Idea powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Rząsce zrodziła się w 1866 roku, po wielkim pożarze w czerwcu, który strawił ponad 20 domostw wraz z zabudowaniami gospodarskimi. Wówczas Rada Gminy z Wójtem Józefem Wieczorkiem wyznaczyła dziesięciu mężczyzn, którzy mieli być gotowi do ratowania dobytku o każdej porze.
Pierwotnie, pożarnicy w Rząsce dysponowali lnianymi płachtami, wiadrami, konewkami, hakami i siekierami. W 1873 roku, za zebrane pieniądze, sprowadzono do wsi ręczną sikawkę. Kronika pisana przez nauczycielkę Olgę Fiszerową świadczy o niedoskonałości sprzętu, odnotowując straszny pożar, który wybuchł 1 września 1873 roku o godzinie 3:30 po południu.
Rozwój i Wyposażenie Jednostki
Okres przedwojenny i powojenny
Następne lata przyniosły rozwój zarówno pod względem wyposażenia, jak i zaplecza lokalowego. W 1936 roku, w czynie społecznym, wybudowano murowaną remizę strażacką na terenie gminnym. Uchwałą Rady Gminy remiza została przekazana strażakom w wieczyste użytkowanie w uznaniu ich dużego wkładu w budowę. W tym czasie OSP w Rząsce posiadała już kompletną sikawkę ręczną, wóz konny, beczkowóz, drabinę Szczerbowskiego oraz szereg drobnego sprzętu strażackiego. W zbiórce materiałów pomagali druhowie Pułka i Kaszuba, a w budowie Sośnicki, Krawczyk i Podolski. Mieszkańcy i Wapienniki również wspierali budowę, dostarczając wapno.
W 1957 roku Ochotnicy Straży Pożarnej podziękowali długoletniemu prezesowi organizacji, Janowi Woszczyna, za jego wkład w rozwój. Ustalono również plan pracy na następne lata, który przewidywał zorganizowanie młodzieżowej drużyny OSP, szkolenia i odczyty. W 1960 roku zatwierdzono wniosek o dofinansowanie organizacji społecznych. Informacje te pochodzą z kroniki dziadka Józefa Żarowa, sołtysa wsi Rząska.
Rozwój w drugiej połowie XX wieku
W setną rocznicę powstania OSP, 15 lipca 1973 roku, odbyły się uroczystości. W 1978 roku Instytut Fizyki Jądrowej w Krakowie przekazał OSP w Rząsce samochód marki Nysa, który po remoncie, przemalowaniu i nadaniu numerów taktycznych służył jednostce do 1999 roku. W 1998 roku, w uznaniu zasług położonych w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej i aktywnego życia społecznego przez 125 lat istnienia, Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Warszawie przyznał jednostce medal imienia Bolesława Chomicza, inicjatora i założyciela Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.
Przez 135 lat działalności w Ochotniczej Straży Pożarnej w Rząsce przewinęło się wielu strażaków. Przeciętnie OSP w Rząsce liczyła od 17 do 20 członków, którzy zawsze czynnie uczestniczyli w ratowaniu życia i mienia społecznego, a także w życiu społecznym wsi, niezależnie od sytuacji politycznej i gospodarczej kraju. Największą liczebność OSP w Rząsce posiadała w latach siedemdziesiątych, kiedy to oprócz podstawowych członków istniały dwie drużyny młodzieżowe: żeńska i męska. Jednak pod koniec lat siedemdziesiątych, w wyniku przemian społecznych i reformy szkolnictwa (utworzenie szkół gminnych), drużyny te uległy rozwiązaniu.
Historia gaszenia pożarów
Współczesne wyposażenie i modernizacja
5 maja 2006 roku jednostka otrzymała z powiatu monachijskiego (za pośrednictwem starosty krakowskiego, pani Elżbiety Burtan) samochód Mercedes Benz 1113B z zabudową firmy Ziegler. 4 czerwca 2006 roku nastąpiło uroczyste poświęcenie Mercedesa przez proboszcza parafii św. Antoniego w Rząsce. W 2008 roku, z jednej z krakowskich JRG, udało się pozyskać bezpłatnie lekką przyczepę pożarniczą, która po generalnym remoncie wykonanym przez druhów służyła (do marca 2012 roku) do przewozu sprzętu, który nie mieścił się w posiadanym wozie pożarniczym (np. motopomp PO 5), sprzętu dodatkowego lub zapasowego, a także w celach gospodarczych.
W lutym 2012 roku z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie pozyskano bezpłatnie lekki samochód kwatermistrzowski marki Lublin, wycofany z podziału JRG 3 w Krakowie. Po adaptacji przez specjalistyczną firmę na sześcioosobowy pojazd, druhowie własnoręcznie zabudowali przedział sprzętowy, bagażnik oraz doposażyli go w sprzęt bojowy. Wprowadzony do podziału jako pojazd lekki ratowniczo-rozpoznawczy (SLRR), o numerach: rejestracyjnym KRA77620 i operacyjnym 328K43.
Samochód ten był wyposażony w sprzęt typowo gaśniczy (z możliwością podania wody z hydrantu lub zbiornika wodnego, np. jeziora, rzeki, lub za pomocą hydronetki z 60-litrowej beczki). Ponadto posiadał radiotelefon przewoźny, statyw oświetleniowy, sprzęt do pracy na wysokości, podręczny sprzęt burzący, sprzęt do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, gaśnice pianowe, pilarkę do drewna, zestaw ratownictwa medycznego R1 z deską ortopedyczną i szynami Kramera, sorbent (do usuwania plam olejów lub paliwa z jezdni, placów itp.). W razie konieczności mógł zabrać motopompę szlamową lub PO5 wraz z wężami ssawnymi, lekki zestaw do ratownictwa technicznego, przecinarkę do betonu i stali, agregat prądotwórczy ze statywem oświetleniowym, aparaty ochrony dróg oddechowych, a także inny sprzęt niebędący jego stałym wyposażeniem. Pojazd był wykorzystywany w sytuacjach braku możliwości użycia pojazdu GBA lub wsparcia jego działań, a także w wyjazdach służbowych lub gospodarczych. 24 maja 2016 roku został wycofany z podziału i sprzedany.
Zakup nowego samochodu i dalsze inwestycje
Od końca 2014 roku trwały intensywne starania o pozyskanie nowego samochodu, mającego zastąpić wysłużonego i wiekowego już Mercedesa GBA. Pomimo składania licznych wniosków do konkursów o różnego rodzaju dotacje, próby te nie zakończyły się sukcesem, a zaostrzone przepisy nie pozwoliły na zakup używanego tego rodzaju pojazdu. Wobec powyższego jednostka, dysponując jedynie środkami pochodzącymi z budżetu gminy, postanowiła zakupić fabrycznie nowy pojazd lekki. W ten sposób 21 maja 2016 roku w jednostce pojawił się, pierwszy w jej historii, fabrycznie nowy samochód ratowniczo-gaśniczy.
Wprowadzony do podziału jako GLBARt 0,25/0,1, z numerami operacyjnymi przejętymi po SLRR Lublin (328K43), posiada na swoim wyposażeniu wysokociśnieniowy agregat wodno-pianowy wraz ze zbiornikiem o pojemności 250 litrów i linią szybkiego natarcia o długości 60 metrów, wyciągarkę elektryczną o uciągu 5,5 tony oraz maszt oświetleniowy. Najważniejszym jego wyposażeniem jest również fabrycznie nowy zestaw do ratownictwa technicznego, składający się z pompy hydraulicznej, nożyc, rozpieracza i mininożyc, a także zestaw wysokociśnieniowych poduszek podnoszących. Ponadto w skład wyposażenia wchodzi sprzęt typowo gaśniczy, drabina przystawna, radiotelefon przewoźny, statyw oświetleniowy, sprzęt do pracy na wysokości, podręczny sprzęt burzący, sprzęt do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, gaśnice pianowe, hydronetki plecakowe, pilarka do drewna, przecinarka do betonu i stali, zestaw ratownictwa medycznego R1 z deską ortopedyczną i szynami Kramera, defibrylator AED, sorbent (do usuwania plam olejów lub paliwa z jezdni, placów itp.). W razie konieczności może zabrać motopompę szlamową, pływającą lub PO5 wraz z wężami ssawnymi, agregat prądotwórczy, aparaty ochrony dróg oddechowych (na specjalnie przygotowanym w tym celu stelażu), jak również inny sprzęt niebędący jego stałym wyposażeniem.
Zakres Działalności Ochotniczej Straży Pożarnej
W miarę upływu lat oraz szybko postępującego rozwoju cywilizacyjnego na straż pożarną nakładane są coraz to nowe zadania. Obecnie straż pożarna zajmuje się nie tylko zwalczaniem pożarów, ale także różnymi miejscowymi zagrożeniami, klęskami żywiołowymi, poszukiwaniem osób zaginionych oraz udzielaniem kwalifikowanej pierwszej pomocy. Jednostka OSP w Rząsce oprócz sprzętu używanego podczas zwalczania pożarów posiada również sprzęt przydatny podczas usuwania skutków wypadków drogowych, podtopień, wiatrołomów, zagrożeń ze strony niebezpiecznych owadów, sprzęt do udzielania pierwszej pomocy oraz sprzęt do pracy na wysokości. Posiadane wyposażenie pozwala również na podjęcie działań pomocniczych podczas katastrof budowlanych czy wielu innych zdarzeń. Dnia 1 kwietnia 2016 roku jednostka została wpisana do rejestru jednostek współpracujących z Państwowym Ratownictwem Medycznym, co oznacza, że może być dysponowana do zdarzeń typowo medycznych, jak np. zatrzymanie krążenia.
Historia gaszenia pożarów
Modernizacja sprzętu i infrastruktury (2006-2023)
Aby sprostać wszystkim tym wymaganiom, w ostatnich kilkunastu latach (2006-2020) zakupiono nowoczesny, specjalistyczny sprzęt oraz wyremontowano budynek remizy. Pozyskane środki z Urzędu Gminy, Rady Sołeckiej, Powiatu Krakowskiego, Związku OSP, Fundacji Orlen, Lotniska Kraków Airport, od prywatnych sponsorów oraz z corocznych zbiórek wolnych datków za kalendarze pozwoliły na zakup specjalistycznej odzieży ochronnej dla druhów biorących udział w akcjach, aparatów ochrony dróg oddechowych, lekkiego i średniego zestawu hydraulicznego, zestawu wysokociśnieniowych poduszek podnoszących, pompy szlamowej i pływającej, dwóch agregatów prądotwórczych z zestawami oświetleniowymi, przecinarki do betonu i stali, dwóch zestawów ratownictwa medycznego R1, defibrylatora AED, dwóch pilarek do drewna, radiotelefonów nasobnych, detektora prądu i gazowego oraz rozmaitego drobniejszego, ale równie niezbędnego sprzętu. Zakupiono również sprzęt świetlicowy, multimedialny, manekiny i sprzęt treningowy, a także poczyniono uzupełnienia w umundurowaniu galowym.
W 2022 roku z najważniejszego sprzętu zakupiono spalinowy wentylator oddymiający, a w 2023 roku kamerę termowizyjną oraz łańcuchy do rozpieracza. W październiku 2023 roku podpisano umowę z generalnym wykonawcą na wyburzenie starej i budowę nowej remizy, a w grudniu ruszyły prace wyburzeniowe. Na czas wyburzenia starej i budowy nowej remizy odzież specjalna i pozostały sprzęt zostały przeniesione do garażu ośrodka zdrowia, a samochody do garażu tymczasowego postawionego obok, dzięki czemu jednostka cały czas zachowała gotowość bojową.
Działalność Społeczna i Kulturalna
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych nie ogranicza się wyłącznie do działań ratowniczo-gaśniczych. Podobnie sytuacja wygląda w jednostce w Rząsce. Oprócz zdobywania wiedzy pożarniczej oraz doskonalenia swoich umiejętności w tym zakresie, poprzez udział w interwencjach, zawodach, ćwiczeniach i szkoleniach, druhowie starają się również rozwijać działalność sportową. Na rozwój działalności sportowej, a co za tym idzie, poprawę kondycji fizycznej ma wpływ nawiązanie współpracy ze Szkołą w Rząsce, gdzie druhowie mogą nieodpłatnie korzystać z hali sportowej oraz zakup do remizy stołu tenisowego i sprzętu do ćwiczeń siłowych.
Dodatkowo OSP w Rząsce stara się również udzielać w życiu społecznym oraz kulturalnym zarówno na terenie Rząski, jak i całej gminy, poprzez czynny udział we wszelkiego rodzaju imprezach, zawodach, pokazach, piknikach, rajdach organizowanych przez różnego rodzaju instytucje (Urząd Gminy, sołectwo, Jurajska Izba Gospodarcza i inne). Członkowie OSP mają nieograniczony dostęp do świetlicy, gdzie można zagrać w tenisa stołowego, skorzystać ze sprzętu do ćwiczeń siłowych, oglądnąć filmy czy czasopisma szkoleniowe, skorzystać z internetu lub po prostu spędzić czas w gronie znajomych. W działalności kładzie się również nacisk na pracę z młodzieżą, ponieważ to oni kiedyś zajmą miejsce obecnych druhów w kontynuowaniu tradycji bezinteresownej pomocy innym. W tym celu została założona Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza.