Nad ranem, po wielogodzinnej walce strażaków z żywiołem, pożar katedry Notre Dame w Paryżu został ostatecznie ugaszony. Ogień, który wybuchł w poniedziałek przed godziną 19:00, zniszczył cały dach, drewniane wnętrze oraz jedną z wież, a także spowodował zawalenie się zabytkowej iglicy, będącej jednym z symboli Notre Dame. Mimo olbrzymich strat, stan struktury i fasady budowli jest stosunkowo dobry, a wiele cennych elementów udało się ocalić.
Pożar Katedry Notre Dame: Przetrwanie Rozet
Początkowe obawy i fakty po pożarze
Podczas relacji z poniedziałkowego pożaru, w komentarzach przewijały się obawy o to, czy pożogę przetrwają witrażowe rozety, które datuje się na 1260 rok. Są one widoczne na niemal każdym pamiątkowym zdjęciu z wizyt w katedrze i stanowią jedne z najbardziej rozpoznawalnych elementów świątyni - w szczególności witrażowa rozeta nad wejściem. Wiele osób zadawało sobie pytanie, czy tragedia oszczędzi te arcydzieła sztuki.
Uratowane rozety i ich stan
Na szczęście, jak pokazują fotografie z wnętrza spalonej świątyni, zabytkowe rozety nie spłonęły i przetrwały pożar. Doktor Mariusz Klarecki, historyk sztuki, początkowo z bólem serca zerkał na obrazki w telewizji, obawiając się, że witraże "wszystkie spłynęły". Obecnie wiadomo, że ich oryginalny charakter powinno udać się zachować. Niemniej jednak, z pewnością nie są one w najlepszej kondycji i wymagają pilnego zabezpieczenia przed dalszym zniszczeniem.
Spór o Współczesne Witraże w Odbudowanej Katedrze
Geneza kontrowersji i wizja prezydenta Macrona
Wokół katedry Notre Dame w Paryżu wybuchł spór prawny i kulturalno-polityczny dotyczący przyszłości witraży. Narasta spór o współczesne witraże, które mają pojawić się w odbudowanej katedrze. Projekt budzi sprzeciw konserwatorów zabytków i historyków sztuki. Wymiana obejmuje sześć kaplic w nawie południowej. Prezydent Francji Emmanuel Macron tłumaczy, że "zmienionych zostanie sześć witraży w południowej części katedry", argumentując, że "nasz wiek będzie miał swoje miejsce obok tych, które są już reprezentowane w katedrze", aby stworzyć w katedrze trwały pomnik XXI wieku. Koszt wymiany szacuje się na około 4 miliony euro.
Argumenty konserwatorów i historyków sztuki
Znane stowarzyszenie Sites et Monuments, jedna z najstarszych francuskich organizacji zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego, ogłosiło zamiar ponownego wniesienia sprzeciwu wobec już wydanego pozwolenia na budowę. Argumenty konserwatorów zabytków są jasne: skoro witraże przetrwały pożar, nie ma powodu związanego z ich renowacją, aby je wymieniać. Wskazują, że są one częścią oryginalnego XIX-wiecznego projektu Eugène'a Viollet-le-Duca. Współczesnym witrażom w Notre Dame sprzeciwia się także krajowa komisja do spraw dziedzictwa i architektury - organ doradzający resortowi kultury. Jej zdaniem projekt narusza międzynarodowe konwencje określające zasady konserwacji zabytków, a krytykowany jest fakt, że współczesne dzieła zajmą miejsce cennych XIX-wiecznych witraży, które nie ucierpiały w pożarze.
Tajemnice Paryża - Katedra Notre Dame
Reakcje społeczne i polityczne
"To kaprys prezydenta" - uważa Didier Rykner, historyk i twórca petycji przeciwko nowym witrażom, którą podpisało ponad 180 tysięcy osób, w tym politycy opozycji. Pałac Elizejski broni się, tłumacząc, że współczesne witraże to pomysł paryskiej diecezji. Konkurs, który wyłoni autora projektu, zakończy się w listopadzie, a realizacja nowych witraży ma ruszyć za rok. Decydujący głos w sprawie będzie miał nowy minister kultury, który ma zostać powołany wraz z całym rządem w przyszłym tygodniu. Obydwie strony porozumiały się co do tego, że wszystkie uroczystości ponownego otwarcia katedry Notre-Dame, zaplanowane na grudzień, odbędą się we wnętrzu świątyni.
Ogólne Zniszczenia i Ocalone Skarby Katedry
Po ugaszeniu pożaru francuska Fondation du patrimoine poinformowała, że uruchomiła narodową zbiórkę na jej odbudowę. Podczas pożaru światowe media obiegły dramatyczne zdjęcia stojącej w ogniu katedry - na filmach uwieczniono między innymi moment, w którym runęła zabytkowa iglica, jeden z symboli Notre Dame. Zawalił się także dach. Doktor Klarecki przyznaje, że to "nieodwracalna strata", a odbudowa dachu złożonego z 1300 dębowych krokwi i belek to "piekielnie trudne zadanie". Obawia się również o znalezienie specjalistów zdolnych podjąć się tak skomplikowanego wyzwania, choć "mniejszym problemem będą nakłady finansowe, bo one oczywiście się znajdą".
Rektor katedry Notre Dame Patrick Chauvet poinformował, że skarbiec świątyni wraz z jej najcenniejszymi zabytkami i relikwiami został ocalony. Wśród nich jest relikwiarz krzyża świętego, który towarzyszył koronacji królów polskich. Jednakże, nie udało się w porę zdjąć ze ścian katedry niektórych dzieł sztuki i obrazów. Na razie nie wiadomo dokładnie, które z nich uległy zniszczeniu. Przypomnijmy, że w jednej z kaplic świątyni znajduje się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Los zabytkowych organów, również znajdujących się w katedrze, nie jest na razie znany. Stan wielu zabytkowych przedmiotów z wnętrza Notre Dame wciąż jest badany. Doktor Klarecki podsumowuje: "To dzień rozpaczy. To był jeden z niewielu zachowanych architektonicznych cudów świata. Prawdziwy symbol sztuki, który właśnie spłonął..."