Ochotnicze Straże Pożarne mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe z budżetu państwa. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) we współpracy z Komendą Główną PSP co roku planuje dotacje dla OSP na realizację zadań ratowniczych zgodnie z ustawą o OSP z 2021 r.
W budżecie państwa na 2024 rok przewidziano ok. 262 mln zł na rozwój OSP - w tym 73 mln zł dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) oraz 189 mln zł na wsparcie pozostałych OSP. Te środki trafiają do straży w formie dotacji celowych na wyposażenie, szkolenia i inne potrzeby wynikające z ich działalności ratowniczej. Co istotne, dotacje z MSWiA przysługują zarówno jednostkom w KSRG (które otrzymują stałe ryczałty na gotowość i mogą wnioskować o większy sprzęt), jak i OSP spoza KSRG (dla nich przeznacza się odrębną pulę na „przygotowanie do działań ratowniczo-gaśniczych”).
Kryteria i proces ubiegania się o dofinansowanie
Żeby móc starać się o wsparcie na zakup wozu pożarniczego, OSP będą musiały spełnić określone kryteria. Wiceszef resortu spraw wewnętrznych odpowiadał w czwartek w Sejmie na pytania posłów Koalicji Obywatelskiej w sprawie nowych zasad dofinansowania OSP i gmin na zakup samochodów pożarniczych z budżetu państwa w 2025 r.
Główne kryteria oceny jednostek OSP
Wśród 10 kryteriów branych pod uwagę przy dofinansowaniu OSP i gmin na zakup samochodów pożarniczych są między innymi:
- stopień zagrożenia gminy;
- aktywność w ostatnich trzech latach każdej OSP;
- przygotowanie jednostek do działań, czyli liczba strażaków uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych;
- posiadanie przez strażaków określonego poziomu wyszkolenia, aktualnych badań lekarskich i ubezpieczenia przez samorząd lokalny;
- liczba kierowców, posiadających uprawnienia do prowadzenia określonego typu pojazdu pożarniczego;
- desygnowanie środków na szkolenie kierowców;
- wiek pojazdów w jednostce;
- możliwość ich zaangażowania;
- liczba pojazdów kupionych w gminie przez ostatnie pięć lat;
- współczynnik operacyjny.
Wiceszef MSWiA powiedział, że w celu ułatwienia oceny jednostek OSP została przygotowana specjalna aplikacja. Poznaliśmy zestawienie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, które w 2025 roku otrzymają dofinansowanie na zakup nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych. Decyzja o przyznaniu dotacji to efekt przeprowadzonego przez Komendę Główną PSP zobiektywizowanego procesu, opartego na analizie 10 jasno określonych kryteriów.
Aby skorzystać z dotacji MSWiA, OSP musi złożyć wniosek - zazwyczaj na początku roku, za pośrednictwem właściwego komendanta (np. gminnego OSP) lub bezpośrednio do komendy powiatowej PSP. We wniosku wymienia się potrzebny sprzęt lub wyposażenie (zgodnie z oficjalnym katalogiem kwalifikującym się do dofinansowania) oraz uzasadnia te potrzeby. Następnie Komenda Główna PSP dzieli dostępne środki według ustalonych kryteriów, takich jak liczba wyjazdów jednostki, zagrożenia na jej terenie czy braki w wyposażeniu. Po pozytywnej decyzji OSP podpisuje umowę dotacyjną i otrzymuje środki, które musi wydać na wskazany cel i rozliczyć w określonym terminie.
Finansowanie zakupu samochodów pożarniczych - montaż środków
Zakup nowych wozów strażackich jest finansowany w ramach odrębnych programów tworzonych z montażu kilku źródeł. Zazwyczaj co roku powstaje lista OSP, które otrzymają dofinansowanie na nowe wozy strażackie. Taki zakup finansowany jest wspólnie przez MSWiA/PSP, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), samorządy lokalne, a nawet fundusz prewencyjny zakładów ubezpieczeniowych.
Przykładowo, średni wóz za ok. 900 tys. zł może być pokryty w ten sposób: 400 tys. zł z PSP/MSWiA, 200 tys. zł z NFOŚiGW, 250 tys. zł od gminy i 50 tys. zł z funduszu ubezpieczeniowego. Dzięki temu poszczególne jednostki OSP otrzymują pojazdy niemal w całości sfinansowane ze źródeł zewnętrznych.
Dotacje rządowe z MSWiA i PSP to podstawowe źródło finansowania OSP. Obejmują one zarówno bieżące utrzymanie gotowości bojowej (zwłaszcza dla jednostek KSRG), jak i zakupy sprzętu oraz pojazdów. Warto co roku składać wnioski o dostępne dotacje i utrzymywać kontakt z lokalnymi strukturami PSP, by nie przegapić żadnej możliwości wsparcia.
Wsparcie dla OSP w skali kraju
Z danych Komendy Głównej wynika, że dla Ochotniczych Straży Pożarnych zakupiono 682 pojazdy. W 2025 roku rządowy program przewidział do przekazania 262 nowych wozów dla OSP w całej Polsce (34 ciężkie, 134 średnie i 94 lekkie) wraz z dofinansowaniem ich zakupu.
W czwartek, 23 lutego br. wiceminister Maciej Wąsik poinformował o zatwierdzeniu nowego zestawienia jednostek OSP, które otrzymały dofinansowanie na zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych. Dzięki tym środkom, do strażaków ochotników z całego kraju, trafi 675 nowych pojazdów, w tym 180 lekkich samochodów ratowniczo-gaśniczych, 417 średnich oraz 78 ciężkich.
Nowy wóz strażacki dla OSP w Nowej Wsi
Dofinansowanie samochodów dla OSP na Śląsku
Montaż finansowy na zakup wozów strażackich utworzyły już po raz kolejny w skali woj. śląskiego środki z: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (8,7 mln zł), z dotacji na Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (blisko 5 mln zł) oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego.
Wojewoda Marek Wójcik zaznaczył, że prócz środków z programów krajowych, strażacy w regionie mogą liczyć na sprawdzonych przyjaciół: samorządy i instytucje przygotowujące montaże finansowe. Dzięki wszystkim tym źródłom do komend PSP i strażnic OSP w woj. śląskim trafiają nowoczesne pojazdy. Marszałek regionu Wojciech Saługa ocenił, że "nieważne kto, ile, gdzie i jakie zapewnia miliony". Dodał, że "Ten system współpracy zaczęliśmy budować w 2017 r. i to państwo wskazujecie, gdzie i jakie są potrzeby."
W 2025 roku dla jednostek OSP województwa śląskiego zakupiono 43 samochody ratowniczo-gaśnicze za kwotę ponad 45 000 000 zł. Z tego 4 000 000 zł pochodziło ze środków Urzędu Marszałkowskiego, 8 700 000 zł z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, 4 994 000 zł z dotacji na Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy, 1 697 000 zł z dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pozostałe środki - ponad 25 000 000 zł - stanowiły wkład samorządów lokalnych i innych partnerów.
Komendant wojewódzki PSP st. bryg. Adam Legierski zaznaczył, że choć od kilku lat strażacy otrzymują nowe samochody, od ubiegłego roku znacznie wzrosła ich liczba. Stąd też nasilenie zakupów. 10 lutego br. w Częstochowie przekazano 30 samochodów PSP zakupionych z tzw. montażu finansowego. 10 marca br. Wojewoda Marek Wójcik, Marszałek Województwa Śląskiego Wojciech Saługa oraz Prezes WFOŚiGW w Katowicach Mateusz Pindel uczestniczyli w uroczystości przekazania promes. W uroczystości wręczenia promes na dofinansowanie zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych uczestniczyli m.in.: marszałek Wojciech Saługa, członek Zarządu Województwa Śląskiego Rafał Adamczyk, st. bryg. Damian Legierski - Śląski Komendant Wojewódzki PSP wraz z zastępcami st. bryg. Arkadiuszem Krzemińskim, st. bryg. Romanem Klechą i bryg. Zbigniewem Dykiem oraz dh. Jan Chojnowski - Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP w Katowicach.
Śląski Komendant Wojewódzki PSP st. bryg. Damian Legierski w swoim okolicznościowym wystąpieniu podkreślił, że przekazywane samochody są efektem współpracy i troski o bezpieczeństwo. Marszałek Województwa Śląskiego Pan Wojciech Saługa w swoim wystąpieniu stwierdził: „Potrafimy wypracowywać takie rozwiązania i przeznaczać bardzo duże środki, abyśmy wszyscy jako mieszkańcy województwa śląskiego czuli się po prostu bezpieczni”.
Samochody ratowniczo-gaśnicze są podstawowym narzędziem pracy strażaków - zarówno przy gaszeniu pożarów, jak i podczas interwencji drogowych, lokalnych podtopień czy innych zagrożeń.
Jednostki OSP województwa śląskiego objęte dofinansowaniem w 2025 roku:
- OSP Brudzowice - pow. będziński
- OSP Czeladź - pow. będziński
- OSP Nowa Wieś - pow. będziński
- OSP Preczów - pow. będziński
- OSP Buczkowice - pow. bielski
- OSP Ligota - pow. bielski
- OSP Lędziny - pow. bieruńsko-lędziński
- OSP Bażanowice - pow. cieszyński
- OSP Dębowiec - pow. cieszyński
- OSP Marklowice Górne - pow. cieszyński
- OSP Ustroń Nierodzim - pow. cieszyński
- OSP Cykarzew Północny - pow. częstochowski
- OSP Huta Stara "A" - pow. częstochowski
- OSP Rędziny - pow. częstochowski
- OSP Siedlec - pow. częstochowski
- OSP Rachowice - pow. gliwicki
- OSP Mokra - pow. kłobucki
- OSP Szyszków - pow. kłobucki
- OSP Zajączki Pierwsze - pow. kłobucki
- OSP Kalina - pow. lubliniecki
- OSP Lubsza - pow. lubliniecki
- OSP Lgota Górna - pow. myszkowski
- OSP Łaziska Dolne - pow. myszkowski
- OSP Myszków-Smudzówka - pow. myszkowski
- OSP Goczałkowice-Zdrój - pow. pszczyński
- OSP Maków - pow. raciborski
- OSP Owsiszcze - pow. raciborski
- OSP Rudnik - pow. raciborski
- OSP Bogunice - pow. rybnicki
- OSP Dębieńsko Stare - pow. rybnicki
- OSP Świętoszowice - pow. tarnogórski
- OSP Tworóg - pow. tarnogórski
- OSP Giebło - pow. zawierciański
- OSP Łany Małe - pow. zawierciański
- OSP Rokitno Szlacheckie - pow. zawierciański
- OSP Włodowice - pow. zawierciański
- OSP Krzyżowa - pow. żywiecki
- OSP Przyłęków - pow. żywiecki
- OSP Rycerka Dolna - pow. żywiecki
- OSP Złatna - pow. żywiecki
Do Gminy Stronie Śląskie trafią 2 samochody, pomoc w zakupie pojazdu lekkiego otrzymają OSP Stary Gierałtów oraz OSP Stronie Śląskie.