Incydenty i interwencje podczas Marszu Niepodległości 2020 w Warszawie

Marsz Niepodległości, który odbył się 11 listopada 2020 roku w Warszawie, pomimo zapowiedzi organizatorów o charakterze zmotoryzowanym, zgromadził wielu uczestników pieszych. Wydarzenie to było naznaczone licznymi incydentami, interwencjami służb oraz postępowaniami karnymi, w tym głośnym przypadkiem podpalenia mieszkania.

Działania Policji i Reakcje na Incydenty

W związku z przebiegiem Marszu Niepodległości w Warszawie, Rzecznik Praw Obywatelskich podjął z własnej inicjatywy sprawę działań policji. Analiza dotyczyła m.in. przebiegu zdarzeń w okolicy Ronda de Gaulle’a, gdzie, jak wynika z przekazów medialnych, funkcjonariusze użyli środków przymusu bezpośredniego, w tym granatów hukowych.

Komendant stołeczny nadinsp. prowadził sprawę dotyczącą działań prowadzonych 11 listopada 2020 r. w ramach operacji policyjnej kryptonim „Niepodległość 2020" w rejonie sklepu Empik przy Al. Jerozolimskich. W zakresie wykorzystania środka przymusu bezpośredniego w postaci granatu hukowego przez funkcjonariusza Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Radomiu, sprawę przekazano w celu oceny właściwemu przełożonemu, Komendantowi Wojewódzkiemu Policji zs. w Radomiu. Czynności z Rozdziału 10 ustawy o Policji wdrożono w Komendzie Stołecznej Policji, Komendzie Rejonowej Policji Warszawa IV, Komendzie Powiatowej Policji w Legionowie, Komendzie Powiatowej Policji w Nowym Dworze Mazowieckim, Komendzie Powiatowej Policji w Piasecznie, Komendzie Powiatowej Policji w Mińsku Mazowieckim, Komendzie Powiatowej Policji dla Powiatu Warszawskiego Zachodniego zs. w Starych Babicach oraz Komendzie Powiatowej Policji w Wołominie.

Statystyki Interwencji i Zatrzymania

W trakcie zabezpieczenia marszu, wylegitymowanych zostało 11 sprawców wykroczeń w związku z posiadaniem środków pirotechnicznych. Trzech z nich ukarano grzywną w drodze mandatu karnego.

Zatrzymano łącznie 309 osób (w tym 1 osobę w związku z nakazem doprowadzenia do Aresztu Śledczego na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Prowadzono postępowania wobec osób zatrzymanych na podstawie różnych artykułów kodeksu karnego i ustaw:

• 10 osób z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (posiadanie narkotyków).
• 14 osób z art. 254 § 1 kk w zw. z art. 57a § 1 kk (czynny udział w zbiegowisku publicznym połączony z napaścią na funkcjonariuszy).
• 4 osoby z art. 254 § 1 kk w zw. z art. 57a § 1 kk oraz art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
• 2 osoby z art. 222 § 1 kk (naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza).
• 2 osoby z art. 254 § 1 kk w zw. z art. 57a § 1 kk.
• 1 osoba z art. 223 § 1 kk (czynna napaść na funkcjonariusza) w zb. z art. 254 § 1 kk w zw. z art. 57a § 1 kk.
• 1 osoba z art. 288 § 1 kk (uszkodzenie mienia) w zw. z art. 57a § 1 kk.
• 1 osoba z art. 278 § 1 i 5 kk (kradzież) w zb. z art. 275 § 1 kk (podrobienie dokumentu) w zw. z art. 57a § 1 kk.

Cztery osoby przesłuchano w charakterze świadka w trybie art. 183 kodeksu postępowania karnego. Wobec jednego podejrzanego sąd zastosował tymczasowe aresztowanie, a wobec 17 prokurator zastosował dozór policyjny. 266 osób, w tym jedną osobę nieletnią, zatrzymano na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sześć osób nieletnich zatrzymano na podstawie art. 32e ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z uwagi na przejawy demoralizacji; zostały one doprowadzone do jednostek Policji, a następnie zwolnione po sporządzeniu dokumentacji.

Policja informowała również, że w stronę funkcjonariuszy poleciały kamienie i race, a "grupy chuliganów zaatakowały policjantów". W reakcji, pododdziały zwarte użyły środków przymusu bezpośredniego, takich jak gaz łzawiący i broń gładkolufowa. W związku z przestępstwami po Marszu Niepodległości zatrzymano 36 osób; wystawiono ponad 260 mandatów, a do sądu trafiło 420 wniosków o ukaranie. Zarzuty usłyszało 36 uczestników marszu. Mężczyzna, którego aresztu chciała policja, usłyszał zarzut czynnej napaści na funkcjonariuszy. Pozostałym w większości zarzucono udział w nielegalnym zbiegowisku, naruszenie nietykalności policjantów, znieważenie funkcjonariuszy i udział w bójce.

Propagowanie Faszyzmu i Inne Przestępstwa

Komenda Rejonowa Policji (KRP) Warszawa VII prowadzi postępowanie przygotowawcze dotyczące propagowania faszystowskiego ustroju państwa. W toku czynności związanych z publikacją wizerunków osób, których zachowanie było niezgodne z prawem, ustalono sprawcę, który idąc Mostem Poniatowskiego propagował ustrój faszystowski. Przedstawiono mu zarzut o czyn z art. 256 § 1 kodeksu karnego. Sporządzono 56 notatek w tych sprawach.

Analizowano również, czy i jakie działania podjęto wobec osób, które podczas Marszu swoim zachowaniem (np. „hajlowaniem”) lub noszonymi symbolami (np. symbolami faszystowskimi) naruszyły prawo.

Podpalenie Mieszkania przy Al. 3 Maja

Jednym z najbardziej medialnych i szeroko komentowanych incydentów było podpalenie mieszkania w al. 3 Maja w Warszawie. Do pożaru doszło 11 listopada 2020 r., kiedy to grupa demonstrantów rzucała racami i świecami dymnymi w blok mieszkalny. Prawdopodobną przyczyną pożaru była raca lub petarda rzucona w kierunku balkonu, na którym wisiała tęczowa flaga i banner Strajku Kobiet.

Oficer prasowy Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, mł. bryg. Karol Kierzkowski, potwierdził, że doszło do pożaru na drugim piętrze w budynku mieszkalnym. Podkreślił również, że „bardzo szybka reakcja mieszkańców zapobiegła większej tragedii, bo ogień był dość intensywny”, co tylko pokazuje, na ile niebezpieczne są race i materiały pirotechniczne. Na miejscu pracowało dziewięciu strażaków i dwa samochody straży pożarnej.

Początkowo błędnie informowano, że płonące mieszkanie było pustostanem. Później ustalono, że mieszkanie należało do Stefana Okołowicza, znawcy twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego).

Śledztwo, Aresztowanie i Przedstawienie Zarzutów Piotrowi K.

Komenda Rejonowa Policji (KRP) Warszawa I prowadziła pod nadzorem Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście Północ śledztwo z art. 163 § 1 pkt 1 kk (podpalenie mieszkania).

Analiza zabezpieczonych danych, w tym nagrań z monitoringu miejskiego, doprowadziła do ustalenia tożsamości sprawcy. Już 13 listopada 2020 r. w Białymstoku zatrzymano 37-letniego Piotra K. (w chwili zdarzenia 36-letniego). Jak informowała Komenda Stołeczna Policji, sprawca był ubrany w charakterystyczną czerwoną kurtkę. Zatrzymanie miało miejsce w ostatniej chwili, gdyż Piotr K. szykował się do wyjazdu z kraju, prawdopodobnie do Brukseli, gdzie prowadził firmę i pracował. Jego samochód był przygotowany do drogi, a rzeczy spakowane. Mężczyzna poprosił matkę, by wyrzuciła kurtkę, w której był na manifestacji w Warszawie.

W samochodzie i mieszkaniu podejrzanego zabezpieczono dwa telefony i laptop, których zawartość została przeanalizowana. Policjanci przejęli także dwie flary ręczne, racę "Fontanna", petardy i gaz pieprzowy. Piotr K. był również w posiadaniu licznych materiałów kibicowskich: 23 szalików z logo Jagiellonii Białystok, po jednym szaliku Ruchu Chorzów i Wisły Kraków, trzech szalików z napisem "Polska" i nerki z logo "Wielka Polska". Mężczyzna jest powiązany ze środowiskiem pseudokibiców i ma bogatą policyjną kartotekę.

Piotrowi K. przedstawiono zarzut o czyn z art. 164 § 1 kk (sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach) w zw. z art. 163 § 1 pkt 1 kk (spowodowanie pożaru) w zb. z art. 288 § 1 kk (zniszczenie mienia) w zw. z art. 57a § 1 kk (działanie w warunkach recydywy) w zw. z art. 11 § 2 kk.

Piotr K. nie przyznał się do winy i składał wyjaśnienia, z których wynikało, że raca, od której zapaliło się mieszkanie w al. 3 Maja, nie była rzucona przez niego, tylko przez "kogoś za jego plecami". Twierdził, że jego raca odbiła się od kamienicy i spadła na ziemię. Prokuratura przesłuchiwała w charakterze świadków znajomych Piotra K., którzy 11 listopada 2020 r. byli z nim w Warszawie. Mężczyźni - podobnie jak oskarżony - utrzymywali, że do pożaru przyczynił się "człowiek w ciemnej odzieży". Świadkowie przyznali, że oni także rzucali racami, ale ich celem nie było zniszczenie cudzego mienia, tylko "kolorowej szmaty".

Wyrok Sądu i Reakcje

Oskarżyciel uzyskał opinię biegłego z zakresu pożarnictwa, który potwierdził, że w mieszkaniu doszło do pożaru na skutek podpalenia racą. Według eksperta, pożar zagrażał życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu wielkich rozmiarów. Prokuratura Rejonowa Śródmieście-Północ w Warszawie uznała, że Piotr K. czyn ten popełnił "publicznie, bez powodu, okazując rażące lekceważenie porządku prawnego".

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia, po jednej rozprawie, wydał wyrok skazujący. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r. sąd uznał Piotra K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto, orzeczono obowiązek naprawienia szkody na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Domy Spółdzielcze w wysokości 4296,95 zł oraz zasądzono na rzecz skarbu państwa koszty sądowe w łącznej kwocie 5 tys. 742 zł. Mężczyzna nie został zwolniony z aresztu i przebywał w nim do sierpnia 2021 r.

Mimo wyroku skazującego, w komentarzach publicznych dominowały opinie, że sąd potraktował podpalacza zbyt pobłażliwie, wskazując, że "powinien siedzieć kilka lat". Przedstawiciele organizacji społecznych, choć przyjęli decyzję sądu z satysfakcją, podkreślali, że kara jest na niższej półce widełek przewidzianych za ten czyn (od 6 miesięcy do nawet 8 lat pozbawienia wolności za stworzenie zagrożenia dla życia i zdrowia wielu osób).

tags: #marsz #niepodleglosci #podpalenie