W służbie strażackiej, zarówno w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), jak i Państwowej Straży Pożarnej (PSP), odpowiednie umundurowanie jest kluczowe nie tylko podczas akcji ratowniczych, ale również w trakcie uroczystości i oficjalnych spotkań. Poszanowanie munduru i dbałość o jego estetykę oraz wygląd stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP i funkcyjnych oddziałów ZOSP RP. Wśród wielu elementów umundurowania, sznur galowy oraz identyfikator imienny odgrywają szczególną rolę, a ich prawidłowe noszenie jest ściśle określone przepisami.
Sznur Galowy Strażacki - Atrybut Oficera i OSP
Sznur galowy jest specjalnym atrybutem oficera Państwowej Straży Pożarnej, jak również może być noszony przez strażaków ochotników. Sznur tego typu składa się z jednego warkocza, splatanego z plecionek, a całość uzupełnia specjalna zapinka z taśmy poliamidowej, która łączy wszystkie elementy. Na mundurze wspomniany warkocz przypomina prądownicę.
Kiedy nosić sznur galowy?
Sznur galowy jest elementem stroju galowego, używanego podczas specjalnych okazji. Będzie on pasował do stroju galowego, komponując się idealnie z orderami, odznaczeniami czy medalami. Do stroju wyjściowego sznur galowy absolutnie nie pasuje. Strażacy w okresie wysokich temperatur czasem mogą sobie pozwolić na odrobinę ochłody, wtedy zamiast munduru widzimy strażaków ubranych w same koszule. Sznur do koszuli służy temu, aby w takiej sytuacji strażak był w pełni wyposażony. W przypadku druhów z jednostek ochotniczych, sznur ten jest koloru srebrnego.
Prawidłowe przypięcie sznura galowego
Sznur galowy musi być przypięty do guzika pod pagonem munduru, przy wszyciu rękawa po prawej stronie i do pierwszego górnego guzika zapięcia munduru. Przy koszuli letniej sznur galowy powinien być przypięty do guzika pod pagonem prawym, przy wszyciu rękawa, a warkocz z pomponem do guzika pod klapą prawej kieszeni.
Częste błędy: Najczęstsze błędy to nieprawidłowe umiejscowienie sznura oraz niewłaściwe napięcie. Jeśli sznur jest zbyt luźny, może się przemieszczać. Z kolei zbyt mocne napięcie może powodować dyskomfort i zniekształcać kształt munduru.
Kiedy nie używać sznura galowego?
Sznura galowego do munduru nie należy używać w czasie narad, odpraw, pełnienia służby porządkowej, zawodów, manewrów itp.
Ubiór galowy strażaka OSP
W skład ubioru galowego wchodzą:
- mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski, damski)
- koszula w kolorze białym z długim rękawem
- czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn)
- czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet)
- obuwie w kolorze czarnym
- sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką
Wyposażeniem uzupełniającym są: skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn), rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet), krawat w kolorze czarnym.
Film instruktażowy - "Program doskonalenia techniki jazdy strażaków-kierowców PSP"
Okazje do noszenia ubioru galowego ze sznurem
- Święta państwowe i w Dniu Strażaka, w tym również podczas świeckich spotkań oraz uroczystości religijnych organizowanych z tej okazji.
- Uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali i odznak, otwarcia strażnic oraz innych uroczystości o ważnym i podniosłym dla jednostki OSP bądź właściwego zarządu ZOSP RP znaczeniu.
- Uroczystości składania wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza, grobach poległych i zmarłych oraz pod pomnikami i tablicami pamiątkowymi.
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z baretkami nosi się podczas:
- Uroczystych przedstawień w teatrach, salach koncertowych itp. gdy występuje się w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP, a dla pozostałych uczestników przyjęty jest strój wieczorowy.
- Innych ważnych uroczystości na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.
Identyfikator Imienny - Gdzie i Jak Go Nosić?
Noszenie identyfikatora imiennego, w przeciwieństwie do sznura galowego, regulowane jest innymi przepisami, często wynikającymi z zarządzeń Komendanta Głównego PSP. Ważne jest, aby nie porównywać zasad noszenia identyfikatorów z innymi służbami, gdyż każda z nich ma odmienne regulacje.
Umiejscowienie identyfikatora imiennego
Zgodnie z wytycznymi KGPSP, identyfikator imienny nosi się na następujących przedmiotach umundurowania:
- Mundur wyjściowy i służbowy.
- Koszula wyjściowa i służbowa z krótkim rękawem.
Na mundurze wyjściowym strażaka mężczyzny identyfikator nosi się po środku górnej, prawej kieszeni, 1 cm powyżej górnej krawędzi patki. U kobiet na mundurze wyjściowym identyfikator nosi się w połowie wysokości wszycia rękawa, między dolnym szwem rękawa a szwem barkowym.
Identyfikator imienny powinien być również noszony na koszuli letniej wyjściowej, letniej służbowej oraz bluzie do munduru służbowego "olimpijce", zawsze na środku górnej prawej kieszeni, 1 cm od górnej krawędzi kieszeni.
Warto zwrócić uwagę, że w przypadku zapięcia typu "agrafka" identyfikator może być nieco opuszczony w dół.
Rozporządzenia dotyczące umundurowania
Przepisy dotyczące umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej są określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 września 1992 r. oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2003 r. Dodatkowo, szczegółowe wymagania wobec przedmiotów umundurowania, odzieży specjalnej i środków ochrony indywidualnej, użytkowanych w Państwowej Straży Pożarnej, ich wzorce oraz ich cechy techniczne i jakościowe mają być określone w zarządzeniu Komendanta Głównego, które jest obecnie w procesie legislacji.
Inne Elementy Umundurowania i Ich Zasady Noszenia
Oprócz sznura galowego i identyfikatora imiennego, istnieje wiele innych elementów umundurowania, których noszenie również jest ściśle regulowane.
Ordery, Odznaczenia i Medale
- „Złoty Znak Związku”: Umieszczony powinien być na wstędze pod kołnierzem koszuli, tak aby był widoczny 1 cm poniżej węzła krawata.
- Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza: Nadawany jest za zasługi dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP oraz Ochotniczych Straży Pożarnych.
- Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (złoty, srebrny, brązowy): Nadawany jest za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej.
- Odznaka „Strażak Wzorowy”: Nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną. Powinna być wpięta bezpośrednio na środku górnej prawej kieszeni munduru, między klapą a wszyciem dolnym kieszeni.
- Odznaka „Za wysługę lat”: Noszona pośrodku prawej strony klapy górnej kieszeni munduru, między guzikiem a krajem klapy patrząc z przodu.
Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach długości 6-6,5 cm każda, przy czym wstążki zakłada się na sznurkach koloru ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej. W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia orderów, odznaczeń, medali nosi się ich baretki.
Baretki
Baretki wykonane ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia. Wysokość baretki równa się 8 mm. Baretki nakłada się na podkładkę sukienną koloru czarnego, o 2 mm szerszą i wyższą od baretki. Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem galowym i bez sznura galowego) na lewej stronie piersi z prawa na lewo, w linii poziomej. W jednym rzędzie nosi się nie więcej niż trzy baretki. Powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim.
Nakrycia Głowy
Do ubiorów stosuje się następujące rodzaje nakrycia głowy w kolorze noszonych mundurów: czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka (dla mężczyzn), czapkę dżokejkę (dla kobiet), czapkę uszankę (w okresie zimowym).
Czego nie nosić: Do czapek rogatywek nie powinny być przypięte orzełki PSP, Wojska Polskiego, Służby Więziennej itp. Nie należy nosić przy czapkach rogatywkach złotych galonów, pasków białych, srebrnych, metalowych pasków lub złotych okuć.
Emblematy i Dystynkcje
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą emblematy w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle haftowane nitką lub bajorkiem, przy czapkach, pagonach ubiorów wyjściowych, galowych, paradnych, kurtek, koszul letnich i MDP, naszyte w odległości 2 cm od dolnej krawędzi pagonu, ubraniach ochronnych, specjalnych i koszarowych, w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań. Na kołnierzach mundurów bądź lewej kieszeni koszuli letniej noszą dystynkcje pełnionych funkcji.