W ostatnich latach Polska zmaga się z narastającym problemem pożarów lasów, głównie wskutek długotrwałych susz i wysokich temperatur. Susza i upały spowodowały, że ryzyko pożarów w lasach jest w tym roku szczególnie wysokie. Widać to po liczbie pożarów, które regularnie wybuchają na terenie całego kraju.
Charakterystyka Pożarów i Sposoby Działań Gaśniczych
Początkowe Działania i Strategie
W chwili przybycia na miejsce zdarzenia pierwszego zastępu straży, działania polegają na ograniczeniu rozprzestrzeniania się pożaru przy użyciu tłumic i prądów wody z szybkich natarć. W pierwszej fazie działań skupia się na możliwie jak najszybszym okrążeniu pożaru, w celu zahamowania jego rozwoju. Z uwagi na rozmiary zdarzenia często prosi się o dysponowanie kolejnych zastępów.
Stopniowo, z przybywaniem kolejnych zastępów, wprowadza się kierowanie działaniami na poziomie taktycznym. Teren działań jest często dzielony, w pierwszym etapie na dwa, następnie na trzy odcinki bojowe, co usprawnia koordynację i efektywność akcji.
Wsparcie Technologiczne i Monitorowanie
Dla oceny sytuacji i wspomagania działań wykorzystuje się nowoczesne technologie. Po przybyciu na miejsce zdarzenia Grupy Operacyjnej wykonuje się przelot bezzałogowym statkiem powietrznym w celu sprawdzenia miejsca zdarzenia kamerą termowizyjną i oszacowania powierzchni pożaru. Drony pomagają również zlokalizować ukryte zarzewia ognia, które są następnie dogaszane prądami wody lub hydronetkami.
Cały czas monitoruje się pogorzelisko pod kątem ukrytych zarzewi ognia. Przed zakończeniem działań miejsce zdarzenia jest ponownie sprawdzane kamerą termowizyjną, co ma na celu wykluczenie możliwości ponownego rozpalenia się.
Przykłady Pożarów Lasów w Polsce
Pożary na Terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku
Na terenie RDLP w Białymstoku regularnie dochodzi do pożarów. Tylko w ubiegły weekend wybuchły tam cztery pożary.
- Nadleśnictwo Dojlidy: Największy z nich miał miejsce w okalającym Białystok Nadleśnictwie Dojlidy, gdzie spłonęły ponad 4 ha lasu, w większości młodnika sosnowo-świerkowego, ale też 0,7 ha uprawy sosnowej i 0,5 ha ściółki w 40-letnim lesie sosnowym. W chwili przybycia na miejsce zdarzenia pierwszego zastępu zastano pożar poszycia lasu (częściowo młodnika na powierzchni około 3 ha z dzikim wysypiskiem), rozprzestrzeniający się wokół w kierunku lasu III kategorii drzewostanu. Poproszono o dysponowanie drona z KW PSP w Białymstoku.
- Nadleśnictwo Augustów: Groźnie było też w Nadleśnictwie Augustów, gdzie spłonęło 1,8 ha lasu, w przeważającej części młodnika sosnowego. Pożar objął też 60-letnią drągowinę sosnową. Dzięki sprawnej akcji strażaków, drwali i leśników, pożar w Puszczy Augustowskiej udało się opanować. Doszło do niego w późne popołudnie minionej soboty, przy drodze ze Studzienicznej do Płaskiej. Sytuacja była naprawdę groźna, a ogień rozprzestrzeniał się w bardzo szybkim tempie. W akcji gaśniczej wzięło pięć zastępów Ochotniczej Straży Pożarnej oraz dwa wozy bojowe Państwowej Straży Pożarnej z Augustowa. Pożar został opanowany około godz. 18:30, jednak dogaszanie trwało do godz. 22:00. Dyżur trwał do deszczowego niedzielnego wieczoru, a teren pożarzyska jest ciągle monitorowany. Wstępnie straty spowodowane pożarem w Nadleśnictwie Augustów szacowane są na 70 tysięcy złotych. Teren będzie stopniowo porządkowany wiosną.
Pożar w Powiecie Pilskim: Obrona Składowiska Odpadów
Zgłoszenie o pożarze w powiecie pilskim wpłynęło o godz. 19:16 do Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Pile. Dym unoszący się nad lasem jako pierwszy zauważył dyżurny Punktu Alarmowo-Dyspozycyjnego Lasów Państwowych, który działa przy Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 1 w Pile. Po przybyciu na miejsce strażacy potwierdzili, że pali się poszycie leśne. Sytuacja szybko okazała się poważniejsza - w trakcie rozpoznania stwierdzono realne zagrożenie dla składowiska odpadów znajdującego się w pobliżu miejsca pożaru.
Priorytetem działań było nie tylko opanowanie ognia, ale również ochrona zagrożonego obiektu. Strażacy podali łącznie 6 prądów gaśniczych, co pozwoliło zatrzymać rozprzestrzenianie się ognia. Po opanowaniu pożaru rozpoczęto dokładne sprawdzanie terenu, wykorzystując do tego bezzałogowy statek powietrzny z OSP Kruszewo, który pomógł zlokalizować ukryte zarzewia ognia. Następnie prowadzono ich systematyczne dogaszanie. W wyniku pożaru zniszczeniu uległo około 1,2 hektara poszycia leśnego. Dzięki sprawnej akcji strażaków udało się zapobiec rozprzestrzenieniu się ognia na większy obszar oraz ochronić pobliskie składowisko odpadów. Działania ratowniczo-gaśnicze trwały blisko 4,5 godziny. W akcji uczestniczyło 12 zastępów straży pożarnej, w sumie 46 strażaków.
Wielkie Pożary w Biebrzańskim Parku Narodowym
Biebrzański Park Narodowy to obszar szczególnie narażony na pożary. Jeden z nich objął ponad 60 hektarów trudnodostępnego, podmokłego i bagnistego obszaru suchych trzcinowisk oraz obszar leśny na styku powiatów augustowskiego i monieckiego, w okolicach wsi Kopytkowo.
Trwa szacowanie strat w Biebrzańskim Parku Narodowym
Na miejscu działania prowadziło ponad 150 strażaków PSP i OSP, śmigłowiec z Bambi Bucket oraz samolot gaśniczy Lasów Państwowych. Do pożaru zadysponowano kompanię szkolną Centralnego Odwodu Operacyjnego z Akademii Pożarniczej oraz moduł GFFF (Ground Forest Firefighting) z województwa lubelskiego, składający się z wyspecjalizowanych strażaków i sprzętu do gaszenia pożarów w trudno dostępnych miejscach bez użycia pojazdów.
Ze względu na porywisty wiatr i trudne warunki terenowe, pożar ten był szczególnie trudny do opanowania. To już kolejny pożar, który podlascy strażacy gaszą na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Trzy tygodnie wcześniej spłonęło tam około 90 hektarów trzcinowisk i suchych traw na granicy podlaskich powiatów augustowskiego i sokólskiego, co świadczy o powtarzalności problemu w regionie.
Inne Znaczące Pożary w Kraju
- Powiat Grójecki: Strażacy walczą z pożarem lasu, który objął obszar o powierzchni około 100 hektarów. Sytuacja została opanowana, trwało dogaszanie pogorzeliska.
- Prosna na Mazowszu: Doszło do dużego pożaru lasu w okolicach miejscowości Prosna na Mazowszu. Ogień objął około 5 hektarów. Do gaszenia wysłano m.in. samolot gaśniczy Lasów Państwowych typu Dromader. W działaniach brało udział blisko 200 strażaków i 55 wozów strażackich oraz 3 samoloty gaśnicze. Pożar został opanowany i trwa dogaszanie pogorzeliska.
- Sytuacja Pożarowa 17 Maja 2024 roku: W piątek 17 maja 2024 r. doszło do wielu pożarów, co świadczy o ogólnokrajowym problemie.
- Województwo pomorskie, pow. chojnicki, m. Bachorze: Pożar lasu w Zaborskim Parku Krajobrazowym. W działaniach zaangażowanych było 18 samochodów straży pożarnej.
- Województwo świętokrzyskie, pow. kielecki, m. Snochowice: Pożar lasu o powierzchni około 15 ha. W działaniach brało udział 27 samochodów straży pożarnej.
- Województwo podlaskie, pow. hajnowski, m. Kleszczele: Pożar lasu. W działaniach brało udział 30 samochodów straży pożarnej i około 120 strażaków oraz policyjny śmigłowiec Black Hawk wraz ze zbiornikami na wodę Bambi Bucket.
Przyczyny Pożarów Lasów
Statystyki pokazują, że 9 na 10 pożarów powstaje z winy człowieka. Częstymi przyczynami są zaprószenia ognia, na przykład niedopałek papierosa. Sytuacja jest szczególnie groźna ze względu na panujące susze i bardzo wysoką temperaturę, które sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia.
Według Lasów Państwowych, przyczyną większej liczby pożarów są również coraz lżejsze i bezśnieżne zimy, które nie zapewniają odpowiedniego nawilżenia ściółki leśnej, co zwiększa jej palność.
Zapobieganie i Regulacje Prawne
W celu ochrony lasów przed pożarami, przepisy ustawy o lasach zabraniają m.in. rozniecania ognia - poza miejscami do tego wyznaczonymi - w lasach, na terenach śródleśnych i w odległości do 100 m od granicy lasu. Przestrzeganie tych regulacji oraz zachowanie szczególnej ostrożności jest kluczowe dla ochrony naszych zasobów leśnych.