Szkolenie podstawowe jest przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Artykuł ten jest kompleksowym przewodnikiem po kursie podstawowym OSP, wyjaśniającym wszystkie kluczowe aspekty szkolenia od wymagań formalnych, przez program i przebieg zajęć, aż po egzamin końcowy i dalsze możliwości rozwoju. Niniejszy artykuł uwzględnia najnowszy program szkolenia strażaka-ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku.
Pierwszy krok do syreny: Kto może zostać strażakiem-ratownikiem OSP?
Droga do zostania strażakiem-ratownikiem OSP rozpoczyna się od spełnienia kilku fundamentalnych wymagań. Zanim zaczniesz marzyć o syrenie i akcjach ratowniczych, upewnij się, że spełniasz kryteria formalne i zdrowotne. Jeżeli chcesz wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki.
Wymagania wiekowe i formalne
- W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat.
- W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów na udział w szkoleniu.
- Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, natomiast zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.
Kwalifikacja do szkolenia
Tylko jednostka macierzysta OSP może skierować Cię na szkolenie. Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Po przeprowadzeniu instruktażu kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.
Struktura i czas trwania kursu podstawowego OSP
Kurs podstawowy OSP to kompleksowe szkolenie, które przygotowuje przyszłych strażaków do profesjonalnego działania. Organizowane jest ono przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej, co gwarantuje wysoki standard nauczania i dostęp do specjalistycznego sprzętu. Całkowity czas trwania kursu to około 133-137 godzin, podzielonych na część teoretyczną (ok. 64h) i praktyczną (ok. 69h).
Organizacja zajęć
- Szkolenie może być realizowane stacjonarnie lub zakres teoretyczny może być realizowany przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość (e-learning).
- Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy.
- Nowy program szkolenia wprowadza kilka zmian.
Program szkolenia: Od teorii pożaru po ratownictwo drogowe
Program kursu podstawowego OSP jest niezwykle szeroki i przygotowuje strażaków do radzenia sobie z różnorodnymi zagrożeniami. Obejmuje on kluczowe moduły, które kształtują wszechstronnego ratownika. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki. Wynika to z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji spotkasz się z wieloma różnymi sytuacjami, do których musisz być dobrze przygotowany.
Główne obszary tematyczne
- Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Służba wewnętrzna
- Podstawy organizacji akcji gaśniczej
- Obsługa specjalistycznego sprzętu (np. sprzęt ochrony dróg oddechowych)
- Taktyka działań ratowniczo-gaśniczych
- Elementy ratownictwa technicznego i medycznego
Egzamin końcowy: Sprawdzian wiedzy i umiejętności
Po ukończeniu wszystkich modułów szkoleniowych i zaliczeniu ćwiczeń praktycznych nadchodzi czas na ostateczny sprawdzian - egzamin końcowy. Jest to dwuetapowa weryfikacja wiedzy i umiejętności, która decyduje o tym, czy kandydat zyska uprawnienia strażaka-ratownika OSP. Egzamin ten jest przeprowadzany przez wykwalifikowaną komisję, która ocenia gotowość do służby. Egzamin składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z BHP.
Część teoretyczna: Egzamin pisemny
Egzamin z części teoretycznej jest egzaminem pisemnym. Zazwyczaj składa się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Egzamin zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyskał minimum 70% możliwych do zdobycia punktów. Wiele z pytań, które mogą pojawić się na egzaminie, znajdziesz w module quizów w aplikacjach edukacyjnych dla strażaków.
Przykładowe pytania do rozmowy kwalifikacyjnej na stanowisko porucznika straży pożarnej wraz z odpowiedziami
Przykładowe zagadnienia w części teoretycznej
Podczas egzaminu teoretycznego można spodziewać się pytań dotyczących:
- Znaczenia skrótów (np. GCBA 6/32, KCKR, NRO).
- Gotowości bojowej jednostki OSP.
- Podstawowych działań wody jako środka gaśniczego.
- Trójkąta spalania.
- Rodzajów pożarów i środków gaśniczych do nich przypisanych.
- Rozwinięcia skrótów pojazdów pożarniczych.
- Podstawowego uzbrojenia strażaka.
- Zasady posługiwania się specjalistycznym sprzętem.
- Znajomości zasad prowadzenia korespondencji radiowej.
- Znajomości przepisów BHP.
Organizacja egzaminu teoretycznego
- Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych.
- W przypadku, gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.
Część praktyczna: Sprawdzian umiejętności
Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Na egzaminie praktycznym możesz spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczyliście podczas zajęć praktycznych.
Test w komorze dymowej
Jednym z najbardziej wymagających, ale i kluczowych elementów szkolenia praktycznego jest test w komorze dymowej. Jest to obowiązkowe ćwiczenie, które ma na celu sprawdzenie wytrzymałości fizycznej i psychicznej strażaka w warunkach symulujących realne zagrożenie pożarowe - wysokie temperatury, zadymienie i ograniczoną widoczność. Zaliczenie tego testu jest warunkiem koniecznym do dopuszczenia do egzaminu końcowego.
Przykładowe zadania w części praktycznej
- Obsługa specjalistycznego sprzętu.
- Zasady prowadzenia korespondencji radiowej.
- Znajomość przepisów BHP.
- Sprawianie linii gaśniczych.
- Wykonanie symulowanych zadań ratowniczych.
- Sprawianie drabin (np. słupkowej D3,1 i D10W przez 4 osoby).
Egzamin z zakresu BHP
Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Egzamin składa się z testu (minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią).
Co dalej po kursie podstawowym? Twoja przyszłość w OSP
Pozytywne zdanie egzaminu końcowego kursu podstawowego jest wielkim osiągnięciem i oznacza, że zyskałeś tytuł strażaka-ratownika OSP. To kluczowy moment, który otwiera drzwi do czynnego udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych prowadzonych przez Twoją jednostkę. Otrzymasz oficjalne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, potwierdzające Twoje kwalifikacje. To jednak dopiero początek Twojej drogi w strukturach OSP.
Ścieżka rozwoju strażaka OSP
Kurs podstawowy to fundament, ale rozwój strażaka OSP nigdy się nie kończy. Po zdobyciu podstawowych uprawnień, możesz kontynuować swoją edukację, wybierając spośród wielu szkoleń specjalistycznych. W zależności od potrzeb Twojej jednostki i własnych zainteresowań, możesz szkolić się w zakresie:
- Ratownictwa technicznego.
- Ratownictwa wodnego.
- Obsługi specjalistycznego sprzętu wysokościowego.
- Zdobycia uprawnień dowódcy zastępu lub naczelnika OSP.