Systemy Oddymiania Budynków – Klucz do Bezpieczeństwa Pożarowego z Mercor

Bezpieczeństwo pożarowe budynków to niezwykle szerokie zagadnienie, które ściśle wiąże się z ochroną przeciwpożarową. W jej ramach systemy oddymiania odgrywają kluczową rolę, przyczyniając się do ochrony życia i mienia. Produkty firmy Mercor, renomowanego producenta systemów oddymiania, specjalizują się w rozwiązaniach zwiększających bezpieczeństwo pożarowe w budynkach, oferując kompleksowe wsparcie w tym zakresie.

Rola i Znaczenie Systemów Oddymiania

Urządzenia oddymiające to bardzo ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków, który znacząco ogranicza negatywne oddziaływanie pożaru na nieruchomość. Ich podstawowym zadaniem jest odprowadzanie z wnętrza obiektu dymu, toksycznych substancji oraz ciepła, wydzielających się podczas pożaru. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie bezpiecznych warunków ewakuacji na pionowych lub poziomych drogach ewakuacyjnych oraz zabezpieczenie konstrukcji budynku przed uszkodzeniem związanym z działaniem wysokiej temperatury.

Statystyki wskazują, że do obrażeń osób znajdujących się w objętych pożarami budynkach oddziaływanie termiczne pożaru przyczynia się w 23% przypadków, natomiast aż 66% obrażeń spowodowanych zostaje przez toksyczne produkty rozkładu termicznego materiałów palnych. Skuteczny i efektywny system odprowadzania dymu i gazów pożarowych, a także i temperatury, chroni nie tylko budynek, ale także zdrowie i życie ludzkie.

Decydując się na montaż klap dymowych, możliwe jest na przykład obniżenie klasy odporności ogniowej budynku, powiększenie powierzchni stref pożarowych i wydłużenie drogi ewakuacyjnej. Takie rozwiązanie to doskonały przykład dobrze działającego systemu przeciwpożarowego.

Mercor - Renomowany Producent Systemów Oddymiania

Firma Mercor to renomowany producent systemów oddymiania, który specjalizuje się w rozwiązaniach zwiększających bezpieczeństwo pożarowe w budynkach. W ofercie firmy znajdują się m.in. systemy oddymiania grawitacyjnego, klapy oddymiające, centrale sterujące oraz okna oddymiające. Dzięki innowacyjnym technologiom i wysokiej jakości wykonania, produkty Mercor zapewniają skuteczne usuwanie dymu, gazów pożarowych oraz ciepła w sytuacjach awaryjnych.

Kompleksowa oferta Mercor obejmuje systemy odprowadzania dymu, systemy odprowadzania ciepła, świetliki dachowe oraz systemy wentylacji pożarowej. Firma zapewnia regularną i profesjonalną opiekę serwisową. Aby sprostać oczekiwaniom klientów, Mercor przygotowuje również bibliotekę modeli BIM i CAD, a także udostępnia konfiguratory produktów w celu usprawnienia pracy projektantów i instalatorów.

Przykłady produktów oferowanych przez Mercor, które stanowią kluczowe elementy systemów oddymiania, to:

• Pilot zdalnej obsługi przewietrzania FLEX: umożliwia zdalne uruchomienie funkcji przewietrzania w centralach sterujących typu mcr SVM.
• Przycisk oddymiania z sygnalizacją MCR BVT / MCR RPO-1: stosowany w systemach oddymiania do ręcznego wyzwalania alarmu oraz do sygnalizacji stanu pracy centrali oddymiania.
• Centrale oddymiania MCR SV / MCR SVM / MCR 9705 / MCR 9705-16A / MCR 9705-32A / MCR OMEGA PRO: służą do elektrycznego otwierania świetlików dachowych, klap dymowych, okien oddymiających, wentylatorów lub innych podobnych urządzeń.
• mcr OSO THERM 75 Okienny system oddymiania: podstawową funkcją okiennego systemu oddymiania jest wyprowadzenie na zewnątrz budynku dymów, gazów pożarowych i energii cieplnej.
• mcr LAM-N Klapy żaluzjowe napowietrzające: przeznaczone do stosowania w grawitacyjnych systemach oddymiania w celu dostarczania świeżego powietrza uzupełniającego oraz do wentylacji pomieszczeń.
• MCR LAM Klapy żaluzjowe oddymiające: samoczynne urządzenia oddymiające, których podstawowym przeznaczeniem jest odprowadzenie dymów z zamkniętych pomieszczeń.
• mcr THERMOLIGHT PLUS klapy oddymiające: klapy zaprojektowane z myślą o zachowaniu ciągłości izolacji termicznej wzdłuż całej konstrukcji.

Grawitacyjne Systemy Oddymiania - Klapy Dymowe

Czym są klapy dymowe?

Systemy grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła, zwyczajowo stosowane są w przestrzeniach komunikacyjnych oraz w budynkach przemysłowych i biurowych. Wchodzące w ich skład klapy dymowe, nazywane również oknami oddymiającymi, montowane są najczęściej na dachach obiektów. Klapy dymowe to urządzenia ochrony pożarowej, których zadaniem jest odprowadzanie z wnętrza obiektu dymu, toksycznych substancji oraz ciepła, wydzielających się podczas pożaru. Z chwilą pojawienia się ognia, klapy otwierają się automatycznie, dzięki czemu możliwe jest szybkie usunięcie duszącego i ograniczającego widoczność dymu.

Oddymianie grawitacyjne wykorzystuje naturalne zjawisko unoszenia się ciepłego dymu do góry. Swobodna konwekcja ciepła wiąże się z ruchem powietrza wynikającym z różnicy temperatur pomiędzy źródłem ciepła a otaczającym powietrzem. Tak zwany efekt kominowy nasila się, gdy temperatura zewnętrzna jest niższa niż temperatura dymu, który jako cieplejszy (i mający mniejszą gęstość) unosi się do góry, zgodnie z prawami fizyki.

Systemy oddymiania klatek schodowych mają na celu automatyczne wykrywanie zagrożenia pożarowego oraz odprowadzanie dymu i gazów pożarowych z przestrzeni klatki schodowej, zapewniając bezpieczne warunki ewakuacji.

Wymogi Prawne i Normy

Przepisy budowlane wskazują konieczność stosowania klap dymowych jako elementu instalacji przeciwpożarowej w budynkach. Ramy prawne w zakresie bezpieczeństwa pożarowego budynków wyznaczają Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 2057) oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822).

Rozporządzenie to definiuje urządzenia przeciwpożarowe jako urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków. Wśród nich wymienia się w szczególności urządzenia oddymiające, ale także stałe i półstałe urządzenia gaśnicze, systemy sygnalizacji pożarowej, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, pompy przeciwpożarowe, przeciwpożarowe klapy odcinające, kurtyny dymowe oraz drzwi i bramy przeciwpożarowe.

W naszym kraju projektowanie instalacji grawitacyjnych do odprowadzania dymu i ciepła stosowane jest zarówno według polskiej normy PN-B-02877-4:2001, podającej metodę obliczania powierzchni klap dymowych oraz ich rozmieszczenie na dachach budynków, jak i standardy zagraniczne.

• Dla projektowania systemów oddymiania obiektów produkcyjnych powszechnie stosuje się normę amerykańską NFPA 204, a dla galerii handlowych stosuje się także normę brytyjską BS 7346.
• Dla projektowania oddymiania klatek schodowych zastosowanie mają polska norma PN-B-02877-4:2001, norma DIN 18232-2:2007 oraz jej uzupełnienie w postaci normy - wytycznych VdS 2221:2001-08 „Urządzenia do oddymiania klatek schodowych. Projektowanie i instalowanie” oraz Wytyczne CNBOP-PIB W-003:2016.

Projektowanie i Dobór Klap Dymowych

Planując instalację klap dymowych, warto zastanowić się nad ich właściwym rozmieszczeniem. Projektowanie instalacji przeciwpożarowej należy rozpocząć od zapoznania się z wymiarami klap dymowych. Aby właściwie dobrać wielkość klapy, należy zwrócić uwagę na wysokość jej podstawy. Obecnie, inwestorzy mają do wyboru klapy o standardowej wysokości: 30, 50, 75 cm. Wraz ze wzrostem wysokości podstawy klapy oddymiającej, rośnie również jej powierzchnia oddymiająca.

Kolejną wielkością, którą należy określić przy projektowaniu systemu grawitacyjnego odprowadzenia ciepła i dymu jest powierzchnia czynna klap dymowych. Jej wartość określają aprobaty i certyfikaty oddzielne dla każdego producenta. Wartość powierzchni czynnej oddymiania klapy określa ilość dymu i zanieczyszczeń usuwanych przez klapę. Według PN-B-02877-4, powinna ona wynosić minimum określoną wartość.

Klapy dymowe różnią się między sobą wielkością i sposobem instalacji. Mogą być montowane jako pojedyncze urządzenia, bądź w pasmach doświetlających. Na rynku występują obecnie dwa rodzaje klap dymowych: jedno lub dwuskrzydłowe. Wszystkie te parametry wpływają bezpośrednio na wielkość powierzchni czynnej otworów oddymiających. Osoby planujące instalację klap dymowych z pewnością ucieszy informacja, że w sprzedaży są dziś dostępne również klapy dymowe do dachów skośnych.

Klapy dymowe wyposażone w siłowniki elektryczne, centralę sterującą i pogodową z powodzeniem mogą pełnić nie tylko rolę systemu przeciwpożarowego, ale również dodatkową funkcję związaną z wentylacją hal. Właściwy dobór, rozmieszczenie i wykonanie klap dymowych to niezwykle istotne aspekty, gwarantujące bezpieczeństwo osób przebywających w halach przemysłowo-magazynowych.

Rodzaje Systemów Oddymiania - Pneumatyczne czy Elektryczne?

Systemy oddymiania wykorzystują zjawisko konwekcji, czyli unoszenia gorącego dymu. Ogólnie, części składowe obydwu systemów oddymiania grawitacyjnego (pneumatycznego czy elektrycznego) wyglądają bardzo podobnie. System składa się z trzech podstawowych elementów: klapy oddymiającej zainstalowanej na dachu obiektu, systemu wyzwalającego oraz „klapy” napowietrzającej. Tą „klapą” mogą być okno lub drzwi wyposażone w automatykę pozwalającą na otwarcie się w przypadku aktywacji systemu oddymiania (zwłaszcza klatki schodowe) czy brama przemysłowa (w obiektach przemysłowych). W obiektach, gdzie nie ma możliwości instalowania klap oddymiających na dachu (lub gdy dach ma zbyt małą powierzchnię), „brakującą” powierzchnię czynną można uzupełnić, instalując certyfikowane okna oddymiające na najwyższej kondygnacji budynku.

Pneumatyczny System Oddymiania

Pneumatyczne systemy oddymiania powszechnie stosuje się w obiektach przemysłowych ze względu na swoją funkcjonalność i przewagę cenową nad systemami elektrycznymi. Składa się z zainstalowanej na dachu obiektu klapy oddymiającej (punktowej lub w paśmie świetlnym). Aby klapa mogła się otworzyć, potrzebuje napędu, którym jest siłownik pneumatyczny, a gazem roboczym jest dwutlenek węgla (CO2). CO2 jest uwalniany z naboju o gramaturze adekwatnej do rozmiarów siłownika (jeśli jest zainstalowany w termowyzwalaczu) lub całej strefy oddymiania (jeśli jest zainstalowany w skrzynce alarmowej obsługującej wszystkie klapy w danej strefie).

Uwolnienie gazu roboczego następuje w wyniku pęknięcia ampułki alkoholowej pełniącej rolę bezpiecznika w termowyzwalaczu w danej klapie bądź w wyniku aktywacji skrzynki alarmowej za pośrednictwem np. sygnału z centrali systemu sygnalizacji pożaru (SSP) lub z centrali instalacji tryskaczowej. Dystrybucja gazu roboczego pomiędzy termowyzwalaczem lub skrzynką alarmową a siłownikiem (siłownikami) przebiega za pośrednictwem instalacji pneumatycznej, którą stanowi grubościenna rurka miedziana o średnicy 6 lub 8 mm.

Elementem pośrednim pomiędzy centralą SSP lub centralą instalacji tryskaczowej a skrzynką alarmową jest centrala oddymiania, która po przyjęciu sygnału wysyła swój sygnał zwrotny (za pośrednictwem instalacji elektrycznej ognioodpornej, np. kabli (N)HXH-J FE180/E90), w efekcie czego następuje aktywacja systemu napowietrzania (otwarcie drzwi lub bram napowietrzających). Często dla optymalizacji kosztów, gdy na obiekcie nie ma SSP, w skład instalacji oddymiania instaluje się presostaty.

Elektryczny System Oddymiania

Elektryczny system oddymiania również bazuje na klapach oddymiających (punktowych na klatkach schodowych lub w pasmach dla obiektów przemysłowych), z tą różnicą, że czynnikiem roboczym jest prąd elektryczny 24V DC. Siłownik w klapie (klapach) jest elektryczny, a systemem sterują centrale sterowania oddymianiem (CSO). W skład systemu wchodzą także optyczne czujki dymu, ręczne przyciski oddymiania, przyciski przewietrzania oraz automatyka pozwalająca na otwarcie drzwi lub okien napowietrzających.

Elektryczne systemy oddymiania najczęściej stosuje się w przypadku oddymiania klatek schodowych i galerii handlowych. Aktywacja systemu następuje po wykryciu zadymienia przez optyczną czujkę dymu, za pośrednictwem systemu SSP lub manualnie - ręcznym przyciskiem oddymiania, zainstalowanym na klatce schodowej w co drugiej kondygnacji, z zastrzeżeniem, że instalacja na pierwszej i ostatniej kondygnacji jest obowiązkowa. Po alarmowym otwarciu się klapy oddymiającej aktywowane są siłowniki w drzwiach lub oknach napowietrzających. Kluczowym elementem systemu pozostaje okablowanie, które musi zostać wykonane z certyfikowanych kabli niepalnych w klasie PH90 (HDGS, HTKSH) oraz ekranowanych kabli pomiędzy czujkami dymu a centralą sterującą (YntksY ekw).

Konserwacja i Serwis Systemów Oddymiania

Kluczowe dla utrzymania systemów oddymiania w sprawności jest ich regularny, profesjonalny serwis - gwarancyjny i pogwarancyjny, wykonywany zgodnie z aktualnymi przepisami prawnymi. Obowiązek utrzymywania systemów oddymiania w sprawności, jako elementu ochrony przeciwpożarowej budynku, ciąży na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.

To o tyle ważne, iż w razie wystąpienia pożaru chcemy mieć pewność, że system oddymiania zadziała prawidłowo i ludzie zdążą się ewakuować z budynku na czas. Każdorazowo przeprowadzony przegląd powinien być wpisany do Książki Obiektu Budowlanego, a jego brak może być podstawą dla ubezpieczyciela obiektu do odmowy wypłacenia odszkodowania po wystąpieniu pożaru. Dlatego profesjonalny serwis przez cały czas użytkowania obiektu powinien mieć miejsce, świadczony przez serwis autoryzowany przez producenta.

W ramach kompleksowych przeglądów systemów oddymiania (grawitacyjnych i mechanicznych) sprawdzane są wszystkie elementy układu wentylacji pożarowej, zarówno ich stan techniczny, jak i funkcjonalność. Warto pamiętać, że sprawny system musi zadziałać bez zasilania sieciowego. Każda centrala oddymiania wyposażona jest w zestaw akumulatorów, które podtrzymują pracę systemu (zazwyczaj przez 72 godziny w stanie czuwania + jednokrotne otwarcie klap). Po każdym serwisie wystawiany jest Protokół z przeglądu technicznego systemu oddymiania, opatrzony podpisem kwalifikowanego serwisanta.

Współpraca z Innymi Systemami Bezpieczeństwa Pożarowego

Urządzenia oddymiające (lub inaczej nazywane systemy oddymiania) współpracują z innymi urządzeniami/systemami z zakresu ochrony przeciwpożarowej, takimi jak instalacje tryskaczowe, wentylacja mechaniczna czy systemy sygnalizacji pożaru. Ich działanie odbywa się zgodnie ze scenariuszem pożarowym oraz matrycą sterowań, opracowanymi dla każdego budynku indywidualnie przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Taka integracja zapewnia maksymalne bezpieczeństwo i efektywność działania w sytuacji zagrożenia.

tags: #mercator #oddymianie #budynkow