Ochotnicza Straż Pożarna w Mszanie Dolnej, początkowo funkcjonująca pod nazwą Towarzystwo Straży Pożarnej, została zorganizowana 15 lutego 1878 roku. Zrozumienie dla potrzeb strażackich wśród mieszkańców Mszany Dolnej było znaczne, skoro już przez zimę zebrano fundusze na zakup niezbędnego sprzętu: sikawki ręcznej, węży, drabiny, toporów i wozu.
Początki i Rozwój Towarzystwa
W pierwszych władzach Towarzystwa zasiadali najważniejsi przedstawiciele lokalnej społeczności. Prezesem został Jan Solecki, Naczelnikiem - Kazimierz Machaj, a Skarbnikiem - Marcin Knapczyk. Zaczęto również pozyskiwać pieniądze na zakup działki pod remizę, którą wkrótce nabyto za 750 złotych reńskich. Sprzęt, którego wciąż przybywało, przechowywano początkowo w wozowni pod ratuszem miejskim w rynku. Dzięki ogromnej pracy druhów i społeczności Mszany Dolnej oraz okolicznych wsi doprowadzono do budowy remizy.
Remizę oddano do użytku w 1890 roku, umieszczając w niej trzy wozy na zaprzęg konny, sikawkę, drabiny, osęki i węże. W 1900 roku oddano do użytku nowo wybudowaną remizę strażacką. Od samego początku Towarzystwo Straży Pożarnej w Mszanie Dolnej aktywnie działało w lokalnej społeczności. W tym czasie podjęto też myśl, by założyć strażacką orkiestrę dętą. Wcześniej, przy okazji różnych imprez, strażakom przygrywały miejscowe kapele góralskie. Ostatecznie, staraniem księdza Wojciecha Woźniczki, w 1902 roku założono Orkiestrę Dętą, a jej dyrygentem i nauczycielem muzyki został organista Gałuszka. W 1903 roku, z okazji 25-lecia Straży Pożarnej w Mszanie Dolnej, orkiestra zagrała swój pierwszy większy koncert. Po 25 latach działalności Towarzystwo Straży Pożarnej w Mszanie Dolnej miało już własny budynek, podstawowy sprzęt ratunkowy, umundurowanie na wzór wojskowy i reprezentacyjną orkiestrę.
Okresy Wojenne i Międzywojenne
Lata I wojny światowej (1914-1918) przyniosły mszańskiej straży pożarnej zapaść. Władze austrowęgierskie większość druhów wcieliły do wojska, a remizę zarekwirowały na kwaterę dla szwadronu węgierskiej kawalerii, co wiązało się m.in. z przekształceniem sali budynku na stajnię dla koni. Po wojnie na nowo zaczęto organizować orkiestrę, kompletować sprzęt i werbować nowych członków, przystąpiono również do remontu remizy.
Koniec wojny i odzyskanie przez Polskę niepodległości to również moment, gdy zaczęto czynić starania o przekształcenie setek istniejących już, niepowiązanych ze sobą jednostek ochotniczej straży pożarnej w jedną spójną organizację. Starania te zakończyły się utworzeniem w 1921 roku Głównego Związku Straży Pożarnych RP, a w 1923 roku wszystkie straże w kraju otrzymały jednolitą nazwę: „Ochotnicza Straż Pożarna”. W 1928 roku poświęcono sztandar, który jednostka otrzymała z okazji 50-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej. W 1934 roku wielka powódź, która nawiedziła Mszanę Dolną, przysporzyła wiele pracy strażakom, którzy bezustannie działali od 16 do 20 lipca, pomagając w zniszczonych drogach i torach kolejowych.
Wybuch II wojny światowej przyczynił się do tego, że straż miała bardzo utrudnione działanie z powodu szykan Niemców, z ówczesnym burmistrzem Mszany Dolnej, Władysławem Gelbem, na czele. W tym czasie zaginęły akta straży, które znajdowały się w remizie. Jej pomieszczenia wykorzystano jako magazyny zbożowe i sortownię skonfiskowanego mienia pożydowskiego. Część sprzętu strażackiego, po wkroczeniu wojsk niemieckich do Mszany Dolnej, wywiózł i ukrył Stanisław Dobrowolski. W 1944 roku w konspiracyjnych wyborach Zarządu, został on wybrany naczelnikiem straży. Przyczyną zaostrzeń okupanta stało się wykrycie w wielu wypadkach udziału strażaków w walce podziemnej w szeregach partyzanckich, zwłaszcza w 1943 roku.
Powojenny Rozwój i Modernizacja
Po wojnie remiza wymagała kapitalnego remontu, sprzęt został skradziony, zniszczony bądź zużyty. Mimo to, udało się zwerbować strażaków oraz ściągnąć do remizy ocalały sprzęt. Do odbudowy szeregów straży w dużej mierze przyczynili się: Stanisław Dobrowolski, Stanisław Mitana, Maciej Chrustek i Józef Znachowski. 3 lutego 1952 roku, w związku ze zmianą organizacyjną w Ochotniczych Strażach Pożarnych, zamiast zarządów ustanowiono Komendy Straży. Pierwszym komendantem został Władysław Znachowski. Komenda podjęła decyzję o wybudowaniu wieży strażackiej, którą ukończono w 1953 roku.
W 1969 roku walne zebranie podjęło uchwałę o rozbudowie budynku remizy. Prace budowlane rozpoczęto w 1971 roku. Wówczas prezesem straży był Kazimierz Pieron, a naczelnikiem - Józef Kasprzyk. O wszystkich działaniach na budowie informowano mieszkańców Mszany Dolnej przez radiowęzeł prowadzony przez Stanisława Szyllera. Dzięki pomocy mszańskiej społeczności oraz dotacjom ze strony państwa z powodzeniem ukończono prace budowlane. W 1970 roku powołano Społeczny Komitet Budowy Domu Strażaka, który oddano do użytku w całości w 1974 roku. Wielkie uznanie i podziękowanie od społeczeństwa i władz za ogromny wkład pracy otrzymał ówczesny Naczelnik Józef Kasprzyk, Prezes Zarządu Kazimierz Pieron i Przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej Marian Radziszewski. Ochotnicza Straż Pożarna mogła obchodzić jubileusz 100-lecia już w nowym budynku. Podczas uroczystości sztandar mszańskiej OSP został udekorowany „Złotym Znakiem Związku” i „Złotą Odznaką za Zasługi dla Pożarnictwa”. Udział wzięło kilkanaście jednostek OSP z różnych miejscowości oraz wielka rzesza ludności Mszany Dolnej i okolicy.
Rozbudowa i Funkcje Kulturalne Domu Strażaka
Od momentu powstania nowej remizy strażackiej w 1974 roku, po jej oficjalnym otwarciu, umiejscowiono w niej siedzibę Miejskiego Ośrodka Kultury, gdzie koncentrowało się życie i praca kulturalno-oświatowa Miasta i Gminy. To tu odbywały się zebrania organizacji politycznych, społeczno-gospodarczych i kulturalnych, sesje Miejsko-Gminnej wtedy Rady Narodowej. W 1991 roku dokonano przebudowy dachu, a pozyskane w ten sposób pomieszczenia przeznaczono na salę, w której odbywają się próby orkiestry, szatnie oraz magazyny. Inicjatorem tych działań był Prezes Jan Wcisło, który poświęcił wiele sił i zdrowia w to przedsięwzięcie. Budynek Domu Strażaka wykorzystywany jest również na przyjęcia weselne, z których dochód przeznaczany jest na bieżące utrzymanie straży, orkiestry oraz funkcjonowanie budynku. Od 12 marca 2020 roku, po ogłoszeniu narodowej pandemii Covid-19, jednostka boryka się z problemami finansowymi, gdyż straciła swoje główne źródło dochodu z wynajmu.
Straż stopniowo z własnych funduszy, jak i różnych dotacji, pozyskiwała specjalistyczny sprzęt bojowy, dzięki czemu obecnie jest nowocześnie wyposażona. W latach 1993-2006, z inicjatywy ówczesnego naczelnika Józefa Marszalika, w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej zatrudnieni zostali na etatach kierowcy-mechanicy, którzy pełnili dyżury całodobowo, co znacznie usprawniło szybki wyjazd do akcji.
OSP MSZANA DOLNA ALARMOWO JELCZ GCBA [459K31] DO POŻARU
W Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym i Działania Współczesne
W 1995 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Mszanie Dolnej została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Od tej pory strażacy nie tylko walczą z pożarami, ale też m.in. akcje, do których wyjeżdżają, obejmują wypadki drogowe i wszelkie klęski żywiołowe. Rosnąca liczba akcji ratowniczo-gaśniczych na terenie miasta i gminy Mszana Dolna sprawiła, że w celu usprawnienia ich prowadzenia od 2006 roku całodobowe dyżury pełnią zawodowi strażacy Państwowej Straży Pożarnej w Limanowej. W 1997 roku jednostka OSP brała czynny udział w akcji ratowniczej podczas powodzi, broniąc przed zalaniem zagrożone tereny miasta i gminy Mszana Dolna oraz likwidując jej skutki. Za dobrą organizację akcji i ofiarną służbę medalem „Za ofiarność i odwagę” odznaczony został naczelnik Jan Piekarczyk.
W latach 2003-2016 w budynku remizy pełniły swoje dyżury zespoły Podstacji Pogotowia Ratunkowego w Rabce oraz zespoły pogotowia Szpitala Powiatowego w Limanowej. W 2004 roku odbyły się uroczystości związane z jubileuszem 125-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Mszanie Dolnej. Zasłużeni druhowie otrzymali odznaczenia państwowe i korporacyjne - najważniejsze z nich to odznaczenie „Złotym Krzyżem Zasługi” dla druha Józefa Kasprzyka, długoletniego naczelnika OSP, oraz „Złotym Znakiem Związku” dla druha Jana Wcisło, długoletniego prezesa OSP, którzy przyczynili się między innymi do rozbudowy mszańskiej straży. Ochotnicza Straż Pożarna w Mszanie Dolnej oprócz wyjazdów mających na celu ratowanie ludzkiego życia i mienia bierze również udział w licznych uroczystościach strażackich, państwowych i kościelnych, gdzie ozdobą tych wystąpień jest Orkiestra Dęta.
Działalność Kulturalna i Społeczna
OSP Mszana Dolna prowadzi szeroko rozumianą działalność prewencyjną i edukacyjną. Od czasu II wojny światowej OSP w Mszanie Dolnej nieustannie się rozwija. Obecność OSP zaznacza się też bardziej w tych regionach kraju, gdzie mniej jest innego rodzaju stowarzyszeń oraz fundacji. Ochotnicze Straże Pożarne funkcjonują tam jako alternatywna forma samoorganizowania się społeczeństwa. Przyczynia się do tego wielofunkcyjność jednostek OSP. Pomimo faktu, że większość strażaków za swoją główną działalność uznaje tylko i wyłącznie ratownictwo i ochronę przeciwpożarową, trzeba podkreślić, że Ochotnicze Straże Pożarne działają też aktywnie w innych dziedzinach życia społecznego, zajmując się przede wszystkim sportem, edukacją i wychowaniem oraz kulturą. Choć najczęściej jest to działalność dodatkowa, ma ona niezwykłą wagę w małych, lokalnych społecznościach.
Ochotnicza Straż Pożarna organizuje zawody sportowe, pomaga w organizacji imprez masowych, prowadzi Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze, zespoły muzyczne, izby tradycji. Aktywność kulturalna OSP wiąże się najczęściej z organizowaniem lokalnych wydarzeń kulturalnych - świąt, festynów, festiwali oraz z podtrzymywaniem tradycji i kultury ludowej. Działalność kulturalno-rozrywkowa (m.in. organizowanie zespołów świetlicowych, bibliotek, orkiestr, teatrów amatorskich, chórów) jest jednym z zadań statutowych OSP i powinna być realizowana przez większość z nich. Aż 86% zbadanych jednostek OSP zadeklarowało prowadzenie aktywności kulturalnej. Jednostki bardzo często angażują się w wydarzenia kulturalne jako gość lub partner wydarzenia, przeprowadzając np. pokazy strażackie na festynach. Udział w festynach lub ich współorganizację deklaruje aż 77% zbadanych podmiotów. Jednostki OSP angażują się również w uroczystości lokalne, organizowane najczęściej przez władze gminne (86% ośrodków), np. poprzez zabezpieczenie wydarzenia, często występując jako oficjalny współorganizator wydarzeń.
Wśród organizowanych działań najczęściej (łącznie przez 45% OSP) wymieniane były różnego rodzaju spotkania dla społeczności: zabawy taneczne (karnawałowe, andrzejkowe), wydarzenia dla dzieci (mikołajki, dzień dziecka), spotkania okazjonalne (opłatkowe, dzień strażaka), imprezy jubileuszowe oraz rocznicowe. Strażacy nie tylko pomagają, ale coraz częściej prowadzą również systematyczną działalność kulturalną, animując w ten sposób lokalną społeczność.
Cele i Zadania OSP Mszana Dolna
Celami i zadaniami OSP są:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z państwową strażą pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Upowszechnianie, w szczególności wśród członków, kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalnej i oświatowej.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu.
- Działania na rzecz ochrony środowiska.
- Wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na terenie działania OSP.
- Kultywowanie oraz rozpowszechnianie miejscowych tradycji.
Obecny Zarząd OSP Mszana Dolna
Druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Mszanie Dolnej wraz z gośćmi uczestniczyli w zebraniu sprawozdawczo-wyborczym, podczas którego podsumowano ubiegły rok, a także wybrano nowy zarząd i komisję rewizyjną. Obecny Zarząd przedstawia się następująco:
- Prezes - Mariusz Wacławik
- Wiceprezes - Naczelnik - Daniel Banasiak
- Zastępca naczelnika - Igor Wojciaczyk
- Zastępca naczelnika - Łukasz Pachołek
- Sekretarz - Kazimierz Stożek
- Skarbnik - Lidia Kasprzyk
- Gospodarz - Grzegorz Mrózek
- Kronikarz - Karolina Mikołajczyk
- Członek - Anna Wacławik
Komisja rewizyjna:
- Przewodniczący - Stanisław Antosz
- Wiceprzewodniczący - Paweł Łabuz
- Sekretarz - Stanisław Chrustek