Honorowe dawstwo krwi to bezcenny wkład w ratowanie życia i zdrowia ludzkiego. W Polsce istnieje szereg odznaczeń i wyróżnień, które honorują osoby aktywnie zaangażowane w ruch krwiodawstwa, a także te, które w inny sposób zasłużyły się dla ochrony zdrowia narodu. Poniższa artykuł przedstawia szczegółowe informacje na temat najważniejszych z nich, w tym zasady ich nadawania, wygląd oraz sposób noszenia.
Odznaka „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu”
Odznaka „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu” jest polskim resortowym odznaczeniem ustanowionym 22 sierpnia 1997 roku i nadawanym od 2005 roku. Jest to prestiżowe wyróżnienie przyznawane honorowym dawcom krwi w uznaniu ich wybitnych zasług na rzecz ratowania ludzkiego życia i zdrowia oraz aktywnej działalności w ruchu honorowego krwiodawstwa.
Zasady nadawania i warunki
Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi, który oddał co najmniej 20 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników, przysługuje odznaka „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu”. W ocenie projektodawców i ustawodawców, dotychczasowy obowiązek wykazywania zasług na rzecz propagowania honorowego krwiodawstwa był zbędny. Wskutek zmiany ustawy, podstawą nadania odznaki jest obecnie objętość oddanej krwi lub równoważnych jej składników.
Odznakę nadaje minister właściwy do spraw zdrowia na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, w której dawca oddał krew lub jej składniki o objętości uprawniającej do nadania odznaki.
Polski Czerwony Krzyż wydaje odznakę wraz z legitymacją „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” na podstawie danych przekazanych przez jednostkę organizacyjną publicznej służby krwi. O wydaniu odznaki i legitymacji Polski Czerwony Krzyż zawiadamia jednostkę organizacyjną publicznej służby krwi. Przekazanie danych wymaga zgody dawcy krwi wyrażonej w formie pisemnej. Polski Czerwony Krzyż prowadzi centralną ewidencję wydanych odznak i legitymacji oraz ich duplikatów, a wydatki związane z ich wydawaniem są pokrywane z budżetu państwa w formie dotacji celowej.
Wygląd i noszenie odznaki
Odznaka ma kształt sześcioramiennego krzyża o średnicy 35 mm i wykonana jest z metalu w kolorze srebrnym. W dolnej części awersu widnieje krzyż w kolorze czerwonym, nad nim ornament roślinny. Na rewersie znajduje się napis w sześciu wierszach: „HONOROWY DAWCA KRWI - ZASŁUŻONY DLA ZDROWIA NARODU”. U góry odznaki umieszczone jest uszko i kółko do zawieszania na wstążce.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782).
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie legitymacji i odznaki „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu” (Dz. U. z 2017 r.).
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r.
Baretki odznaczeń: Zastosowanie i wygląd
Baretki odznaczeń to wąskie paski wstążki, których barwa jest przewidziana dla danego orderu lub odznaczenia. Noszone są na mundurze zamiast pełnej odznaki. Układ barw na baretce jest identyczny z układem barw wstążki przewidzianej dla danego odznaczenia.
Charakterystyka baretek
Baretki wykonywane przez nas mają wysokość 8 mm, choć ogólny przedział wysokości to 8-10 mm. Charakterystyczną cechą baretki „Zasłużony dla Zdrowia Narodu” jest odpowiednie naprężenie taśmy, co zapewnia estetyczny wygląd. Baretkę nosi się nad lewą kieszenią munduru w kolejności określonej przez starszeństwo odznaczeń. Baretki produkowane są z najwyższej jakości materiałów i sprzedawane pojedynczo. Przykładem jest Baretka Srebrny Medal za Długoletnią Służbę z metalowymi okuciami.
Inne wyróżnienia związane z krwiodawstwem i ochroną zdrowia
Wyróżnienie „Kryształowe Serce”
Wyróżnienie „Kryształowe Serce” w formie stylizowanego serca może być przyznane za wybitne zasługi w rozwoju Ruchu Honorowego Krwiodawstwa Polskiego Czerwonego Krzyża. Ustanowione zostało 27 listopada 1986 roku uchwałą Prezydium Zarządu Głównego PCK jako najwyższe odznaczenie organizacyjne.
Odznaka honorowa „Za zasługi dla ochrony zdrowia”
Odznaka honorowa „Za zasługi dla ochrony zdrowia” to jednostopniowe odznaczenie cywilne nadawane przez Ministra Zdrowia. Nie jest to standardowe odznaczenie dla honorowych dawców krwi, a jedynie nieliczne osoby mogą poszczycić się takim wyróżnieniem. Podstawą prawną jest Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie ustanowienia odznaki honorowej „Za zasługi dla ochrony zdrowia”, ustalenia jej wzoru, zasad i trybu nadawania oraz sposobu noszenia.
Krzyż Zasługi
Krzyż Zasługi, ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawą z dnia 23 czerwca 1923 r., jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli, spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków i przynoszące znaczną korzyść. Krzyż Zasługi tego samego stopnia może być nadany tej samej osobie dwukrotnie. Podstawą prawną jest Ustawa z dnia 16 października 1992 r.
Odznaka „Strażak Wzorowy”
Baretka „Strażak Wzorowy” to odznaczenie przyznawane członkom Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) za wzorową służbę, zaangażowanie oraz godną postawę społeczną.
Jak powstał film o Centrum Krwiodawstwa? [PL]
Przykładowe wydarzenia i ceremonie
12 lutego 2024 roku w siedzibie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Kartuzach odbyła się uroczystość, podczas której zasłużeni krwiodawcy odebrali z rąk Pani Marleny Robakowskiej, Dyrektor Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Gdańsku, odznaczenia „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu". Wśród odznaczonych znalazł się również funkcjonariusz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Sopocie asp. Janusz Gawlak.