W internecie regularnie pojawiają się sensacyjne wiadomości, które szybko rozprzestrzeniają się wśród użytkowników, często bazując na dezinformacji. Jednym z takich przypadków było doniesienie o rzekomym pożarze największego magazynu Apple w Polsce, połączone z obietnicami darmowych iPhone'ów. Szczegółowa weryfikacja pokazuje, że była to próba wyłudzenia, a użyte zdjęcie przedstawiało tragiczną katastrofę sprzed lat.
Początek dezinformacji: rzekomy pożar magazynu Apple w Polsce
Informacja o tym, że "Największy magazyn Apple'a spłonął w zeszły wtorek", pojawiła się w mediach społecznościowych, wywołując niemałe poruszenie. Posty, zamieszczane przez liczne fanpage'e iPhone'a w Polsce, często zawierały również sensacyjne nagłówki w stylu: "Apple rozdaje za darmo ponad 2.177 iPhone’ów w Polsce". Tego typu komunikaty miały na celu przyciągnięcie uwagi użytkowników i skłonienie ich do kliknięcia w link.
W celu weryfikacji tych doniesień postanowiono poszukać zdjęcia, dołączonego do wpisów, w sieci przy pomocy popularnych wyszukiwarek grafik i zdjęć.
Prawdziwe źródło zdjęcia: tragedia w Kemerowie
Szybko okazało się, że samo zdjęcie przedstawiające płonący budynek jest prawdziwe, ale nie ma nic wspólnego z Polską ani firmą Apple. Fotografia obrazowała tragiczną w skutkach katastrofę - pożar centrum handlowego „Zimowa Wiśnia” w mieście Kemerowo w Rosji, który wydarzył się 25 marca 2018 roku, czyli blisko dwa lata wcześniej. W płomieniach zginęło kilkadziesiąt osób, w tym co najmniej 41 dzieci, a o tragedii pisały media na całym świecie.
W opisie pod zdjęciem znaleziono nazwisko fotografa, którym był Daniel Aykin, wykonujący zdjęcia dla rosyjskiej agencji prasowej TASS. Fotograf, mieszkający w Kemerowie, posiada swoje profile na Instagramie oraz rosyjskim serwisie VK. Zdjęcie to opublikowały również media na całym świecie, między innymi niemieckie publiczne radio Deutsche Welle czy informacyjny portal dla greckiej diaspory Greek Reporter.
Mechanizmy wyłudzenia i fałszywe strony
Dodatkowo, analiza linków dołączonych do fałszywych postów wykazała, że "pod linkiem jest nieprawdziwa strona Onetu - mamy do czynienia z wyłudzeniem treści". W innych przypadkach, posty różniły się zdjęciem, przedstawiając stertę odwróconych do góry nogami kartonów z charakterystycznym logo firmy Apple. I tym razem, źródłem informacji miał być Onet. Ważne jest, aby pamiętać, że jakiekolwiek komercyjne wykorzystywanie takich treści często wymaga subskrypcji serwisu, co dodatkowo wskazuje na próby manipulacji i generowania zysków na bazie dezinformacji.
Rzeczywiste incydenty dotyczące dostawców Apple (poza Polską)
Chociaż doniesienia o pożarze magazynu Apple w Polsce okazały się fałszywe, w przeszłości dochodziło do rzeczywistych incydentów w fabrykach dostawców Apple. Przykładowo, w indyjskiej fabryce w mieście Hosur, produkującej komponenty do iPhone'ów, doszło do pożaru w budynku tuż obok przygotowywanej nowej linii produkcyjnej iPhone'ów, która miała wystartować pod koniec roku. Do zdarzenia doszło w sobotę około 5:30 rano czasu lokalnego, a na zmianie było wtedy ponad 520 pracowników. Świadek relacjonował, że zaczęło się od głośnych dźwięków przypominających fajerwerki, a potem pojawiły się kłęby dymu, który unosił się przynajmniej do 10 rano. Chociaż po kłębach toksycznego dymu nie ma już śladu, wciąż wydzielają się trujące opary, a nie jest jasne, kiedy produkcja iPhone'ów zostanie wznowiona, ponieważ obiekt muszą sprawdzić nie tylko technicy, ale też indyjscy urzędnicy.
W ubiegłym roku Foxlink, inny indyjski dostawca Apple'a, wstrzymał produkcję w swoim zakładzie montażowym w południowoindyjskim stanie Andhra Pradesh po pożarze, który doprowadził do zawalenia części budynku. Mimo tych incydentów, doniesień o problemach w fabrykach produkujących iPhone'y jest ostatnimi czasy stosunkowo niewiele.