Powyższy dokument jest powszechnie znany wśród strażaków w całej Polsce. Stanowi on kluczowy element zakończenia akcji ratowniczych i formalnego przekazania odpowiedzialności za miejsce zdarzenia. Jego wzór i zasady stosowania są określone przepisami Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, gdzie zamieszczono również jego aktualny wzór.
Cel i podstawy prawne przekazania miejsca zdarzenia
Dokument ten, zgodnie z obowiązującym prawem, wyznacza koniec kierowania działaniami ratowniczymi. Warunkiem jest obecność na miejscu zdarzenia osoby przewidzianej w przepisach, która potwierdza przekazanie. Zasadniczo, przekazanie miejsca zdarzenia dotyczy mienia, zwierząt lub nieruchomości, a nie osób.
W przypadku, gdy podczas zdarzenia występują osoby poszkodowane, po udzieleniu im pomocy i przejęciu przez służby medyczne (np. Zespół Ratownictwa Medycznego lub inny podmiot wykonujący zawód medyczny), uzyskuje się możliwość zakończenia działań ratowniczych w ich zakresie. Na okoliczność przekazania osoby sporządzany jest wówczas inny dokument, np. karta udzielonej Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP).
Jeżeli działania ratownicze dotyczyły wyłącznie osób poszkodowanych, to po ich przekazaniu służbom medycznym i po uprzednim poinformowaniu stanowiska kierowania, strażacy mogą odjechać z miejsca zdarzenia. Jednakże, jeśli działania dotyczyły również mienia, zwierząt czy nieruchomości, konieczne jest przekazanie miejsca zdarzenia protokołem.
Adresaci przekazania
Miejsce zdarzenia można przekazać właścicielowi, zarządcy, użytkownikowi lub przedstawicielowi organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, Policji czy straży gminnej (miejskiej). Wybór adresata jest kluczowy dla zapewnienia dalszego bezpieczeństwa i realizacji zaleceń. Czasami nie ma możliwości skontaktowania się z właścicielem czy użytkownikiem obiektu, co wymusza przekazanie miejsca zdarzenia Policji lub Straży Gminnej (Miejskiej).
W przypadku mienia należącego do Skarbu Państwa, zasadne jest przekazanie miejsca zdarzenia właściwej miejscowo władzy samorządowej (Burmistrz, Wójt lub jego przedstawiciel) lub organom władzy państwowej. Przy działaniach na drogach pod nadzorem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), adresatem jest zarządca drogi, przedstawiciel GDDKiA. W przypadku dróg niższej kategorii, miejsce należy przekazać zarządcy tejże drogi.
W przypadku braku właściwej osoby jesteśmy zobowiązani do powiadomienia właściwego miejscowo stanowiska kierowania o braku osoby wymaganej przepisami i w takiej sytuacji możemy odjechać z miejsca zdarzenia. Często jednak ocena sytuacji rodzi obawy o dostarczenie zaleceń do właściciela, zarządcy czy użytkowników, co wymaga wsparcia innych służb.
Co podlega przekazaniu?
Potwierdzenie powinno zostać sporządzone wobec terenu, obiektu czy mienia objętego działaniem ratowniczym. Może to być dom, mieszkanie, budynek gospodarczy, jezdnia, pojazd, drzewo, maszyna budowlana, rolnicza, łąka, pole uprawne itp. Wątpliwości dotyczące obiektu działań można skonsultować z właściwym Stanowiskiem Kierowania, a pomocnym dokumentem są również Zasady Ewidencjonowania Zdarzeń w SWD PSP, które szczegółowo objaśniają, co powinno być wskazane jako obiekt działań.
Przykładową, złożoną sytuacją jest wypadek w ruchu drogowym. Wówczas osoby poszkodowane przekazuje się Zespołowi Ratownictwa Medycznego, drogę zarządcy, a pojazdy właścicielom i Policji. Jeżeli wszystkie pojazdy były objęte działaniami, teoretycznie należy sporządzić oddzielne protokoły dla każdego. W przypadku braku właścicieli na miejscu lub prowadzenia czynności przez Policję, możliwe jest przekazanie wszystkich pojazdów jednym protokołem Policji do czasu zakończenia ich czynności.
W przypadku samej drogi, strażacy są zobowiązani powiadomić zarządcę, jednak w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych czy gminnych jest to często utrudnione, zwłaszcza poza godzinami urzędowania. W takiej sytuacji usuwa się zagrożenia chemiczno-ekologiczne z jezdni i informuje Stanowisko Kierowania o braku zarządcy na miejscu. Dobrą praktyką jest wystosowanie prośby do Policji o kontakt z zarządcą drogi i przekazanie informacji o zdarzeniu, zwłaszcza w przypadku uszkodzenia infrastruktury drogowej. W razie stwierdzenia niebezpieczeństwa dla użytkowników drogi, należy rozważyć jej zamknięcie, po konsultacji z Policją.
Zalecenia i zakazy w protokole przekazania
Samo potwierdzenie przekazania miejsca zdarzenia nie ma umiejscowienia w Kodeksie Postępowania Administracyjnego, co oznacza, że nie ma mocy decyzji administracyjnej z rygorem natychmiastowej wykonalności. Mimo to, zamieszczanie zarządzeń Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR), podjętych decyzji, zakazów czy zaleceń w potwierdzeniu przekazania miejsca jest powszechnie stosowanym rozwiązaniem.
Zalecenia i uwagi zawarte w potwierdzeniu przekazania są często istotne dla bezpieczeństwa użytkowników czy mieszkańców. Należy sformułować najważniejsze zalecenia lub zakazy. Osoba podpisująca dokument, kwituje zapoznanie się z uwagami, co jest istotne w przypadku niezrealizowania zaleceń, ponieważ przyjmuje na siebie odpowiedzialność za takie zachowanie.
Wiele dyskusji budzi zasadność wpisywania w protokole słowa "zakaz" zamiast "zalecenie". Choć dokument ten nie ma mocy decyzji administracyjnej, użycie słowa "zakaz" bywa stosowane jako forma "zabezpieczenia" KDR, aby uniknąć późniejszych zarzutów o niewystarczające poinformowanie o zagrożeniu. Praktyka pokazuje, że świadome sformułowanie, np. "Zakaz użytkowania urządzenia grzewczego... ze względu na zagrożenie spowodowane ulatniającym się z niego tlenkiem węgla - do czasu naprawy i kontroli przez osobę ze stosownymi uprawnieniami", a następnie potwierdzenie przez właściciela zaznajomienia się z uwagami poprzez podpis, stanowi mocne potwierdzenie przekazanej wiedzy i świadomości zagrożenia.
Należy jednak pamiętać, że korzystanie z praw KDR odbywa się tylko w okolicznościach wystąpienia stanu wyższej konieczności. W praktyce, wydanie zakazu użytkowania urządzeń spalinowych do czasu ich sprawdzenia i naprawy w przypadku zatrucia tlenkiem węgla mieszkańców jest uzasadnione, ponieważ występuje rzeczywiste i bezpośrednie niebezpieczeństwo przeciwko dobru prawnie chronionemu (życiu i zdrowiu). Zgodnie z zasadą subsydiarności, poświęcenie jednego dobra w celu ratowania drugiego (życia i zdrowia) jest jedynym wyjściem, a dobro ratowane przedstawia wartość większą od poświęcanego.
Znaczenie dokumentacji i odpowiedzialność
Strażackie jednostki są zobowiązane do prowadzenia dokumentacji operacyjnej. Każda akcja ratownicza powinna zostać zakończona zgodnie z obowiązującymi standardami, poprzez złożenie szczegółowego raportu z miejsca zdarzenia. Potwierdzenie Przekazania Terenu, Obiektu Lub Mienia Objętego Działaniem Ratowniczym jest jednym z kluczowych dokumentów w tym procesie.
Staranność przy wypełnianiu dokumentacji może pomóc zarówno osobom wzywającym pomoc, jak i samym ratownikom w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych sytuacji. Dokumentacja jest przechowywana przez długi czas na wypadek ewentualnego dochodzenia czy spraw sądowych. Po kilku latach często staje się ona jedynym argumentem Kierującego Działaniem Ratowniczym, ponieważ ludzka pamięć jest zawodna.
Warto zwrócić uwagę, że nawet jeśli strażak "zakazał" czegoś ustnie, a w dokumencie wpisano "zalecenie", to w przypadku negatywnych konsekwencji, KDR będzie musiał się tłumaczyć. Dlatego też, dokładne i świadome wypełnienie dokumentu, z uwzględnieniem faktycznego stanu zagrożenia i przekazanych informacji, jest niezwykle ważne.
Wartościowym dokumentem dla Kierującego Działaniami Ratowniczymi jest z pewnością dokument „Zasady ewidencjonowania zdarzeń w systemie wspomagania decyzji PSP”, w którym przedstawiono szczegółowe zasady sporządzania informacji ze zdarzenia.
tags: #miejsce #przekazania #osp