Jak wykorzystać kwalifikacje Ochotniczych Straży Pożarnych poza służbą?

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) od blisko wieku świadczy społeczną pomoc na terytorium Polski. Jest to jednostka umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków. Większość z nich jest włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) lub ściśle współpracuje z Państwową Strażą Pożarną (PSP). Funkcjonują one jako stowarzyszenia, a ich działalność reguluje statut, zawierający informacje o celach, sposobach działania, prawach i obowiązkach członków oraz zasadach funkcjonowania władz. Umiejętności i doświadczenie zdobyte w OSP mają jednak wartość nie tylko w trakcie akcji ratowniczych, ale również w życiu zawodowym i osobistym.

Ścieżki do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) dzięki doświadczeniu w OSP

Jednym z najbardziej bezpośrednich sposobów wykorzystania kwalifikacji OSP jest ich walidacja i docenienie w procesie rekrutacji do Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Ustawodawca w swoich założeniach przewidział wykorzystanie potencjału, uprawnień i umiejętności posiadanych przez strażaków OSP w PSP.

Zmiany w zasadach naboru do PSP

Od 1 października 2021 roku obowiązują nowe zasady naboru do PSP, które wprowadzono w związku ze zmianami w szkoleniach OSP, potrzebami służby i koniecznością usprawnienia rekrutacji. Odbycie przez strażaka OSP wszystkich wymienionych w przepisach szkoleń jest równorzędne z ukończeniem szkolenia w zawodzie strażaka. Oznacza to, że strażak OSP posiadający stosowne dokumenty potwierdzające ukończenie poszczególnych szkoleń nie będzie kierowany na szkolenia podstawowe w zawodzie strażak. Nowe zasady mają na celu zmniejszenie liczby składanych dokumentów i przyspieszenie pracy komisji rekrutacyjnych.

Istnieją dwa główne sposoby, aby zostać zawodowym strażakiem w PSP:

• Służba kandydacka: Rekrutacja do jednej z trzech szkół aspiranckich (Częstochowa, Poznań, Kraków) lub Szkoły Głównej Służby Pożarniczej (oficerskiej) w Warszawie.
• Służba przygotowawcza: Rekrutacja do jednej z jednostek organizacyjnych PSP (np. Komend Miejskich/Powiatowych) i odbycie trzyletniego stażu w tej jednostce.

Punktacja za kwalifikacje OSP w naborze do PSP

Doświadczenie i kwalifikacje zdobyte w OSP są wysoko cenione w procesie rekrutacji do PSP. Nowe zasady naboru promują aktywność w OSP poprzez system punktowy:

• Szkolenia OSP:
  • 5 punktów za szkolenie podstawowe.
  • 10 punktów za szkolenie podstawowe i ratownictwa technicznego.
  • 15 punktów za szkolenie podstawowe, ratownictwa technicznego i wodne.
  • 15 punktów za szkolenie podstawowe według programu z 17.11.2015.
• Kwalifikacje ratownika (KPP): Uzyskanie kwalifikacji ratownika (KPP) to dodatkowe 5 punktów, które nie sumują się z uprawnieniami ratownika medycznego.
• Ukończenie klasy pożarniczej: Ukończenie klasy pożarniczej (liceum, technikum) to 5 punktów.
• Kategorie prawa jazdy: Punktacja za poszczególne kategorie prawa jazdy sumuje się (z wyłączeniem jednoczesnego uznania punktów za kat. C i C+E):
  • Kat. C - 5 punktów.
  • Kat. C+E - 10 punktów.
  • Kat. D - 5 punktów.
• Inne kwalifikacje i uprawnienia: Za inne kwalifikacje lub uprawnienia można otrzymać maksymalnie 15 punktów (nie więcej niż 5 punktów za jedno uprawnienie).

Warto również zaznaczyć, że do dokumentacji wymaganej na dalszych etapach rekrutacji wejdzie zaświadczenie o udziale w działaniach ratowniczo-gaśniczych lub ćwiczeniach organizowanych przez jednostki organizacyjne PSP, co potwierdza aktywne zaangażowanie kandydata w OSP.

Testy sprawności fizycznej i ich ocena

W procesie rekrutacji do PSP wprowadzono nowy, zunifikowany test sprawności fizycznej, który mierzy siłę, wytrzymałość i szybkość, niezależnie od warunków atmosferycznych. Uzyskany wynik z testów sprawności jest ważny przez 6 miesięcy i może być wykorzystany podczas innego naboru do PSP, co skraca czas trwania procesu kwalifikacyjnego. Test dla kandydatów na stanowiska związane z bezpośrednim udziałem w akcjach ratowniczo-gaśniczych (ratownik, kierowca, ratownik medyczny) składa się z:

• Podciągania na drążku
• Biegu po kopercie
• Próby wydolnościowej (Beep Test)

Aby uzyskać wynik pozytywny, kandydat musi zaliczyć każdą próbę i zdobyć końcowy wynik co najmniej 50 punktów dla mężczyzn i 46 punktów dla kobiet. W naborach do służby kandydackiej obowiązują dodatkowo minimalne progi punktowe dla każdej z prób.

Prawne aspekty i ochrona członków OSP w życiu zawodowym

Pełnienie funkcji członka OSP jest często działalnością poboczną dla pracy wykonywanej u innego pracodawcy. Ustawodawca uznał jednak konieczność prowadzenia działań ratunkowych za nadrzędną względem interesów pracodawców, wprowadzając odpowiednie regulacje prawne.

Zwolnienie od pracy na czas akcji i szkoleń

Minister Pracy i Polityki Socjalnej w rozporządzeniu z dnia 15 maja 1996 roku wprowadził obowiązek „zwalniania pracownika od pracy będącego członkiem ochotniczej straży pożarnej na czas niezbędny do uczestniczenia w działaniach ratowniczych i do wypoczynku koniecznego po ich zakończeniu, a także - w wymiarze nieprzekraczającym łącznie 6 dni w ciągu roku kalendarzowego - na szkolenie pożarnicze”. Zwolnienie pracownika w razie konieczności udziału w akcji ratowniczej następuje w trybie przyjętym przez służbę ratowniczą, natomiast w celu uczestniczenia w szkoleniu pożarniczym - na podstawie wniosku właściwej terytorialnie jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej. Mimo to, w przeszłości zdarzały się problemy z pracodawcami, którzy nie respektowali tego uprawnienia, zmuszając pracowników do wykorzystywania urlopów wypoczynkowych.

Ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych

Warto zaznaczyć, że w okresie zwolnienia pracownika na potrzeby OSP, ustawodawca zwolnił pracodawcę z obowiązku wypłaty wynagrodzenia. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, członkom OSP, którzy brali udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym, przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wysokość tego ekwiwalentu ustala rada gminy w drodze uchwały, przy czym jego maksymalna wysokość nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, za każdą godzinę udziału. Pracodawca może jednak przewidzieć prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia, wprowadzając odpowiednie zapisy w umowie o pracę, regulaminie, statucie lub układzie zbiorowym pracy.

Inne uprawnienia i ochrona prawna

Poza wyżej wymienionymi uprawnieniami, członkom Ochotniczych Straży Pożarnych przysługuje szereg innych praw na mocy przepisów odrębnych. Należą do nich między innymi te związane z doznaniem uszczerbku na zdrowiu lub poniesieniem szkody w mieniu, co jest uregulowane w art. 26 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. To zapewnia dodatkową ochronę dla strażaków-ochotników w trakcie pełnienia służby.

Umiejętności zdobyte w OSP - wartość dodana poza służbą

Aktywność w OSP to nie tylko bezpośredni udział w akcjach, ale także możliwość rozwijania wielu kompetencji, które są niezwykle cenne w życiu prywatnym i zawodowym, niezależnie od branży. Zakres aktywności w OSP jest bardzo szeroki, co pozwala każdemu znaleźć coś dla siebie.

Rozwój kompetencji miękkich

Służba w OSP to przede wszystkim ludzie i praca zespołowa. Strażacy uczą się polegać na sobie nawzajem, dzielić się trudnościami i wspólnie je pokonywać. Rozwijają takie kompetencje jak:

• Praca zespołowa: Niezbędna podczas każdej akcji ratowniczej.
• Liderowanie i odpowiedzialność: Możliwość pełnienia funkcji dowódczych i brania odpowiedzialności za innych.
• Szybkie podejmowanie decyzji pod presją: Kluczowa umiejętność w sytuacjach zagrożenia.
• Komunikacja: Skuteczne przekazywanie i odbieranie informacji.
• Odporność na stres: Radzenie sobie w trudnych i niebezpiecznych warunkach.

Te umiejętności są cenione przez pracodawców w każdej dziedzinie i mogą znacząco zwiększyć atrakcyjność na rynku pracy.

Wykorzystanie specjalistycznych umiejętności

OSP jest stowarzyszeniem, które ceni różnorodność umiejętności. Jeśli jesteś mechanikiem, elektrykiem, informatykiem, kierowcą, a może nauczycielem, Twoje kwalifikacje mogą być wykorzystane na rzecz jednostki nawet poza bezpośrednimi działaniami ratowniczymi. Możesz pomagać w utrzymaniu sprzętu, systemów informatycznych, prowadzeniu szkoleń czy organizacji wydarzeń. Z drugiej strony, szkolenia techniczne i specjalistyczne, takie jak

ratownictwo techniczne czy wodne, rozszerzają wachlarz umiejętności, które można zastosować w innych dziedzinach, na przykład w branży budowlanej, logistycznej czy serwisowej.

Znaczenie dla społeczności lokalnej

Chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru czy podtrzymanie tradycji rodzinnych to tylko niektóre z powodów, dla których ludzie zostają strażakami. Bycie członkiem OSP buduje silne więzi społeczne i poczucie przynależności, co przekłada się na lepsze funkcjonowanie w społeczności lokalnej. To, co jest najpiękniejsze w byciu strażakiem, to fakt, że im więcej od siebie dajesz, tym więcej otrzymujesz w zamian - nie tylko w postaci umiejętności, ale i wsparcia, przyjaźni oraz szacunku.

tags: #kwalifikacje #osp #wykorzystac #poza