Luchów Górny – Historia, Kultura i Ochotnicza Straż Pożarna

Luchów Górny, znany również pod ukraińską nazwą Люхів Горішній, był do 1945 roku wsią ukraińsko-polską położoną w powiecie biłgorajskim.

W 1943 roku wieś zamieszkiwało 217 Ukraińców, 634 Polaków oraz 4 Niemców.

Mapa historyczna regionu Chełmszczyzny z zaznaczonym Luchowem Górnym

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) - Zadania i Rola

Zgodnie z Paragrafem 7 statutu, zadaniem Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) jest:

  • prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i organizacjami społecznymi;
  • branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów i innych klęsk;
  • uświadamianie ludności o konieczności i sposobach ochrony przed pożarami oraz przygotowywanie jej do udziału w ochronie przeciwpożarowej;
  • branie udziału w obronie cywilnej;
  • rozwijanie wśród członków OSP zainteresowań w dziedzinie kultury, oświaty i sportu.

Te działania podkreślają kluczową rolę OSP w zapewnianiu bezpieczeństwa oraz integracji lokalnej społeczności.

Charakterystyczne zdjęcie remizy OSP w Luchowie Górnym

Luchów Górny - Rys Historyczny i Demograficzny

Luchów Górny charakteryzuje się bizantyjsko-ruskim/ukraińskim rodowodem cywilizacyjnym. Niestety, ucisk polityczny wobec Ukraińców Chełmszczyzny wpłynął na to, że ukraińska kultura materialna na tych terenach zachowała się jedynie szczątkowo.

Historia Religijna i Kulturowa Wsi

Świątynie i Zmiany Obrządków

Pierwsza wzmianka o świątyni pw. św. Paraskewii pojawiła się w dokumentach już w 1589 roku. Pod koniec XVIII wieku drewniana cerkiew spłonęła, a wierni własnym kosztem postawili kaplicę.

W latach 40. XIX wieku mieszkańcy zmienili obrządek z greckounickiego na prawosławny w rosyjskiej wersji imperialnej. W 1842 roku właściciel wsi, generał Sojmanow, rozpoczął budowę murowanej cerkwi pw. Opieki Matki Boskiej. Warto zaznaczyć, że ta świątynia Imperium Rosyjskiego nie stanowi części ukraińskiego dziedzictwa kulturowego.

Parafia prawosławna, funkcjonująca od lat 40. XIX wieku w oparciu o wspomnianą świątynię i polityczne wsparcie państwa, jedynie pośrednio wspierała ukraińską tożsamość kulturalną mieszkańców wsi. Przykładem tego było to, że niekiedy posługę duszpasterską w parafii sprawowali księża, którym bliskie było chrześcijaństwo nawiązujące do ukraińskiej tradycji prawosławnej metropolii Kijowa z X-XVII wieku.

W 1919 roku rząd Rzeczypospolitej Polskiej i łacińska diecezja lubelska przemocą pozbawili wiernych cerkwi, oddając ją do użytku rzymskim katolikom.

W okresie Generalnego Gubernatorstwa we wsi działała parafia Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej, odwołująca się do tradycji ukraińskiego prawosławia kijowskiego. Parafia ta objęła cerkiew odebraną wiernym w 1919 roku przez władze RP i Kościół. Niestety, miejscowe prawosławie zostało ostatecznie zniszczone przez ponowne objęcie Chełmszczyzny przez administrację RP i Kościoła w 1944 roku.

Historyczne zdjęcie lub ilustracja cerkwi w Luchowie Górnym

Cmentarze i Dziedzictwo Kulturowe

Współczesny stan dawnego cmentarza greckounickiego jest wynikiem jego przeniesienia w nieznanym okresie spod cerkwi, gdzie istniał od końca XVI wieku. Dawne pochówki zostały wtórnie pokryte nowymi, XX-wiecznymi, z okresu, gdy po 1919 roku powstała tu parafia rzymskokatolicka, traktująca je jako wrogą substancję kulturową.

Niezależnie od tego, cmentarz założony przez parafię Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej powstał w latach 40. XIX wieku. Zachowały się na nim nagrobki charakterystyczne dla stylistyki sepulkralnej prawosławia Cesarstwa Rosyjskiego. Interesujące jest to, że na nagrobkach nie ma napisów w języku ukraińskim.

Wynikało to z faktu, że Ukraińcy, pomimo przewagi liczebnej, nie zdołali utworzyć na Chełmszczyźnie w XIX-XX wieku własnych organizacji gwarantujących m.in. wpływ na pisownię w sferze publicznej. Zatem ich nazwiska były zapisywane w języku instytucji dominujących: rosyjską cyrylicą lub polską łacinką.

Zdjęcie nagrobków na zabytkowym cmentarzu w Luchowie Górnym

tags: #luchow #gorny #remiza #bialy #domek