Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju, działając nie tylko na rzecz ochrony przeciwpożarowej, ale także wspierając lokalne społeczności w wielu innych obszarach. Ich funkcjonowanie regulują szczegółowe przepisy, a od pewnego czasu na OSP spoczywają również ważne obowiązki związane z Centralnym Rejestrem Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR).
Rola i statutowe cele Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych jest wielowymiarowa i skupia się na szerokim spektrum zadań związanych z bezpieczeństwem, edukacją i rozwojem społeczności. Prezes zarządu kieruje pracami OSP i reprezentuje jednostkę na zewnątrz. Cele OSP obejmują podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Udział w działaniach ratowniczych prowadzonych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych, związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Wykonywanie kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz propagowanie zasad jej udzielania.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Upowszechnianie, w szczególności wśród członków, kultury fizycznej i sportu, a także prowadzenie działalności kulturalnej i oświatowej.
- Działalność na rzecz rozwoju kultury fizycznej, sportu i turystyki oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Działalność charytatywna.
- Wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na terenie określonym w statucie OSP.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu.
Podstawy prawne funkcjonowania OSP
Ochotnicze Straże Pożarne są odrębnymi od siebie stowarzyszeniami, działającymi na podstawie dwóch kluczowych aktów prawnych. Ich status prawny opiera się na ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) oraz na ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 869). Te regulacje określają zasady ich tworzenia, funkcjonowania, a także zakres odpowiedzialności i obowiązków.
Obowiązki OSP w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR)
Rozszerzenie zakresu podmiotów objętych CRBR
Od 31 października 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 815). Ustawa ta rozszerzyła katalog podmiotów objętych obowiązkiem zgłaszania do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), wprowadzając istotne zmiany dla wielu organizacji, w tym dla Ochotniczych Straży Pożarnych. Zgodnie z tymi przepisami, OSP zostały zobowiązane do identyfikacji i zgłaszania swoich beneficjentów rzeczywistych do CRBR.
Identyfikacja beneficjenta rzeczywistego w OSP
Przy ustalaniu osób, które są beneficjentami rzeczywistymi w OSP, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim osoby, które są członkami zarządu. To właśnie oni reprezentują OSP na zewnątrz i posiadają uprawnienia umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na działalność jednostki. Należy jednak pamiętać, że nie tylko członkowie zarządu mogą zostać uznani za beneficjentów rzeczywistych. W procesie identyfikacji należy również przeanalizować zakres uprawnień innych organów, np. członków komisji rewizyjnej OSP, jako organu nadzorczego.
Procedura zgłoszenia, terminy i konsekwencje
Zgłoszenie beneficjenta rzeczywistego do CRBR jest bezpłatne. Pierwszego zgłoszenia należało dokonać w terminie od 31 października 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. Jest to bardzo ważny obowiązek, gdyż niezgłoszenie beneficjenta rzeczywistego do Rejestru zagrożone jest karą pieniężną w wysokości do 1 000 000 zł. W przypadku dokonania zmian w danych beneficjenta rzeczywistego, OSP są zobowiązane do aktualizacji tych informacji w Rejestrze.