Nowe „Zasady Organizacji Ratownictwa Medycznego w KSRG” z 2026 roku aktualizują dotychczasowe przepisy do nowych wymogów prawnych. Wprowadzają one liczne korekty, nowe wymagania kwalifikacyjne oraz precyzują standardy sprzętowe. Poniższa informacja skupia się na najważniejszych zmianach w zakresie strażaków-ratowników, ze szczególnym uwzględnieniem kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) i działań Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP).
Ewolucja Ratownictwa Medycznego w KSRG
Ratownictwo medyczne w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG) jest obecne od 25 lat. Z dumą można powiedzieć, że przez ten czas przygotowanie podmiotów w zakresie sprzętu oraz kompetencji ratowników weszło na wysoki poziom. Wpłynęło na to wiele czynników, do których należy na pewno ogólny rozwój medycyny ratunkowej. Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji cyklicznie się zmieniają, co prowadzi do regularnej aktualizacji zasad ratownictwa medycznego w KSRG oraz kompendiów wiedzy. Sytuacja kadrowa i duże obciążenie systemu opieki zdrowotnej spowodowane pandemią COVID-19 sprawiły, że Państwowe Ratownictwo Medyczne (PRM) otrzymuje od podmiotów KSRG coraz większe wsparcie. W ubiegłym roku zaktualizowano „Zasady organizacji ratownictwa medycznego w KSRG” oraz opracowano bogaty w cenne informacje skrypt KPP.
Kluczowe Zmiany w Zakresie Ratownictwa Medycznego
Definicje i Role
- Definicja Izolowanego Zdarzenia Ratownictwa Medycznego została uproszczona i doprecyzowana.
- Jeśli na miejscu zdarzenia znajduje się ratownik medyczny, ratownik KPP nie może wykonać TRIAGE. Może wykonać tzw. segregację pierwotną - czyli segregację poszkodowanych niezwłocznie po przybyciu na miejsce zdarzenia, w ramach rozpoznania wstępnego.
- Wprowadzono nowy podrodzaj triage - podział poszkodowanych dla zdarzeń z wieloma osobami oparzonymi, oparty na wytycznych WHO.
- Każdorazowa decyzja o niepodjęciu czynności z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy wraz z uzasadnieniem, MUSI być zawarta w informacji ze zdarzenia (IzZ).
Rejestr Ratowników Medycznych PSP
Na mocy nowych „Zasad Organizacji Ratownictwa Medycznego w KSRG” utworzony zostaje Rejestr Ratowników Medycznych PSP, prowadzony przez właściwego Komendanta Wojewódzkiego PSP. Wpis do niego następuje na pisemny wniosek ratownika medycznego, za zgodą właściwego komendanta. Funkcjonariuszom wpisanym do rejestru oficjalnie rozszerza się zakres czynności o udzielanie świadczeń zdrowotnych na poziomie zaawansowanym (samodzielnie lub na zlecenie lekarza).
Nowe Podejście do Dokumentacji Medycznej
Zgodnie z § 38 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, „medyczne działania ratownicze, wykonywane podczas zdarzeń pojedynczych lub mnogich, są dokumentowane przez wypełnienie karty udzielonej kwalifikowanej pierwszej pomocy lub karty indywidualnej ratownika medycznego”.
Znaczenie Karty KPP
Karta KPP „jest przekazywana wraz z osobą poszkodowaną zespołowi ratownictwa medycznego lub lotniczemu zespołowi ratownictwa medycznego albo osobie wykonującej zawód medyczny w podmiocie leczniczym”. Dokument ten stanowi pierwsze i często kluczowe źródło wiedzy na temat stanu poszkodowanego, który do momentu przybycia podmiotów PRM może ulec zmianie (np. utrata przytomności nie pozwoli później na przeprowadzenie wywiadu ratowniczego). Prawidłowo wypełniona karta to zasób wielu cennych informacji, których zapamiętanie i przekazanie ustne w warunkach zdarzenia jest niemożliwe. Wzór obecnie obowiązującej karty stanowi załącznik nr 4 do ww. rozporządzenia. Nadrzędnym argumentem jest teza, że karta powinna stanowić wyczerpujący dowód przeciwko ewentualnym roszczeniom osób trzecich wobec działań medycznych prowadzonych przez ratowników.
Ograniczenia Obecnej Karty KPP i Propozycje Zmian
Zgodnie z zasadami ewidencjonowania zdarzeń SWD PSP, Kierujący Działaniem Ratowniczym (KDR) zawiera w części opisowej meldunku opis stanu osób poszkodowanych oraz zakres realizowanych medycznych działań ratowniczych (MDR). Nawet dobrze wypełniona obecna karta KPP nie pozwala na dokładne opisanie stanu poszkodowanego. Przyczyną jest brak pól na udokumentowanie oceny przytomności według skali AVPU i badania ABC (m.in. liczby oddechów, tętna, saturacji będącej wskazaniem bądź nie do wdrożenia tlenoterapii). Przekazanie ich ustnie przez ratownika OSP jest możliwe, ale pamięć ludzka w natłoku innych działań bywa zawodna. Ponadto, w wypadku komunikacyjnym poszkodowanych może być więcej osób, a opis stanu każdej z nich bez odpowiednich informacji jest wręcz niemożliwy.
Kompleksowe karty KPP pozwoliłyby na sprawniejsze i zgodne ze stanem faktycznym opisanie podstaw do wdrożenia odpowiednich procedur. Dzięki wspólnym wysiłkom i pomysłom, w tym mł. kpt. inż. Macieja Piątka, opracowano wzór nowej karty KPP. Bazuje on na dotychczasowym wzorze, a wprowadzone nowości są propozycją oraz zaznaczeniem potrzeb. W tabeli wskazane zostały jedynie ważne i istotne zmiany. Ponadto w karcie dokonano drobnych korekt. Największym ograniczeniem było miejsce - treść karty musi zawierać się na jednej stronie A4, by możliwe było jej łatwe kalkowanie. Wprowadzenie wielu nowych elementów spowodowało, że część danych musiała zostać usunięta. Nowy wzór jest jedynie propozycją, opracowaną na podstawie własnych spostrzeżeń i uwag kolegów z jednostek. Autorzy są świadomi, jak skomplikowanym procesem byłoby jej wprowadzenie do użytkowania, gdyż wiąże się to ze zmianą treści rozporządzenia.
Szczegółowe Zmiany w Procedurach KPP
Zmiany w procedurach podyktowane są toczącą się w Polsce i na świecie epidemią SARS-CoV-2, ale nie wszystkie dotyczą wyłącznie kwestii bezpieczeństwa i ochrony osobistej. Są także pewne różnice, które można przeoczyć nie porównując zmian z istniejącymi procedurami.
1. Sekwencja Założeń Taktycznych w Ratownictwie Medycznym
Procedura ta jest stosowana w przypadku kontaktu z osobą podejrzaną lub z potwierdzonym zakażeniem czynnikiem biologicznym. Na etapie rozpoznania kluczowe jest prawidłowe zabezpieczenie ratowników przed zagrożeniem biologicznym.
- Dodanie „osłony ust i nosa poszkodowanego z użyciem maski chirurgicznej”.
- Dodanie 4 opcji w sekwencji założeń taktycznych: „Niepodjęcie medycznych działań ratowniczych”.
- Zastąpienie terminu „kwalifikowanej pierwszej pomocy” terminem „medyczne działania ratownicze”. Jest to definicja opisana w „Zasadach organizacji ratownictwa medycznego w KSRG”, która obejmuje działania z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy i medycznych czynności ratunkowych, o których mowa w ustawie o PRM z 2006 r. (świadczenia zdrowotne wykonywane przez ratowników medycznych, również w PSP).
2. Sekwencja Medycznych Działań Ratowniczych
Wprowadzono istotne zmiany dotyczące oceny i postępowania z poszkodowanym.
- Dodano „ocenę ogólnego wrażenia” i wzmiankę o „ranie krwawiącej”. Procedura w tym miejscu odsyła nas też do procedury 5 „Obrażenia i podejrzenie obrażeń głowy”.
- Ocena ogólnego wrażenia rozpoczyna całą sekwencję, dalej pojawiają się standardowe elementy badania takie jak ocena przytomności, ABC.
- W punkcie „A” (Airway) procedura przypomina o „sposobie udrożnienia dróg oddechowych w zależności od mechanizmu zdarzenia”.
- W punkcie „B” (Breathing) pojawia się zalecenie: „Ocena oddechu przez obserwację kl. piersiowej lub brzucha”. Jest to zalecenie najprawdopodobniej mające na celu minimalizację narażenia na aerozol wydychany przez poszkodowanego. Podobny sposób badania - oceny wzrokowej i poszukiwania oznak życia pojawia się w wytycznych AHA dotyczących RKO.
- Istotna zmiana dotyczy podawania tlenu: zamiast „Tlenoterapia” pojawiło się sformułowanie „Tlenoterapia według wskazań”.
- W dalszej części dodano przypomnienie: „objawy wstrząsu hipowolemicznego - pozycja leżąca na płasko”.
- Usunięto krok „Termoizolacja”.
- Wprowadzono nowy krok: „Umieszczenie poszkodowanego w komorze izolującej (wg wskazań w przypadku ewakuacji w porozumieniu z KAM)”, co jest zgodne z załącznikiem nr 10 do „Zasad organizacji ratownictwa medycznego w KSRG”.
Putin PRZEPADŁ! Wojsko WESZŁO do Moskwy. ZAMACH stanu w Rosji
Warsztaty i Egzaminy
Po indywidualnym zapoznaniu się z powyższymi materiałami Komenda Powiatowa PSP w Parczewie przeprowadzi cykl warsztatów przypominających wiedzę i procedury postępowania z kwalifikowanej pierwszej pomocy. Terminy zajęć praktycznych do wyboru to od 7 do 8 września br. lub od 14 do 15 września br.
Prawdopodobny termin jednodniowego egzaminu przewidziany jest na 24 września 2024 r. Dokładny termin zostanie podany w terminie późniejszym. Ewentualne pytania i rezerwacje terminów zajęć praktycznych prosimy kierować do mł. bryg. Krzysztofa Fili pod numer telefonu 83 355 19 54 (nr. wew. 34).