Regulamin umundurowania Ochotniczej Straży Pożarnej

Regulamin umundurowania Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) stanowi kluczowy dokument określający zasady noszenia mundurów i odznak przez członków tej organizacji. Przestrzeganie tych zasad ma na celu zapewnienie jednolitości, profesjonalizmu i dyscypliny, a także podkreślenie przynależności do OSP. Mundur jest nie tylko oznaką przynależności, ale również wyrazem zaangażowania w służbie społeczeństwu.

W ramach umundurowania OSP wyróżnia się kilka podstawowych typów, stosowanych w różnych sytuacjach:

• Ubiór wyjściowy
• Ubiór galowy
• Ubiór paradny
• Ubiór letni
• Mundur dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP)

Ubiór wyjściowy strażaka OSP

Ubiór wyjściowy jest standardowym mundurem, noszonym na co dzień i podczas oficjalnych posiedzeń władz statutowych OSP, zjazdów oraz reprezentacji jednostki na wydarzeniach administracyjnych. Składa się z następujących elementów:

• Mundur w kolorze ciemnogranatowym (damski i męski).
• Koszula w kolorze białym z długim rękawem, z kołnierzykiem pod krawat, z mankietami zapinanymi na guzik. Koszule te mogą być w wersji służbowej lub wyjściowej.
• Nakrycie głowy: czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
• Obuwie w kolorze czarnym.
• Kurtka 3/4 z odpinaną podpinką w kolorze czarnym.

Wyposażenie uzupełniające do ubioru wyjściowego obejmuje:

• Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
• Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
• Krawat w kolorze czarnym.

Ubiór galowy strażaka OSP

Ubiór galowy jest przeznaczony na uroczyste okazje, takie jak święta państwowe, Dzień Strażaka, uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali, otwarcia strażnic oraz inne wydarzenia o podniosłym znaczeniu dla jednostki. Składa się z:

• Mundur w kolorze ciemnogranatowym (damski i męski), z pagonami przystosowanymi do przypięcia sznura galowego.
• Koszula w kolorze białym z długim rękawem.
• Nakrycie głowy: czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
• Obuwie w kolorze czarnym.
• Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.

Wyposażenie uzupełniające do ubioru galowego:

• Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
• Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
• Krawat w kolorze czarnym.

Do ubioru galowego stosuje się również białe rękawiczki oraz czarny pas główny, szczególnie w przypadku pocztów sztandarowych i flagowych. Dopuszcza się noszenie spodni typu bryczesy do butów wysokich typu „oficerki” oraz nakrycia głowy w postaci hełmu ozdobnego lub bojowego wraz z pasem bojowym i toporkiem.

Noszenie odznaczeń i medali

Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach o długości 6-6,5 cm, które zakłada się na sznurkach w kolorze ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej. W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia pełnych odznaczeń, nosi się ich baretki. Baretki wykonane są ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia, o szerokości równej szerokości wstążki w najniższej klasie oraz wysokości 8 mm. Nakłada się je na podkładkę sukienną koloru czarnego, szerszą i wyższą o 2 mm od baretki.

Wyższe klasy orderów oznacza się na baretce przez nałożenie pośrodku rozetki w kolorach wstążki orderowej. Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez nałożenie pośrodku baretki, pionowo, wąskiego galonika złotego lub srebrnego. Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem galowym i bez niego) na lewej stronie piersi, z prawa na lewo, w linii poziomej. W jednym rzędzie mieści się maksymalnie trzy baretki. Powyżej trzech baretek umieszcza się je w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim, z zachowaniem zasady, że w rzędzie dolnym mniejsza liczba baretek znajduje się pod środkiem rzędu górnego.

Baretki w ubiorze galowym

Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z baretkami nosi się podczas:

• Uroczystych przedstawień w teatrach, salach koncertowych itp., gdy strażak występuje w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP, a dla pozostałych uczestników przyjęty jest strój wieczorowy.
• Innych ważnych uroczystości na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.

Baretki w ubiorze wyjściowym

Ubiór wyjściowy z baretkami nosi się podczas:

• Uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
• Występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziałów ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach i imprezach.

Baretki na mundurze umieszcza się nad lewą kieszenią munduru, z prawa na lewo, w kolejności przewidzianej dla orderów/odznaczeń/medali. Przyszywa się je w taki sposób, aby czarne sukno, na którym są umieszczone, przylegało do górnej klapy lewej kieszeni munduru.

Ubiór letni strażaka OSP

Ubiór letni jest stosowany w okresie od 1 maja do 30 września, przy temperaturze powyżej 20°C, pod warunkiem zachowania zasady jednolitości w ramach OSP lub oddziału ZOSP RP. Decyzję o jego stosowaniu podejmuje prezes OSP lub zarząd oddziału ZOSP RP organizujący wspólne wystąpienie. W skład ubioru letniego wchodzą:

• Koszula letnia w kolorze białym z krótkim rękawem, z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
• Spodnie (lub spódnica) w kolorze ciemnogranatowym.
• Nakrycie głowy: czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
• Obuwie w kolorze czarnym.

Wyposażenie uzupełniające do ubioru letniego:

• Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
• Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
• Krawat w kolorze czarnym.
• Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
• Naramienniki w kolorze ciemnogranatowym.

Ubiór letni nosi się podczas:

• Występowania w okresie letnim w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP w spotkaniach i imprezach, np. zawodach sportowo-pożarniczych, oraz w okolicznościach, gdy nie obowiązuje umundurowanie wyjściowe lub galowe.
• Koncertów orkiestr OSP.
• Posiedzeń władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.

Mundur Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) OSP

Umundurowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) ma na celu integrację młodzieży z działalnością pożarniczą i stanowi ważny element edukacji patriotycznej. W skład ubioru MDP wchodzą:

• Koszula w kolorze czerwonym z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
• Szorty w kolorze czarnym lub spodnie w kolorze czarnym (dla chłopców).
• Bluza w kolorze czarnym.
• Spódnica w kolorze czarnym (dla dziewcząt).
• Obuwie sportowe w kolorze czarnym.
• Podkolanówki w kolorze białym.
• Krawat w kolorze czarnym.

Mundur MDP nosi się podczas oficjalnych spotkań i uroczystości strażackich, religijnych i świeckich, apelów, wart oraz innych ważnych wydarzeń na obozach MDP.

Dopuszcza się stosowanie poprzedniego wzoru mundurków MDP (wiatrówka niebieska, spodnie/spódnica czarne) do czasu ich naturalnego zużycia.

Emblematy i dystynkcje MDP

Członkowie MDP noszą emblematy i dystynkcje haftowane czarną nitką na czerwonym tle przy czapkach dżokejkach oraz na lewym rękawie koszul, w odległości 5 cm powyżej górnego szwu rękawa.

Emblematy haftowane czerwoną nitką na czarnym tle umieszcza się na lewym rękawie bluz koloru czarnego, w odległości 5 cm poniżej górnego szwu rękawa.

Nakrycia głowy strażaka OSP

Do ubiorów strażackich stosuje się następujące rodzaje nakryć głowy:

• Czapka rogatywka ze srebrnym okuciem daszka (dla mężczyzn).
• Czapka dżokejka (dla kobiet).
• Czapka uszanka (w okresie zimowym).

W MDP nakryciem głowy jest czapka dżokejka w kolorze czerwonym.

Członkowie zarządów OSP i oddziałów ZOSP RP noszą srebrne galony na otokach czapek:

• Jeden galon - członkowie zarządów OSP, zarządów gminnych ZOSP RP i Komisji Rewizyjnych tych szczebli.
• Dwa galony - członkowie zarządów oddziałów powiatowych, wojewódzkich, powiatowych i wojewódzkich komisji rewizyjnych, wojewódzkiego sądu honorowego oraz Zarządu Głównego ZOSP RP, Głównej Komisji Rewizyjnej, Głównego Sądu Honorowego.

Członkowie władz oddziałów ZOSP RP noszą na denku czapki srebrne galony w kształcie krzyżaka.

Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP nosi czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka, srebrnym wężykiem na otoku czapki i naszytymi na denku czapki srebrnymi galonami w kształcie krzyżaka.

Do czapek rogatywek nie należy przypinać orzełków PSP, Wojska Polskiego, Służby Więziennej itp. Nie należy nosić przy czapkach rogatywkach złotych galonów, pasków białych, srebrnych, metalowych pasków lub złotych okuć. Czapki rogatywki powinny odpowiadać dystynkcjom noszonym na kołnierzach umundurowania lub przy klapie lewej kieszeni munduru lub białej koszuli.

Emblematy i dystynkcje OSP

Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą emblematy w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle, haftowane nitką lub bajorkiem, przy następujących elementach umundurowania:

• Czapki.
• Pagonach ubiorów wyjściowych, galowych, paradnych, kurtek, koszul letnich i MDP, naszyte w odległości 2 cm od dolnej krawędzi pagonu.
• Ubraniach ochronnych, specjalnych i koszarowych, w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań.

Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP, pełniący funkcje kierowców, mechaników motopomp, łącznościowców, a także członkowie orkiestr i drużyn sanitarnych noszą przy mundurach wyjściowych i galowych na lewym rękawie naszywki-oznaki specjalności, haftowane srebrną nitką na ciemnogranatowym tle. Naszywki umieszcza się 15 cm od dolnej krawędzi rękawa.

Członkowie MDP noszą naszywki-oznaki specjalności dla MDP na ramieniu prawego rękawa munduru. Wzory tych naszywek określone są odrębnymi przepisami.

Członkowie OSP noszą na kurtkach odzieży ochronnej i specjalnej napisy "STRAŻ" w kolorze czarnym na żółtym tle w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań.

Dopuszcza się noszenie emblematu z napisem "Ochotnicza Straż Pożarna" na mundurach wyjściowych i galowych, na prawym rękawie, haftowanego czerwoną nitką na ciemnogranatowym tle.

Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą na kołnierzach mundurów bądź lewej kieszeni koszuli letniej dystynkcje pełnionych funkcji, haftowane srebrną nitką lub bajorkiem na ciemnogranatowym tle.

Członkowie OSP, zarządów i komisji rewizyjnych OSP RP oraz funkcyjni oddziałów ZOSP RP mają prawo do noszenia dystynkcji odpowiadających najwyższej z pełnionych funkcji.

Odznaczenia i wyróżnienia w OSP

W OSP funkcjonuje system odznaczeń i wyróżnień, którymi nagradza się zasługi członków i jednostek dla rozwoju ochrony przeciwpożarowej i działalności Związku OSP RP. Do najważniejszych należą:

• Złoty Znak Związku: Umieszczany na wstędze pod kołnierzem koszuli, widoczny 1 cm poniżej węzła krawata. Nadawany za długoletnią aktywną działalność w OSP lub Związku OSP RP. Może być przyznany osobie, instytucji lub OSP o co najmniej 100-letniej działalności, które w sposób znaczący zasłużyły się dla Związku.
• Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza: Nadawany za zasługi dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP oraz Ochotniczych Straży Pożarnych. Mogą go otrzymać OSP i ich członkowie, działacze Związku OSP RP oraz osoby, instytucje i organizacje społeczne. Warunkiem nadania jest posiadanie Złotego Medalu „Za Zasługi dla Pożarnictwa”, a dla instytucji i organizacji (w tym OSP) - co najmniej 75-letni staż działalności.
• Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (złoty, srebrny, brązowy): Nadawany za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Mogą nim być odznaczane osoby, instytucje i organizacje (w tym OSP, ich członkowie oraz działacze Związku OSP RP). Warunkiem nadania medalu wyższej klasy jest posiadanie medalu klasy niższej przez co najmniej 5 lat. Dla członka OSP biorącego bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, warunkiem nadania Brązowego Medalu jest posiadanie odznaki „Strażak Wzorowy” od co najmniej 3 lat. Pozostali członkowie OSP mogą otrzymać medal po co najmniej 10 latach działalności od osiągnięcia pełnoletności.
• Odznaka „Strażak Wzorowy”: Może być nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną.
• Odznaka „Młodzieżowej Drużyna OSP”: Wyróżnienie nadawane członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie.
• Odznaka za wysługę lat: Noszona jedna aktualna, na prawej górnej klapie kieszeni munduru, w jej lewym rogu.

Ordery i odznaczenia państw obcych oraz ich baretki nosi się po polskich. Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP mogą nosić przy ubiorach wyjściowych odznaki pożarnicze, policyjne, wojskowe i cywilne, przypinając je bezpośrednio do kurtki munduru bez podkładek. Na kieszeniach kurtek mundurowych można nosić najwyżej dwie odznaki na prawej stronie kurtki i jedną odznakę na lewej stronie.

Ubiór ochronny i specjalny strażaka OSP

Ubiór ochronny i specjalny jest przeznaczony do działań ratowniczo-gaśniczych, ćwiczeń i działań ze sprzętem. W jego skład wchodzą:

• Ubranie ochronne dwuczęściowe.
• Ubranie specjalne popularne dwuczęściowe.
• Ubranie koszarowe.
• Rękawice i kominiarka (niepalne).
• Buty specjalne.
• Hełm.

Dopuszcza się noszenie ubrania typu "moro" bądź ubrania koszarowego podczas akcji ratowniczych, jeśli nie jest konieczne użycie ubrania ochronnego lub specjalnego. O rodzaju użytej odzieży decyduje kierujący akcją po dokonaniu rozpoznania zagrożeń w miejscu interwencji. Odzież ochronną stosuje się do czasu jej zniszczenia bądź naturalnego zużycia.

W zestaw przedmiotów ekwipunku osobistego strażaka-ochotnika wchodzą:

• Pas bojowy.
• Zatrzasnik.
• Toporek strażacki.
• Latarka.
• Podpinka linkowa.
• Maska do aparatu powietrznego.
• Opatrunek osobisty.
• Worek brezentowy na odzież ochronną i ekwipunek osobisty.

Zmiany w umundurowaniu Państwowej Straży Pożarnej

W dniu 1 października 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Wprowadza ono do użytkowania nowy typ umundurowania - służbowe, które zastępuje dotychczasowy rodzaj ubioru o tej samej nazwie oraz tzw. odzież specjalną. Nowe umundurowanie służbowe bazuje na koncepcjach wypracowanych przez inne służby mundurowe i jest opracowane na bazie wojskowego munduru polowego wz. 2010, z naciskiem na ergonomię.

Dokonano systematyzacji oznak, dodając oznaki przynależności państwowej w formie emblematu z godłem Rzeczypospolitej Polskiej (na umundurowaniu wyjściowym i reprezentacyjnym) oraz naszywki z flagą Rzeczypospolitej Polskiej (na umundurowaniu służbowym). Powyższe rozwiązania są stosowane w innych służbach mundurowych i Siłach Zbrojnych.

Dbałość o mundur i estetykę

Poszanowanie munduru i dbałość o jego estetykę oraz wygląd stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP i funkcyjnych oddziałów ZOSP RP. Ważne jest, aby wszyscy członkowie OSP byli świadomi zasad noszenia mundurów, ponieważ ich przestrzeganie wpływa na wizerunek jednostki i postrzeganie OSP w społeczeństwie. Nieprawidłowe noszenie munduru może prowadzić do nieporozumień i negatywnego wrażenia.

tags: #mundur #osp #wytyczne