Strażacy ochotnicy codziennie przeprowadzają akcje ratownicze, nie tylko w czasie pożarów, ale również po wypadkach czy silnych burzach. Dzięki nim możemy liczyć na szybką i kompleksową pomoc w sytuacjach awaryjnych i niebezpiecznych. Nie byłoby to możliwe bez ludzi, którzy niezależnie od wieku są przepełnieni chęcią niesienia pomocy oraz zasilają grono Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). W artykule znajdziesz najważniejsze informacje o wymaganiach, szkoleniach i zadaniach OSP, ze szczególnym uwzględnieniem roli młodych strażaków.
Zadania Ochotniczej Straży Pożarnej
Już od najmłodszych lat uczymy dzieci, że w razie pożaru należy wezwać straż pożarną. Strażacy mają jednak szeroki zakres obowiązków, o których często zapominamy lub nawet nie jesteśmy ich świadomi. Oto główne zadania OSP:
- Gaszenie pożarów: Strażacy są niezwłocznie wzywani w sytuacji pojawienia się pożaru.
- Ratownictwo: Ratowanie ludzi i zwierząt jest jednym z najważniejszych zadań OSP. Służby ratownicze nie tylko zapewniają bezpieczeństwo podczas pożarów, ale także uwalniają osoby, które utknęły, np. w samochodzie po wypadku, lub są w sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu.
- Pomoc na miejscu wypadku: W zakresie obowiązków strażaków leży również pomoc techniczna, na przykład odzyskiwanie i zabezpieczanie pojazdów powypadkowych lub towarów niebezpiecznych.
- Ochrona: OSP wnosi istotny wkład w ochronę nie tylko życia i zdrowia, ale także środowiska, w ramach której usuwane są np. skutki wycieków oleju i substancji chemicznych.
- Edukacja: Strażacy podnoszą świadomość społeczeństwa w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego, prowadzą szkolenia prewencyjno-edukacyjne dla dzieci i młodzieży oraz inspekcje budynków pod kątem ewentualnych zagrożeń.
Istnieje szeroki zakres zadań OSP: od akcji ratowniczych, przez konserwację sprzętu i działania logistyczne, po szkolenie młodszych i nowych strażaków. Jeśli rozważasz, czy warto oraz jak zostać strażakiem ochotnikiem, możesz mieć pewność, że czeka na ciebie wiele ekscytujących zadań w zespole. Pamiętaj jednak, że wymagają one wiele odpowiedzialności i silnego charakteru.
Jak dostać się do Ochotniczej Straży Pożarnej?
Wymagania i umiejętności dla dorosłych
W teorii każdy może zgłosić się i dołączyć do OSP. Jednak w praktyce dokładne wymagania dotyczące przyjęcia mogą różnić się w zależności od jednostki straży pożarnej oraz od tego, za jakie zadania będzie odpowiedzialny przyszły strażak. Poniżej przedstawiono ogólne wytyczne:
Musisz:
- Mieć skończone 18 lat.
- Posiadać polskie obywatelstwo.
- Mieć dobrą kondycję fizyczną.
- Mieć odporność i siłę psychiczną.
- Posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
- Nie być karanym za przestępstwa, w tym przestępstwa skarbowe.
Jeśli chcesz wstąpić do OSP, musisz wypełnić formularz zgłoszeniowy, który znajdziesz w Internecie. Po złożeniu wniosku czeka na ciebie rozmowa i test sprawności fizycznej. Po dołączeniu do kręgu Ochotniczej Straży Pożarnej przejdziesz szkolenia z zakresu technik pożarniczych, procedur operacyjnych i innej wiedzy ogólnej związanej z pożarnictwem. Na sam koniec otrzymasz mundur i inne wyposażenie strażackie.
Ważne: Szkolenia podstawowe oraz specjalistyczne strażaków OSP oraz kandydatów prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna. Jedyne co musisz zrobić to poświęcić swój czas na zdobycie nowej wiedzy i umiejętności.
Szkolenie przyszłego strażaka ochotnika
Jeśli chcesz wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej i posiadasz już potrzebne badania lekarskie, musisz przejść przez szkolenie podstawowe. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną oraz składa się z 38 tematów opracowywanych w 133 godzinach (64 godzin teorii i 69 godzin zajęć praktycznych). Po przejściu szkolenia przystępujesz do egzaminu składającego się z części teoretycznej oraz praktycznej, jak i sprawdzającej wiedzę z zakresu BHP. Po otrzymaniu pozytywnego wyniku możesz uczestniczyć w akcjach strażackich.
Poza szkoleniami podstawowymi istnieją również specjalistyczne, z zakresu ratownictwa technicznego, działań przeciwpowodziowych, ratownictwa na wodzie czy szkolenia dla kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego oraz dowódców OSP.
Obowiązki strażaków ochotników
Strażacy w Ochotniczej Straży Pożarnej wykonują odpowiedzialne zadania, a co za tym idzie, mają wiele zobowiązań. Wywiązywanie się z nich sprawia, że mogą oni efektywnie pracować w zespole i szybko reagować w nagłych sytuacjach i wypadkach. Obowiązki OSP to m.in.:
- Uczestnictwo w ćwiczeniach i akcjach.
- Natychmiastowa gotowość do służby po usłyszeniu alarmu.
- Przestrzeganie oficjalnych przepisów i poleceń przełożonych.
- Dbanie o koleżeńskie stosunki z innymi strażakami.
- Ostrożne obchodzenie się z powierzonym sprzętem, urządzeniami, pojazdami i wszelkimi obiektami użytkowymi.
Służba w OSP wiąże się z poświęceniem wolnego czasu. Należy zaplanować czas na szkolenia, ćwiczenia, wydarzenia integracyjne i akcje strażacko-ratownicze. Akcje ratownicze mogą trwać nawet kilka godzin, a ich częstotliwość zależy od obszaru działania OSP i zaistniałych sytuacji. Warto też pamiętać, że pracodawca powinien zwolnić cię z pracy na czas akcji strażackich, jednak zaleca się uzgodnienie takich sytuacji na samym początku.
Dlaczego warto dołączyć do OSP?
Bez istnienia i działalności Ochotniczej Straży Pożarnej nie byłoby możliwe zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony przed zagrożeniami w takim stopniu, jak dzisiaj. Już choćby z tego powodu ważne jest, aby nowe osoby zasilały struktury OSP w swojej lub pobliskiej miejscowości. Istnieje jednak wiele innych powodów, dla których warto wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej:
- Praca zespołowa: Koleżeństwo i praca w zespole to filary każdej drużyny pożarniczej. Ważne jest, aby podczas akcji strażacy zawsze mogli na sobie polegać. Często w OSP zyskuje się druhów na całe życie.
- Zaangażowanie społeczne: Jeśli masz chęć pomagania innym, możesz realizować się w OSP. Pomaganie innym daje poczucie satysfakcji i spełnienia.
- Odpowiedzialność i wzór dla innych: Jako członek straży pożarnej pomagasz ludziom po wypadkach i zapewniasz bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych. Dlatego strażacy często stanowią wzór do naśladowania dla dzieci i młodzieży.
- Szkolenia i dalszy rozwój: Szkolenia i wyzwania, które czekają na ciebie w OSP, nie tylko mogą pozytywnie wpłynąć na twój rozwój osobisty, ale również pozwolą ci zdobyć nową wiedzę i umiejętności - np. przy obsłudze wymaganego sprzętu lub pojazdów.
- Plus w CV: Dobrowolne zaangażowanie w straż pożarną jest wysoko cenione przez wielu pracodawców i dlatego może dać ci przewagę w procesie rekrutacyjnym. Wieloletnia służba w straży pokazuje, że masz zdolności techniczne, odporność psychiczną i fizyczną oraz umiesz pracować w zespole.
Czy wiesz, że… W 2021 działało w Polsce 4738 jednostek OSP wpisanych do KSRG (Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego) i aż ponad 11 000 jednostek niewpisanych do systemu. Szacuje się, że w Polsce jest ponad 700 tys. strażaków ochotników. Ochotnicze Straże Pożarne ściśle współpracują z Państwowa Strażą Pożarną i innymi instytucjami, tak aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom na swoim obszarze działania - w mieście lub gminie i jej pobliskich miejscowościach.
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP)
Dzieci i młodzież również mogą zaangażować się w działalność społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz dołączyć do Dziecięcej Drużyny Pożarniczej (DDP) lub Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). W ten sposób poznają obszary działania strażaków ochotników.
Kto może wstąpić do MDP?
Do MDP mogą wstąpić chłopcy i dziewczęta do 18 roku życia. Dolna granica wieku wyznaczana jest przez konkretną jednostkę OSP, którą powołuje zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej na podstawie statutu. Informacje na ten temat można znaleźć w statucie konkretnej jednostki OSP. Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia, dodatkowo muszą uzyskać pisemną zgodę rodziców. Kiedy dzieci podrosną, po ukończeniu 18 roku życia mogą zasilić szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej jako członkowie czynni lub wspierający.
Młodzi adepci edukują swoje środowiska w zakresie przepisów przeciwpożarowych, co ma ogromny wpływ na zmniejszenie liczby akcji ratowniczych w przyszłości. Podczas zgrupowań szkolą się z odpowiednich technik oraz poprawiają sprawność fizyczną, co pomaga im w przyszłości podczas akcji już w szeregach jednostek OSP. Młodzi strażacy biorą również udział w zawodach, gdzie sprawdzają swoją wiedzę i sprawność fizyczną. Najważniejsze są przede wszystkim chęci.
Zadania i rozwój w MDP
Do zadań Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej należy:
- Nauka o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisach przeciwpożarowych.
- Rozwijanie sprawności fizycznych.
- Budowanie relacji i rozwijanie umiejętności społecznych.
- Działalność wolontariacka i charytatywna.
- Organizacja działalności kulturalno-oświatowej w środowisku z uwzględnieniem problematyki ochrony przeciwpożarowej.
- Podejmowanie i realizacja zadań pożytecznych dla ochrony przeciwpożarowej i drużyny oraz macierzystej OSP.
W MDP dzieci i młodzież poznają pracę straży pożarnej od kulis i nabywają wiele umiejętności, które potem mogą wykorzystać w praktyce po osiągnięciu pełnoletności i wstąpieniu do OSP. Zdobywają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną na temat:
- Sprzętu i wyposażenia strażaków.
- Zarządzania i kierowania zespołem oraz umiejętności liderskich.
- Działania i obsługi węża strażackiego.
- Wiązania wytrzymałych węzłów.
- Ochrony przeciwpożarowej, grup i rodzajów pożarów, postępowania w przypadku wybuchu pożaru.
- Pierwszej pomocy.
- Ochrony środowiska.
Zadania Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej obejmują również aktywności poza remizą, np. integracje członków. Wspólne wycieczki, obozy czy zawody sportowe wzmacniają relacje oraz poprawiają pracę zespołową młodych strażaków. OSP zapewnia członkom MDP możliwość uczestnictwa w wielu innych imprezach, jak również możliwość rozwoju na wielu płaszczyznach życia codziennego. Każdego roku dla młodzieży organizowany jest czas wolny w ramach wakacji i ferii, a elementami czynnego wypoczynku są m.in. zajęcia sportowe i turystyczne.
Czy wiesz, że… Według statystyk z 2018 roku MDP liczą ok. 87 tys. członków, z czego 27 tys. to dziewczęta. Młodzi strażacy wraz ze stażem i umiejętnościami mają szansę zdobyć Odznaki Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej - I, II i III stopnia. Sekcja młodzieżowa OSP to nie jedynie miejsce zdobywania wspaniałych osiągnięć, wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim budowania relacji i nawiązywania przyjaźni, które nierzadko trwają już do końca życia.
Przykłady aktywności i osiągnięć MDP
Wiele jednostek MDP aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności i odnosi sukcesy na szczeblu regionalnym i ogólnopolskim.
MDP w Gdowie
Od kilkudziesięciu lat przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Gdowie działa męska i żeńska Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza. Obecna MDP istnieje od 2010 roku, z ciągłą wymianą pokoleń, gdzie osoby, które ukończą 18 rok życia, stają się członkami czynnymi lub wspierającymi. Większość członków MDP mieszka w Gdowie, często podtrzymując wielopokoleniowe tradycje rodzinne lub dołączając po wizycie w remizie, która ich zafascynowała. Opiekunem Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej jest dh Zbigniew Gumułka, który pełni także wiele funkcji w strukturach Związku OSP RP.
W 2014 roku Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza z Gdowa została wyróżniona w V edycji ogólnopolskiego konkursu "Najlepsi z Najlepszych" na wzorową MDP i jej opiekuna, organizowanego corocznie przez Związek OSP RP w Warszawie.
11 maja 2018 roku podczas Gali Finałowej Konkursu FLORIANY w Centralnym Ośrodku Sportu TORWAR w Warszawie, jednostka z Gdowa została nagrodzona w kategorii WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA za realizację projektów z udziałem członków MDP z Gminy Gdów i Powiatu Schaumburg.
W lipcu 2019 roku Wójt Gminy Gdów Zbigniew Wojas wysłał zgłoszenie gdowskiej MDP do konkursu na najlepszą młodzieżową drużynę pożarniczą województwa małopolskiego. Zgłoszenie pozytywnie zweryfikował Zarząd Oddziału Powiatowego ZOSP RP, a następnie trafiło ono do etapu wojewódzkiego. Podczas uroczystych obchodów 135-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Gdowie odbyło się przekazanie nowego proporca dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej.
Olimpiady Dziecięcych Drużyn Pożarniczych
W lipcu 2019 roku w Wieruszowie odbyła się I Międzynarodowa i II Ogólnopolska Olimpiada Dziecięcych Drużyn Pożarniczych. Impreza zgromadziła ponad 40 dziecięcych drużyn pożarniczych z całego kraju, a po raz pierwszy także drużyny z sąsiednich państw. Najmłodsi adepci sztuki pożarniczej, już od 4 lat, zaprezentowali swoje umiejętności. Oprócz fantastycznych konkurencji dla małych strażaków organizatorzy zapewnili również wiele atrakcji dla przybyłych, m.in. ściankę wspinaczkową, tor FCC dla dzieci, gigantyczne piłkarzyki, wioskę smerfów, konkurs „Nie dla czadu”, tematyczne stoiska wystawiennicze, gry, konkursy, gastronomię i inne atrakcje. Każdy uczestnik olimpiady otrzymał pamiątkowy hełm strażaka, a także inne gadżety.
Rola mentorów i rozwój młodzieży w OSP - doświadczenia Sylwestra Witczaka
Sylwester Witczak, społecznik, strażak OSP w Janiszewicach, prezes Zarządu Oddziału Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP i radny gminy Zduńska Wola, dzieli się swoimi doświadczeniami na temat pracy z młodzieżą w OSP.
Początki pasji i zaufanie do młodzieży
Miłość i pasja do straży, a także zamiłowanie do bycia społecznikiem, były dla Sylwestra Witczaka absolutnym początkiem jego zaangażowania. Po osiągnięciu pełnoletności i wyjazdach do akcji pożarniczych, jego przekonanie o wartości służby w OSP tylko się utwierdziło. Mimo młodego wieku, on i jego rówieśnicy szybko zostali obdarowani dużym zaufaniem ze strony starszych strażaków. W wieku dziewiętnastu lat Sylwester Witczak był już prezesem jednostki OSP działającej w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym. Choć zdania na temat powierzania tak odpowiedzialnych stanowisk młodym ludziom były podzielone, on wierzył w swoje siły i promował cele takie jak skuteczne planowanie i zjednywanie sobie ludzi.
Znaczenie młodych ludzi w OSP
Młodzież odmładza straż, wnosi świeże spojrzenie na różne tematy, począwszy od kwestii organizacyjnych, po zapewnienie przyszłości i wymiany osób, które jeżdżą do akcji. Jednak starsi strażacy muszą być gotowi na przekazanie swojego pola działania młodym. Jeśli młodzi ludzie będą postrzegani jako ci, którzy mają przychodzić, czyścić sprzęt i zamiatać podłogi, ich pasja z czasem ostygnie. Ważna jest również jasna, konkretna i precyzyjna oferta dla młodzieży, która powinna być stale dostosowywana do zmieniających się czasów.
Projekty, które angażują młodzież
Młodych ludzi do OSP ciągnie przygoda, chęć poznawania nowych ludzi oraz tematy typowo strażackie. Realizacja celów programów, takich jak "Równać Szanse", pozwala na przeżycie niesamowitej przygody. Sylwester Witczak opowiada o zrealizowanych projektach:
- „998. Czas na młodzież”: Po wszystkich zajęciach uczestnicy przeprowadzili akcję ratowniczo-gaśniczą.
- Projekt ze Stowarzyszeniem Kobiet Aktywnych Wsi Zagajew: Młodzież nagrywała filmiki dotyczące pierwszej pomocy, zajmowała się montażem i samodzielnie zdobywała wiedzę.
- „Strażopoly”: Inspiracją do stworzenia gry planszowej była integracja młodzieży. "Strażopoly" stało się ideą pracy z młodzieżą, gdzie gracze zdobywają wiedzę, umiejętności i sprzęt strażacki, ucząc się wielu aspektów strażackiej służby. Pytania w grze oparte są na Ogólnopolskim Turnieju Wiedzy Pożarniczej, co pozwala na zabawę i zdobywanie wiedzy jednocześnie. Projekt jest w procedurze patentowej i ma zostać wydany, co pokazuje, że istnieje duże zapotrzebowanie na tego typu działania w środowisku strażackim.
Lekcje i sukcesy w pracy z młodzieżą
Doświadczenie nauczyło Sylwestra Witczaka pokory i cierpliwego czekania, a także większego zaufania do młodzieży. Kluczowe jest pokazywanie młodym, że zależy nam na nich, ale jednocześnie oddawanie im pola do działania. Prowadzenie za rękę nigdy nie jest twórcze - o wiele lepiej jest wprowadzić kogoś w korytarz z wieloma drzwiami i pozwolić mu wybrać. Popełnianie błędów jest naturalnym elementem nauki.
Jedną z ważnych wskazówek w pracy z młodzieżą jest dbanie o informację zwrotną. W pewnym momencie nadanie młodzieży zbyt dużego tempa, przez co uczestnicy trochę się wypalili. Ważne jest, aby nie przesadzać z ilością projektów i dawać młodzieży czas na własne pomysły.
Udział w konkursie Floriany był dla młodzieży niesamowitym przeżyciem i uświadomił im, że można osiągnąć sukces większy, niż się spodziewali. Kluczowe było również powierzenie młodzieży odpowiedzialności, np. przy wyborze mebli do świetlicy czy dokonywaniu przelewów za zakupy projektowe. To zaufanie wzmocniło ich wiarę w siebie i w to, że stworzyli coś innowacyjnego.
Obecnie Sylwester Witczak wspiera młodych strażaków "zza kulis", a oni opracowują własny plan pracy z młodzieżą, opierając się na wyciągniętych wnioskach. Marzeniem jest, aby ktoś z nich napisał i zrealizował swój własny projekt, wykorzystując zdobyte doświadczenie i potencjał.
Podsumowanie
Strażacy ochotnicy, w tym młodzi adepci z Dziecięcych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, każdego dnia pomagają w nagłych i niebezpiecznych sytuacjach, a tym samym wnoszą nieoceniony wkład w społeczeństwo. Dodatkowo wstąpienie do szeregów OSP pomaga w przekroczeniu własnych granic i umożliwia zdobycie wielu nowych umiejętności. Jeśli chcesz zaangażować się w działalność tej służby ratowniczej, zwróć się do osoby kontaktowej w twojej okolicy i poproś o szczegółowe informacje dotyczące tego, jak zostać strażakiem ochotnikiem.