Prawidłowe Noszenie Umundurowania Koszarowego i Służbowego w Straży Pożarnej

Codzienność strażaków, gdy nie są na pierwszej linii frontu, wiąże się z noszeniem umundurowania koszarowego, które często staje się ich drugą skórą. Ubranie koszarowe jest znacznie wygodniejsze od ubrania specjalnego, zakładanego do akcji ratowniczo-gaśniczych. Takie umundurowanie przeznaczone jest zarówno dla strażaków OSP (Ochotniczej Straży Pożarnej), jak i PSP (Państwowej Straży Pożarnej).

Rodzaje Umundurowania i Ich Przeznaczenie

Umundurowanie Koszarowe

Ubranie koszarowe, jak sama nazwa wskazuje (KO-SZA-RO-WE), jest przeznaczone do codziennego użytku w koszarach. Dotychczasowe koszarówki często przejmowały funkcję ubrania do prac gospodarczych. W praktyce, stało się ono wielofunkcyjnym ubiorem stosowanym w różnych warunkach pogodowych. Ubrania koszarowe są zazwyczaj dostępne w kolorze czarnym i piaskowym.

Wspomniane produkty wykonane są zwykle z wysokiej jakości materiału Ripstop (88% bawełna, 12% poliester) lub poliamidu (poliester 60%, bawełna 40%). Odzież koszarowa charakteryzuje się odpornością na uszkodzenia, rozdarcia i zabrudzenia, a przy odpowiedniej pielęgnacji może posłużyć strażakowi przez wiele lat. Dodatkowo, koszarówki często zawierają elementy odblaskowe, aby strażak był jak najlepiej widoczny. Strój ten został zaprojektowany tak, aby był dopasowany do sylwetki, nie ograniczał swobody ruchów oraz był wygodny i komfortowy w noszeniu.

• Mundur koszarowy 3-częściowy piaskowy wykonany jest z 50% bawełny i 50% poliester, o gramaturze 205 gr/m2. Dedykowany jest dla Strażaków Ochotników i posiada haftowane oznaczenia OSP.
• Mundur koszarowy 2-częściowy czarny, również z 50% bawełny i 50% poliestru o gramaturze 205 gr/m2, polecany jest dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej i wykonany zgodnie z rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych.

Umundurowanie Służbowe (Nowy Wzór)

Z dniem 1 października 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz. 1795 z późn. zm.). Wprowadza ono do użytkowania w Państwowej Straży Pożarnej nowy typ umundurowania, tj. umundurowanie służbowe. Ubiór służbowy zastępuje dotychczas funkcjonujący rodzaj ubioru o tej samej nazwie oraz tzw. odzież specjalną (ubrania dla kadry dowódczo-sztabowej i ubranie koszarowe). Nowe umundurowanie służbowe bazuje na koncepcjach wypracowanych przez inne służby mundurowe, opracowanych na bazie wojskowego munduru polowego wz. 2010. Duży nacisk położono na ergonomię nowego ubioru, co przejawia się w kolorze, zastosowanym materiale i wzorze. Główne przedmioty umundurowania służbowego będą w większości w kolorze piaskowym z czarnymi dodatkami.

Elementy Składowe Nowego Umundurowania Służbowego

W skład zestawu wchodzą:

• czarne buty z oddychającą membraną, z wierzchnią warstwą skórzaną lub tekstylną (w zależności od wykonywanych obowiązków służbowych),
• spodnie służbowe z materiału typu ripstop,
• koszula służbowa z długim rękawem z materiału typu ripstop,
• koszula służbowa z krótkim rękawem z materiału typu ripstop,
• bluza służbowa z materiału typu ripstop,
• bluza typu polar z dzianiny typu polartec, w kolorze czarnym,
• koszulka T-shirt, bawełniana z napisami w technice flock (dopuszczone zostanie wykonywanie obowiązków służbowych w tej koszulce),
• czapka z daszkiem z materiału typu ripstop,
• czapka zimowa wełniana w kolorze czarnym,
• spodenki krótkie typu „bojówki” z materiału typu ripstop,
• spodnie służbowe przeciwdeszczowe z materiału o właściwościach wodoodpornych,
• kurtka służbowa z materiału o właściwościach wodoodpornych,
• pasek do spodni tekstylny w kolorze czarnym.

Planowane Wprowadzenie Dodatkowych Elementów

Planuje się również wprowadzenie:

• bielizny termoaktywnej trudnopalnej,
• rękawic technicznych,
• płaszcza wyjściowego według nowego wzoru.

Zmiany dla Kobiet w Służbie

Uwzględniono także oczekiwania kobiet: kapelusz do ubioru wyjściowego zostanie zastąpiony rogatywką, a dopuszczone zostanie noszenie spodni do ubioru wyjściowego.

Ubranie Specjalne (Do Działań)

Należy pamiętać, że ani w starym koszarowym, ani w nowym służbowym umundurowaniu do akcji ratowniczych jeździć się nie powinno. Od tego jest specjalne ubranie ochronne, adekwatne do zagrożeń w środowisku działania strażaka. Każda formacja straży posiada swoją odzież ochronną, którą ubiera do swoich działań.

Debata: Noszenie Umundurowania Koszarowego Pod Ubraniem Specjalnym

Historyczne Praktyki i Zmiany Normatywne

W przeszłości, w starych ubraniach specjalnych (US), często trzeba było nosić koszarówkę pod spodem, aby uniknąć poparzeń. Dziś, z nowym, dobrym mundurem i bielizną, nie jest to już konieczne. Zmieniły się przepisy, a instrukcje użytkowania ubrań wyraźnie wskazują, że pod ubraniem specjalnym powinno być nic lub bielizna podbarierowa.

Oficjalne pismo sprzed kilku lat, wydane za Komendanta Leśniakiewicza lub Komendanta Suskiego, wskazywało, że ubranie koszarowe w żaden sposób nie jest wymagane pod ubranie specjalne i nie należy go zakładać, ponieważ nie spełnia odpowiednich norm. Mimo to, przekonanie o konieczności noszenia koszarówki pod US nadal panuje wśród niektórych strażaków, a niektórzy przełożeni nawet tego wymagają. Bielizna podbarierowa jest również wpisana w rozporządzenie dotyczące umundurowania.

Argumenty Przeciwko Noszeniu Koszarówki Pod US

Główne argumenty przeciwko noszeniu koszarówki pod ubraniem specjalnym to:

• Przegrzewanie organizmu: Noszenie dwóch warstw spodni w lecie, szczególnie w temperaturach około 30 stopni Celsjusza, może prowadzić do niepotrzebnego przegrzewania i odwodnienia organizmu.
• Kwestie higieny i skażenia: Strażacy często nie piorą koszarówki po każdych działaniach, co prowadzi do gromadzenia się potu i zanieczyszczeń. Istnieje również ryzyko skażenia wtórnego na jednostce, gdy strażak po pożarze, zamiast iść się umyć i wyprać ubranie, idzie w nim na stołówkę, roznosząc zanieczyszczenia.
• Niepraktyczność: Konieczność częstego przebierania się, zwłaszcza w przypadku wielu wyjazdów dziennie do monitoringów czy otwarć, jest uciążliwa. Zakładanie wielu warstw ubrań w zimie, tylko po to, by zdjąć je na akcji, bywa problematyczne. Ponadto, noszenie koszarówki pod nowoczesnymi spodniami od US może utrudniać prawidłowe ułożenie nogawki na bucie.
• Brak certyfikowanej ochrony: Ubranie koszarowe nie jest certyfikowane jako warstwa ochronna pod ubranie specjalne.

Argumenty Za Noszeniem Warstwy Pod US (np. bielizny termoaktywnej lub w przeszłości koszarówki)

Z drugiej strony, część strażaków podnosi argumenty za noszeniem warstwy pośredniej:

• Ochrona przed zabrudzeniem: Warstwa pod spodem, np. bielizna termoaktywna, może zatrzymać do 90% brudu i syfu, który mógłby przedostać się do butów i na skórę, zwłaszcza w miejscach, gdzie połączenie buta z nogawką nie jest szczelne. "Lepiej jak ten syf zostanie na tych spodniach od koszarówki, a nie na moich nogach."
• Komfort termiczny: W warunkach zimowych, zwłaszcza przy ujemnych temperaturach, wyjazd w samych krótkich spodenkach i koszulce pod US może być bardzo niekomfortowy.
• Brak dostępności alternatyw: Często podnosi się, że bielizna termoaktywna, choć zalecana, nie jest powszechnie dostępna dla każdego strażaka. "A skoro mówicie idziemy w bieliznę to się pytam gdzie ona jest? Ona ma dopiero być, to co ten okres póki jej nie będzie to na zasadzie "radźta se chłopy"."
• Zróżnicowanie działań: Straż to nie tylko działania w ubraniu specjalnym. Istnieją również inne grupy specjalistyczne, gdzie nie używa się ubrania specjalnego, a także działania przeciwpowodziowe, na wodzie czy poszukiwawcze, gdzie odpowiednia warstwa pod spodem może być korzystna.

Wielu strażaków podkreśla, że na świecie standardem jest noszenie bielizny termoaktywnej, a nie koszarówki, pod ubraniem specjalnym. Niestety, w Polsce często panuje przekonanie, że "ona filtruje" lub po prostu stanowi barierę dla brudu, co jest postrzegane jako pewna forma paranoi przez zwolenników nowoczesnych rozwiązań BHP.

Ocena Nowego Umundurowania Służbowego: Kolor, Materiał i Funkcjonalność

Kolorystyka i Materiał

Nowe umundurowanie służbowe jest w większości w kolorze piaskowym. Chociaż kolorystyka ta może być nieco nietrafiona do szeregu zadań realizowanych w PSP, jasny kolor wymusza częstsze pranie ubrania. Zimą będzie w nim tak samo ciepło, ale latem może być chłodniej, co jest już odczuwalne przy nowych kolorach ubrań specjalnych. Jednak pojawiają się uwagi dotyczące jakości materiału, który mógłby być lepszy. Piaskowe koszarówki mogą nie być tak trwałe jak wcześniejsze KDSy (Komplety Działania Specjalnego) i nie wytrzymają tyle lat. Odnotowano mechacenie się materiału, szczególnie w miejscach ocieranych (np. przy kołnierzu bluzy), odklejanie się rzepów podczas prania, szybkie brudzenie się kołnierzyka oraz różnice w odcieniach koszul i spodni po wielu praniach. Niektóre plamy, np. od smaru czy podczas przygotowywania posiłków, okazały się trudne do doprania.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zastrzega sobie prawo do modyfikacji dokumentacji techniczno-technologicznej przedmiotów ubioru służbowego, nowych wzorów płaszczy wyjściowych oraz oznak.

Krój i Elementy Konstrukcyjne

Nowy mundur służbowy jest często porównywany do mundurów innych formacji (wojska, straży granicznej, policji). Niektóre elementy budzą dyskusję:

• Kołnierz: Wysokie stójki zapinane na rzepy są postrzegane jako mniej wygodne niż dotychczasowy kołnierz rozkładany. Jeśli bluza ma być noszona przez pracowników biurowych pod koszulą, kładziony kołnierzyk mógłby wyglądać lepiej.
• Kieszenie i ściągacze: Niektórzy strażacy, przyzwyczajeni do mundurów wojskowych, zauważają brak ściągaczy i kieszeni po ukosie.
• Oznakowanie: Zauważono brak wyraźnych wyróżników służby, takich jak napis "Państwowa Straż Pożarna" na plecach bluzy, kurtki i polaru, czy "STRAŻ" lub "PSP" na spodniach. W przypadku koszul z długim i krótkim rękawem, taki napis można by umieścić w małej formie nad lewą kieszenią, podobnie jak w Policji, Straży Granicznej i Służbie Więziennej.
• Orzeł vs. logo: Kwestionuje się umieszczanie logo zamiast klasycznego orzełka na czapce z daszkiem. Tradycyjnie, formacje mundurowe posługują się orłem, do którego oddaje się honor. Dokonano systematyzacji oznak, dodając oznaki przynależności państwowej w formie emblematu z godłem RP na umundurowaniu wyjściowym i reprezentacyjnym, oraz naszywki z flagą RP na umundurowaniu służbowym.

Praktyka a Nowe Wzory: Wyzwania i Perspektywy

Wprowadzenie nowych wzorów umundurowania niesie ze sobą szereg wyzwań. OSP, jako inna formacja niż PSP, nie jest zobowiązana do zmiany swoich koszarówek. W praktyce, nie wszystkie komendy otrzymały pełne komplety umundurowania, a krótkie spodenki, choć uwzględnione w zestawie, bywają wydawane tylko strażakom z podziału bojowego, z oporami ze strony kwatermistrzów i naczelników w odniesieniu do dyżurnych i pomocników. Jest to wciąż projekt, prototyp, i przewiduje się dalsze poprawki oraz konsultacje społeczne.

Wielu strażaków wyraża opinię, że wygoda nowego ubrania jest na plus, ale jego jakość i funkcjonalność wymagają dopracowania. Bielizna podbarierowa, choć planowana, jest nadal "melodią przyszłości", co stawia pod znakiem zapytania komfort i bezpieczeństwo strażaków w okresie przejściowym. Dyskusja na temat właściwego sposobu ubierania się, higieny po akcjach i unikania skażenia wtórnego jest nadal żywa i wymaga dalszych szkoleń oraz zmian w mentalności.

Strażak Państwowej Straży Pożarnej na mocy ustawy jest obowiązany do noszenia w czasie służby umundurowania, środków ochrony indywidualnej i ekwipunku osobistego oraz oznak. Przedmioty te są prawnie zastrzeżone wyłącznie dla strażaka.

tags: #koszarowki #strazackie #jak #ubrac