System kształcenia i doskonalenia strażaków w Polsce jest wieloaspektowy i obejmuje zarówno specjalistyczne studia podyplomowe dla kadry kierowniczej Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz jednostek ochrony przeciwpożarowej (JOP), jak i szereg szkoleń dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), w tym kursy podstawowe i kwalifikowanej pierwszej pomocy.
Studia Podyplomowe dla Kadry Kierowniczej PSP i JOP
Studia podyplomowe „Przeszkolenie zawodowe przygotowujące do zajmowania stanowisk związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi” (SPK) mają na celu przygotowanie strażaków Państwowej Straży Pożarnej oraz pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej do zajmowania stanowisk związanych z wypełnianiem funkcji kierowniczych.
Cel studiów „Przeszkolenie zawodowe...”
Kierownicy działań ratowniczych realizują dwojakiego rodzaju zadania. Pierwszym z nich są zadania o charakterze operacyjnym, stanowiące wsparcie działań ratowniczych. Drugą grupą są zadania władcze, wymagające od dowodzącego posiadania predyspozycji i umiejętności planowania, organizowania, kierowania i kontrolowania działań ratowniczych na poziomie taktycznym i strategicznym oraz nadzoru nad kierowaniem interwencyjnym, względem sił ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej i krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
Adresaci studiów
Adresatami studiów podyplomowych są:
- Strażacy Państwowej Straży Pożarnej,
- Pracownicy jednostek ochrony przeciwpożarowej (JOP), o których mowa w art. 16a ust. 2 Ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 275), z wyłączeniem osób, które pełnią jednocześnie służbę w PSP.
Wymagania dla funkcjonariuszy PSP na stanowiskach administracyjno-biurowych
Adresatami studiów są również funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, zajmujący stanowiska administracyjno-biurowe w PSP oraz strażacy PSP zajmujący stanowiska podoficerskie i aspiranckie, niezwiązane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o których mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, którzy spełniają następujące wymagania:
- posiadają mianowanie na stałe,
- otrzymali skierowanie od przełożonego uprawnionego do mianowania,
- posiadają kwalifikacje wymagane do zajmowania co najmniej stanowisk podoficerskich w PSP,
- posiadają wykształcenie wyższe.
System Szkolenia Członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
Zmiany w organizacji szkoleń OSP od 2022 roku
Od lutego 2022 roku obowiązują nowe „Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. Zmianie uległ zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń, takich jak szkolenie podstawowe, kierowców-konserwatorów oraz kierujących działaniem ratowniczym. Nowe zasady stanowią rozwinięcie dotychczas obowiązującego „Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku.
Podstawowe szkolenie strażaka ratownika OSP
Szkolenia podstawowe obejmują przede wszystkim szkolenie podstawowe strażaka ratownika Ochotniczych Straży Pożarnych. Jest to przepustka do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Szkolenie kierowcy-konserwatora sprzętu ratowniczego jest wymagane jedynie dla strażaka ratownika OSP pełniącego funkcję kierowcy.
Kto może wziąć udział?
W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Zgodnie z obowiązującym prawem, w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.
Przebieg szkolenia
Jeżeli chcesz wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki, ponieważ tylko jednostka może skierować Cię na szkolenie. Szkolenie realizowane jest przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej. Może być realizowane stacjonarnie lub zakres teoretyczny może być prowadzony przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość. Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy.
Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Po przeprowadzeniu instruktażu kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.
Program szkolenia
Obecnie szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki, co wynika z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji spotkasz się z wieloma różnymi sytuacjami, do których musisz być dobrze przygotowany. Program obejmuje m.in. zagadnienia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, służby wewnętrznej oraz podstaw organizacji akcji gaśniczej.
Egzamin ze szkolenia podstawowego
Egzamin składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z BHP. Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej.
Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.
Części egzaminu
Egzamin z części teoretycznej jest egzaminem pisemnym, zazwyczaj składającym się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Egzamin zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyskał minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.
Na egzaminie praktycznym można spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczono podczas zajęć praktycznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP.
Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Egzamin składa się z testu (minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią).
Test pisemny strażaka – strategie sukcesu
Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP)
Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP) to najwyższy, formalny stopień wyszkolenia ratowniczego w Polsce, dostępny dla osób bez wykształcenia medycznego i realizowany na podstawie przepisów Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Ukończenie kursu oraz zdanie egzaminu pozwala na uzyskanie uprawnień RATOWNIKA i uprawnień do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy zgodnie z art. 13 Ustawy z dnia 8 września 2006 r.
Ten kurs KPP jest dedykowany strażakom, którzy są zobowiązani do posiadania tych uprawnień i odpowiada na specyficzne wymagania ich służby. Szkolenie to pozwala na nabycie najnowszej wiedzy i praktycznych umiejętności udzielania pierwszej pomocy w warunkach możliwie najbardziej zbliżonych do rzeczywistych zdarzeń. Program kursu KPP obejmuje m.in. zagadnienia z anatomii i fizjologii, obsługę defibrylatora zautomatyzowanego oraz postępowanie w przypadku urazów chemicznych, termicznych i elektrycznych.
Testy w komorze dymowej dla strażaków OSP w KSRG
Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat.
Celem testu jest sprawdzenie odporności strażaków na obciążenia psychofizyczne w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. W czasie testu sprawdza się orientację, zdolność do przemieszczania w warunkach zadymienia i ograniczonej widoczności. Kartę skierowania podpisuje właściwy komendant gminny/prezes OSP/naczelnik OSP kierujący na test/ćwiczenie w komorze dymowej. Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, a ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym.
Materiały szkoleniowe i wsparcie edukacyjne dla OSP
Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje, że uruchomiona została platforma edukacyjna www.platforma.wint.pl zawierająca m.in. materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach „Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 r. Możliwość logowania do serwisu (na podstawie loginu i hasła) wymaga wcześniejszego zarejestrowania się użytkownika za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP.
Materiały pomocne dla OSP znajdują się w dziale „IV”. Dostępne są też materiały szkoleniowe - prezentacje w plikach .pps, które obejmują tylko część teoretyczną poszczególnych szkoleń. Są one dostępne na stronach internetowych.
