowania dróg pożarowych: B-35 (zakaz postoju pojazdów) oraz B-36 (zakaz zatrzymywania się).

W świetle obowiązujących przepisów, droga pożarowa musi przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku albo po obu jego stronach. Ten drugi przypadek dotyczy sytuacji, kiedy długość obiektu jest większa niż 60 metrów. Oprócz tego, droga przeciwpożarowa musi zapewnić swobodny dojazd jednostki straży pożarnej do danego obiektu przez cały rok. W pobliżu takiej drogi nie mogą się też znajdować wysokie krzewy albo drzewa, które mogłyby utrudniać przejazd albo zasłaniać oznakowanie.

Rola Autonomicznych Czujek Dymu i Czadu

Państwowa Straż Pożarna (PSP) wielokrotnie zwracała uwagę, że czujki dymu i czadu znacznie zwiększają poczucie bezpieczeństwa i zwiększają szansę na ucieczkę z miejsca pożaru lub z pomieszczenia, w którym ulatnia się tlenek węgla. Sytuacja taka, jak pożar w kamienicy w Poznaniu, który został wykryty dzięki autonomicznej czujce dymu, zamontowanej w jednym z prywatnych mieszkań, pokazuje, jaką wartość ma automatyczne i wczesne wykrywanie pożaru, zwłaszcza w miejscach, gdzie ludzie przebywają w porach nocnych. Aktualnie w Komendzie Głównej PSP trwają prace nad przepisami wprowadzającymi obowiązek stosowania w mieszkaniach autonomicznych czujek dymu. Prace są zaawansowane, a projekt przepisów powinien być przygotowany we wrześniu. Wskazywano również, że przy zakupie urządzenia bardzo ważne jest, aby sprawdzić, czy spełnia ono odpowiednie normy europejskie gwarantujące wysoki poziom jakości.

Konsekwencje Nieprzestrzegania Przepisów

Nieprzestrzeganie przepisów przeciwpożarowych może prowadzić do poważnych konsekwencji. Naruszenie tych przepisów, na przykład składowanie materiałów niebezpiecznych pożarowo w piwnicach lub blokowanie dróg ewakuacyjnych, podpada pod art. 82 Kodeksu wykroczeń. Mandat może wynieść od 20 zł do 5000 zł, a w skrajnych przypadkach sprawa może trafić do sądu, gdzie przewidziana jest kara aresztu, grzywny lub nagany. Z tytułu niewykonania obowiązku pozbywania się odpadów komunalnych właścicielowi może być nałożona kara grzywny w wysokości od 20 zł do 5.000 zł. Ponadto, większość Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) zawiera wyłączenia dotyczące „rażącego niedbalstwa” lub łamania przepisów prawa. W przypadku wystąpienia pożaru kara grzywny, która może zostać wymierzona za tego rodzaju wykroczenie, okazać się może zaledwie ułamkiem kosztów, które właściciel będzie musiał ponieść, aby naprawić wyrządzone szkody.

Reasumując, decydując się na przechowywanie przedmiotów na klatce schodowej bądź w piwnicy należy kierować się przede wszystkim zdrowym rozsądkiem. Należy pamiętać o tym, że klatka schodowa służy do użytku wszystkich mieszkańców i wszyscy powinni mieć możliwość swobodnego z niej korzystania. Chociaż tylko część przedmiotów będzie stanowić potencjalne zagrożenie pożarowe czy odpady komunalne, nie oznacza to tego, że pozostałe przedmioty można swobodnie przechowywać bez żadnych przeszkód. Pozostawione przedmioty, w skrajnych przypadkach, mogą utrudnić, a nawet uniemożliwić przeprowadzenie akcji ratującej życie ludzkie, czy akcji gaszenia pożaru. Podobnie ma się sprawa z rzeczami pozostawionymi w piwnicy. Chociaż wydaje się, że skoro jesteśmy wyłącznymi użytkownikami piwnicy, to mamy pełną dowolność w przechowywaniu w niej różnych przedmiotów, to nie jest tak do końca. Zawsze należy ocenić, czy dany przedmiot nadaje się do przechowywania w piwnicy i czy np. nie okaże się on potencjalnie źródłem zagrożenia pożarowego.

tags: #kodeks #przeciwpozarowy #prejscie #piwnica