Komitet Założycielski Ochotniczej Straży Pożarnej: Rola i Procedura Powołania

Ochotnicze straże pożarne (OSP) to jednostki ochrony przeciwpożarowej, które jednocześnie stanowią stowarzyszenia w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach. Ich najważniejsze zadania i organizację określa ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych oraz ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. OSP jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, przeznaczoną w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami.

Prawne podstawy tworzenia OSP jako stowarzyszenia

Zgodnie z definicją legalną, stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności. Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej członków, a do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników. Prawo o stowarzyszeniach kreuje dwie formy stowarzyszenia: stowarzyszenie w formie osoby prawnej (tzw. stowarzyszenie podstawowe) oraz stowarzyszenie zwykłe. W przypadku OSP, funkcjonuje ona jako stowarzyszenie podstawowe, które uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

Wymogi wobec założycieli OSP

Prawo do utworzenia ochotniczej straży pożarnej jako stowarzyszenia przysługuje obywatelom polskim mającym pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

• Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mogą należeć do ochotniczej straży pożarnej i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego. Z tym zastrzeżeniem, że w składzie zarządu ochotniczej straży pożarnej większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych.
• Małoletni poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli ustawowych, należeć do ochotniczej straży pożarnej według zasad określonych w ich statutach. Nie mają oni prawa udziału w głosowaniu na walnych zebraniach członków oraz nie korzystają z czynnego i biernego prawa wyborczego do władz OSP. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna OSP zrzesza wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.
• Cudzoziemcy mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą zrzeszać się w ochotniczych strażach pożarnych, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich.

Komitet Założycielski OSP: Kto tworzy i jakie ma zadania?

Osoby w liczbie co najmniej piętnastu, pragnące założyć stowarzyszenie podstawowe, czyli Ochotniczą Straż Pożarną, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski. W praktyce, to komitet założycielski jest odpowiedzialny za przeprowadzenie pierwszych kroków formalnych, w tym za opracowanie i uchwalenie statutu.

Komitet założycielski składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację wraz z niezbędnymi dokumentami. Przykładem powstania OSP z udziałem komitetu założycielskiego jest inicjatywa księdza Marcina Smoliagi, który dążył do założenia jednostki przy parafii. W jego przypadku, komitet założycielski składał się z dwunastu osób.

Statut Ochotniczej Straży Pożarnej

Szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej określa statut. Jest to konstytutywny akt prawny OSP jako stowarzyszenia, posiadający charakter bezwzględnie obowiązujący. Wyłącznie statut może być aktem prawnym regulującym szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej. Statut OSP określa w szczególności:

• Nazwę stowarzyszenia, odróżniającą je od innych stowarzyszeń, organizacji i instytucji.
• Teren działania i siedzibę stowarzyszenia.
• Cele i sposoby ich realizacji.
• Sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków.
• Władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje.
• Sposób reprezentowania stowarzyszenia oraz zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności jego uchwał.
• Sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich.
• Zasady dokonywania zmian statutu.
• Sposób rozwiązania się stowarzyszenia.

Rejestracja OSP w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)

Ochotnicza straż pożarna podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). OSP uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do KRS.

Wymagane dokumenty i procedura

Komitet założycielski składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację. Sąd rejestrowy to sąd rejonowy (sąd gospodarczy), obejmujący swoją właściwością obszar województwa lub jego część. Wniosek składa się do sądu właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Postępowanie w sprawach o wpis ochotniczej straży pożarnej do KRS jest wolne od opłat sądowych.

Do wniosku o zarejestrowanie OSP należy dołączyć:

1. Wniosek (KRS-W20) o zarejestrowanie OSP w sądzie rejonowym (wydział krajowego rejestru sądowego), podpisany przez osoby składające wniosek (np. 5 osób z komitetu założycielskiego).
2. Listę założycieli (minimum 15 osób) w oryginale, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli.
3. Trzy egzemplarze statutu w oryginale, wraz z uchwałą (w oryginale) o jego przyjęciu przez komitet założycielski; data sporządzenia i uchwalenia statutu powinna być ta sama.
4. Protokół z walnego zebrania założycielskiego lub protokół z wyboru komitetu założycielskiego.
5. Informację o adresie tymczasowej siedziby stowarzyszenia.
6. Wykaz członków zarządu.
7. Uchwałę o wyborze zarządu - oryginał.
8. Wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentacji stowarzyszenia (członków zarządu - uwierzytelnionych notarialnie lub złożonych przed upoważnionym pracownikiem sądu).
9. Dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu (nie zawsze wymagany).
10. Formularz KRS-WK dotyczący komisji rewizyjnej (podpisany przez cały komitet założycielski) - oryginał.
11. Formularz KRS-WM i uchwałę założycieli określającą szczegółowo przedmiot działalności gospodarczej (jeśli taka jest w statucie).
12. Uchwałę o powołaniu stowarzyszenia.
13. Uchwałę o wyborze komitetu założycielskiego.

Sąd rejestrowy rozpoznaje wniosek o zarejestrowanie OSP niezwłocznie, a rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Sąd wydaje postanowienie o zarejestrowaniu OSP po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa, a założyciele spełniają wymagania określone ustawą.

Praktyczne aspekty funkcjonowania nowo powstałej OSP

Samo zarejestrowanie OSP w KRS to dopiero początek drogi. Po uzyskaniu osobowości prawnej i możliwości rozpoczęcia działalności na podstawie zarejestrowanego statutu, nowo powstała jednostka staje przed szeregiem wyzwań. Należy zadbać o wyposażenie, finansowanie, a także dążyć do włączenia jednostki do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).

Do systemu może być włączona także jednostka, która jest wyposażona i której ratownicy są wyszkoleni na poziomie pozwalającym na realizację specjalistycznych czynności ratowniczych, jeżeli jej działalność ma zastosowanie w warunkach przewidzianych w planie ratowniczym. Poza sprawami czysto formalnymi, kluczowe jest również znalezienie wsparcia, np. samorządowego, aby zapewnić bieżące utrzymanie i rozwój jednostki.

tags: #komitet #zalozycielski #osp