Hydranty wewnętrzne stanowią integralny i niezbędny element systemu ochrony przeciwpożarowej w wielu budynkach. Są to stałe urządzenia montowane na sieci wodociągowej, zaprojektowane w celu zapobiegania i gaszenia pożarów grupy A. Mimo że ich użycie jest stosunkowo rzadkie, ich obecność ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa.
Podstawy prawne dotyczące hydrantów wewnętrznych
Użycie i montaż hydrantów wewnętrznych w Polsce są ściśle regulowane przez obowiązujące przepisy prawne. Kluczowym aktem prawnym w tej kwestii jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719, z późn. zm. Dz.U.2023.0.822 t.j.).
Dodatkowe regulacje wynikają z innych aktów prawnych, takich jak:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019.0.1065 t.j.).
- Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 13 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.
Wybór odpowiedniego hydrantu
Wybór odpowiedniego typu hydrantu wewnętrznego zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju i rozmiaru budynku, kategorii zagrożenia pożarowego oraz obowiązujących przepisów. Aby zrozumieć szczegółowe wymagania, należy zapoznać się z definicjami i rodzajami stref pożarowych pod względem ich przeznaczenia i zagrożenia, jakie stanowią.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich zastosowanie
Najpowszechniejsze typy hydrantów wewnętrznych to DN25, DN33 i DN52, gdzie numer oznacza średnicę węża w milimetrach.
-
Hydranty DN25
Hydranty DN25 (z wężem półsztywnym) muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN25 wynosi 60 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 1,2 MPa.
-
Hydranty DN33
Hydranty DN33 (z wężem półsztywnym) są często stosowane w garażach, a także w niektórych pomieszczeniach przemysłowo-magazynowych. Podobnie jak inne typy, muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN33 wynosi 90 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 0,7 MPa. Z ich montażem jest znacznie prościej w porównaniu do hydrantów DN52.
-
Hydranty DN52
Hydranty DN52 (z wężem płasko-składanym) są zazwyczaj używane do ochrony obiektów przemysłowo-magazynowych. Ich wymóg stosowania wynika z gęstości obciążenia ogniowego w strefie pożarowej i powierzchni tej strefy. Muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN52 wynosi 150 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.
-
Hydranty szafkowe
Są to najbardziej powszechne typy hydrantów wewnętrznych. Są zazwyczaj umieszczone w metalowych szafkach na ścianach budynków, zapewniając szybki i łatwy dostęp do wody w przypadku pożaru.
Wysokość montażu hydrantu wewnętrznego
Wysokość montażu hydrantu wewnętrznego jest kluczowym aspektem jego prawidłowej instalacji i funkcjonalności. Zgodnie z przepisami, hydranty wewnętrzne powinny być zainstalowane w taki sposób, aby ich najwyżej położone elementy sterujące nie były wyżej niż 1,5 m nad podłogą.
Bardziej szczegółowe wymagania dotyczą zaworów odcinających:
- Zawory odcinające hydrantów wewnętrznych oraz zawory DN52 muszą być umieszczone na wysokości 1,35 m ± 0,1 m.
Jest to kluczowe dla zapewnienia łatwego i szybkiego dostępu do urządzenia w sytuacji zagrożenia pożarowego dla każdej osoby znajdującej się w budynku, pod warunkiem, że jest ona w stanie bezpiecznie obsługiwać urządzenie.
Wymagania dotyczące wydajności i ciśnienia
Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze DN52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Maksymalne dopuszczalne ciśnienie różni się w zależności od typu hydrantu:
- Dla hydrantu DN25 ciśnienie nie może być większe niż 1,2 MPa.
- Dla hydrantów DN33 i DN52 ciśnienie nie powinno przekraczać 0,7 MPa.
- Minimalna wydajność poboru wody dla zaworu DN52, położonego najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, wynosi 150 l/min, przy ciśnieniu dynamicznym nie mniejszym niż 0,2 MPa i nieprzekraczającym 0,7 MPa.
Lokalizacja i oznakowanie hydrantów
Lokalizacja
Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, aby zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku, a podczas akcji gaśniczej nie było problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięciem ognia strumieniem wody. Powinny być zlokalizowane w pobliżu potencjalnych źródeł pożaru, takich jak miejsca, w których przechowywane są materiały łatwopalne.
Oznakowanie
Hydranty powinny być odpowiednio oznaczone, aby były łatwo identyfikowalne. Oznakowanie przeciwpożarowe powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Ważne jest, aby wiedzieć, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania istniejących znaków na nowe. Tabliczki wykonane według "starej normy" nadal są ważne i mogą być stosowane.
W miejscach, gdzie montaż zwykłego znaku jest utrudniony lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Przeglądy techniczne i konserwacja
Zgodnie z polskimi przepisami, przegląd techniczny hydrantów wewnętrznych powinien być przeprowadzany co najmniej raz na 12 miesięcy. Podczas przeglądu specjalista ocenia stan hydrantu, sprawdza, czy wąż jest prawidłowo zwojony, czy zawory działają poprawnie, a także czy ciśnienie wody jest odpowiednie. Regularne kontrole i konserwacja to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim ważny element zapewnienia bezpieczeństwa.
Kategorie zagrożenia ludzi (ZL) i gęstość obciążenia ogniowego (G.O.O.)
Aby właściwie dobrać i zainstalować hydranty wewnętrzne, konieczne jest zrozumienie definicji i rodzajów stref pożarowych. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U.2019.0.1065 t.j. § 8) dzieli budynki według ich wysokości. Dodatkowo, budynki oraz części budynków są klasyfikowane jako odrębne strefy pożarowe:
- ZL I - zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
- ZL II - przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się (np. szpitale, domy opieki).
- ZL III - użyteczności publicznej, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II.
- ZL V - zamieszkania zbiorowego.
W budynkach magazynowych i produkcyjnych do określenia ryzyka pożarowego zamiast stref zagrożenia ludzi używa się gęstości obciążenia ogniowego (G.O.O.). Parametr ten opisuje, ile energii cieplnej powstaje przy spalaniu materiałów znajdujących się w budynku lub pomieszczeniu w stosunku do jego powierzchni. Podaje się go w megadżulach na metr kwadratowy [MJ/m²]. Znając ten parametr dla poszczególnych stref, można określić, czy montaż hydrantów DN52 jest konieczny, zwłaszcza gdy G.O.O. nie przekracza 500 MJ/m², ale znajduje się tam pomieszczenie o powierzchni przekraczającej 100 m².
Hydranty DN52 są również wymagane w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III, ZL V, sąsiadujących z pomieszczeniami magazynowymi lub technicznymi o powierzchni ponad 200 m² i gęstości obciążenia ogniowego powyżej 500 MJ/m².
Certyfikacja i instalacja
Hydranty DN25, DN33 i DN52 muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Montaż hydrantu wewnętrznego powinien zawsze być wykonywany przez doświadczonego specjalistę, najlepiej pracownika firm specjalizujących się w systemach ochrony przeciwpożarowej. Nie jest konieczne, aby użytkownik hydrantu posiadał specjalistyczne szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jednak podstawowe umiejętności mogą znacznie poprawić efektywność i bezpieczeństwo jego działania.