Hydranty przeciwpożarowe montowane w sieciach wodociągowych są ważnym elementem ochrony ludzi i obiektów. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Wyróżniamy hydranty zewnętrzne i wewnętrzne. Hydrant zewnętrzny to najogólniej rzecz ujmując stanowisko do poboru wody z sieci wodociągowej. Natomiast hydranty wewnętrzne umieszczone są w czerwonych szafkach, na przykład w obiektach użyteczności publicznej. Z hydrantów korzystać mogą wyłącznie uprawnione służby, w tym Straż Pożarna.
Podstawy prawne projektowania hydrantów
Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2010 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030)
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137)
Wymagania dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych
Sieć wodociągowa przeciwpożarowa
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny. Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm3/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm3/s. Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm3/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm3/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych. Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych, dlatego projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, musimy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełniamy założenia rozporządzenia. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Charakterystyka hydrantów zewnętrznych
Hydranty nadziemne i podziemne
Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu. Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN80 mm dla sieci o średnicy do DN250 mm i DN100 mm na sieci wodociągowej DN250 i większej.
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).
Lokalizacja i wydajność hydrantów
Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Wymiar 150 metrów powinien być spełniony w polu widzenia przy odbiorze niektórych obiektów. Odległość od ściany chronionego budynku powinna wynosić co najmniej 5 m. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm3/s
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm3/s
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm3/s
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 - 5 dm3/s
Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami.
Hydranty na sieciach o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:
- średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150
- wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm3/s
- hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej
- miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu
- przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu
- na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania
Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów, o których mowa powyżej, dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Obsługa i konstrukcja hydrantu podziemnego
Działanie hydrantu podziemnego opiera się na połączeniu z siecią wodociągową pod ciśnieniem. W stanie spoczynku hydrant pozostaje zamknięty - jego mechanizm znajduje się pod powierzchnią gruntu i jest chroniony studzienką hydrantową. Budowa i funkcja hydrantu podziemnego są zoptymalizowane do pracy w trudnych warunkach. Składa się on z korpusu osadzonego poniżej poziomu terenu, mechanizmu odcinającego oraz przyłącza umożliwiającego szybkie podpięcie węża przez straż pożarną. Podstawowa różnica w porównaniu do hydrantu nadziemnego tkwi w lokalizacji i dostępności. Hydrant podziemny ukryty jest pod powierzchnią ziemi i wymaga otwarcia studzienki hydrantowej, natomiast hydrant naziemny znajduje się nad ziemią i ma widoczne przyłącze wodne.
Dostęp do hydrantów, zwłaszcza zewnętrznych, mają przede wszystkim służby ratownicze. W niektórych sytuacjach, po uzyskaniu zgody od zarządcy sieci wodociągowej, z hydrantu mogą korzystać inne służby komunalne. W sytuacji awaryjnej wiedza o tym, jak uruchomić hydrant podziemny, jest kluczowa. Zrozumienie, jak działa hydrant przeciwpożarowy, oraz umiejętność jego obsługi mogą uratować ludzkie życie i ograniczyć straty w przypadku pożaru.
Nasady i nastawy hydrantowe: Klucz do szybkiego połączenia
Funkcja i budowa nasad
Praktyczne nasady hydrantowe służą do szybkiego łączenia poszczególnych elementów, wykorzystywanych podczas gaszenia ognia. Nasada PPOŻ z jednej strony zakończona jest solidnym gwintem, natomiast po drugiej stronie znajduje się praktyczny zaczep. Nasady hydrantowe pozwalają na sprawne połączenie, na przykład węża gaśniczego ze sprzętem pożarniczym zakończonym gwintem wewnętrznym, przez wykorzystanie specjalnych zaczepów. Dzięki nim spięcie obu elementów zajmuje zauważalnie mniej czasu. Warto wspomnieć, że same nasady pożarowe utrzymywane są w miejscu dzięki solidnemu gwintowi. Praktyczna nastawa hydrantowa służy do połączenia elementów podczas gaszenia pożarów. Najczęściej można ją spotkać, na przykład przy hydrancie zewnętrznym, gdzie umożliwia szybkie przyłączenie węża pożarniczego. Nie można zapominać także o tym, że nasady pożarowe powinny sprawdzić się bardzo dobrze jako przejściówki.
Stojak hydrantowy: Niezbędne narzędzie do hydrantów podziemnych
UŻYCIE HYDRANTU WEWNĘTRZNEGO
Popularny Stojak hydrantowy B/BB służy do czerpania wody z hydrantów podziemnych. Jest to niezastąpione narzędzie dla strażaków, zapewniające szybki dostęp do źródła wody podczas akcji gaśniczych. Wchodzi w skład armatury wodnej strażackiej. Jest to podstawa systemu przeciwpożarowego, ułatwiająca rozwinięcie węży pożarniczych i zapewnienie ciągłego dopływu wody podczas gaszenia pożaru. Stojak hydrantowy jest niezwykle potrzebny w przypadku pożaru lub innej sytuacji awaryjnej, gdy każda sekunda ma znaczenie.
Typowy stojak hydrantowy składa się z solidnej metalowej konstrukcji, zwykle wykonanej z aluminium lub stali nierdzewnej, co zapewnia trwałość i odporność na warunki atmosferyczne. Stojak hydrantowy jest kluczowym elementem infrastruktury przeciwpożarowej, który może decydować o skuteczności działań ratowniczych. Dzięki jego obecności i właściwej konserwacji, strażacy mogą być pewni, że w razie potrzeby będą mieli szybki dostęp do wody, co może uratować życie oraz mienie.
Standardowe wyjścia stojaka hydrantowego, wyposażone w zawory kulowe pozwalające na kontrolę przepływu wody, to:
- Nasada 110 z gwintem zewnętrznym
- Nasada 75 z gwintem zewnętrznym (stosowana do połączeń szybkozłącznych węży w pożarnictwie)
- Nasada 75 z gwintem wewnętrznym (stosowana do połączeń szybkozłącznych węży w pożarnictwie)
- Nasada 52 z gwintem zewnętrznym
Nasada hydrantowa 52 wykonana jest ze stopu ZNAL/ZL5. Stosuje się ją w instalacjach wodnych, ppoż w podziemnych wyrobiskach zakładów górniczych, w tym zagrożonych wybuchem metanu lub pyłu węglowego. Posiada stosowne dopuszczenia. Ciśnienie czynnika roboczego wynosi 2,7 MPa. Jest zamiennikiem nasady mosiężnej.
Pobór wody do celów przeciwpożarowych
Strażacy pobierają wodę do celów przeciwpożarowych ze zbiorników wodnych lub bezpośrednio z przewodów sieci wodociągowej. Woda pobierana z hydrantów przeciwpożarowych podawana jest pod wysokim ciśnieniem, co ułatwia ugaszenie nawet dużego pożaru. Dostęp do wody z sieci wodociągowej jest pewny, a podjęcie akcji gaśniczej nie wymaga transportowania wody z oddalonych lokalizacji.