Nowe Legitymacje dla Strażaków Ratowników OSP: Kluczowe Informacje i Zmiany

Od 8 kwietnia 2026 roku strażacy ratownicy Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) oraz osoby posiadające uprawnienia do świadczenia ratowniczego mogą ubiegać się o wydanie legitymacji służbowych. Zmiana ta jest wynikiem nowelizacji ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która weszła w życie tego samego dnia, co wprowadzenie nowych legitymacji.

Głównym celem wprowadzonych zmian jest uregulowanie zasad wydawania legitymacji, które mają służyć nie tylko identyfikacji, ale również jako narzędzie do korzystania z dodatkowych świadczeń. Wcześniej, zgodnie z przepisami, strażak ratownik OSP oraz osoba posiadająca uprawnienia do świadczenia ratowniczego powinni otrzymywać legitymację OSP w celu identyfikacji i korzystania z dodatkowych uprawnień. Wygląd takich legitymacji został określony rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych i administracji z 1 czerwca 2022 r. jako elektroniczna karta procesorowa w formie karty identyfikacyjnej wykonanej z tworzywa sztucznego.

Proces Ubiegania się o Nową Legitymację

Legitymacja strażaka ratownika OSP wydawana jest na wniosek samego strażaka lub osoby posiadającej uprawnienia do wykonywania działań ratowniczych. Wniosek ten należy złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, właściwego ze względu na siedzibę jednostki OSP, do której należy wnioskodawca. Istnieje możliwość, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na podstawie zawartego porozumienia, upoważni zarząd OSP lub zarząd oddziału gminnego związku ochotniczych straży pożarnych do przyjmowania wniosków o wydanie legitymacji oraz wprowadzania niezbędnych danych do rejestru.

Szacunki i Krytyka Nowych Przepisów

Inicjatorzy wprowadzonych zmian szacują, że nowe legitymacje otrzyma około 230 tysięcy obywateli. Jednakże, nowelizacja spotkała się z krytyką ze strony Związku Powiatów Polskich. Związek wskazywał, że przepisy umożliwiające wydawanie takich legitymacji istniały już wcześniej, jednak żadna z nich nie została dotąd wydana. Podnoszono również potencjalne problemy gmin związane z wydawaniem legitymacji, wynikające z braku dostępu do pełnych danych członków OSP i strażaków pobierających świadczenia ratownicze. Dodatkowo, zaznaczono, że nie każdy strażak musi korzystać z aplikacji mObywatel.

Warto zaznaczyć, że w październiku 2023 roku Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej zamówiła 9 tysięcy blankietów legitymacji, jednakże zamówienie to nie przełożyło się na wydruk ani jednej legitymacji z powodu trudności proceduralnych i technicznych, które doprowadziły do impasu w systemie.

Zmiana Formy Legitymacji: Od Plastiku do Aplikacji mObywatel

Kluczową zmianą wprowadzoną nowelizacją jest zastąpienie tradycyjnej legitymacji w formie karty z tworzywa sztucznego, dokumentem mobilnym dostępnym w aplikacji mObywatel. Ta zmiana jest spójna z innymi funkcjonalnościami aplikacji i ma przynieść szereg korzyści.

Korzyści z Elektronicznej Legitymacji w mObywatelu:

• Bezpieczeństwo instytucjonalne: Zapewnienie, że nieuprawnione osoby nie będą mogły posługiwać się kartą strażaka OSP.
• Natychmiastowa weryfikacja: Możliwość szybkiego potwierdzenia uprawnień w terenie i w instytucjach, gdzie strażak OSP pełni służbę.
• Zmniejszenie kosztów: Redukcja wydatków związanych z produkcją i dystrybucją plastikowych kart.
• Lepsza integracja: Ułatwienie integracji z innymi e-usługami cyfrowymi państwa.
• Bezpieczeństwo danych i łatwość aktualizacji: Zapewnienie ochrony danych i możliwości ich aktualizacji w czasie rzeczywistym.

Korzyści dla Strażaków Ochotników i Organizacji

Wprowadzone zmiany niosą ze sobą wymierne korzyści dla samych strażaków OSP:

• Prostota i wygoda: Legitymacja jest zawsze dostępna na smartfonie, co eliminuje potrzebę noszenia dodatkowych dokumentów.
• Przejrzysty rejestr: Eliminacja błędów związanych z ręcznym wprowadzaniem danych dzięki cyfrowemu systemowi.
• Szybsze reagowanie: Natychmiastowy dostęp do informacji o uprawnieniach ratowniczych.
• Skala oszczędności: Wykorzystanie istniejącej infrastruktury informatycznej minimalizuje potrzeby budżetowe związane z wdrażaniem nowego systemu.

Świadczenie Ratownicze dla Strażaków OSP

Nowelizacja ustawy o ochotniczych strażach pożarnych wiąże się również z kwestią świadczenia ratowniczego. Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który spełnia określone warunki dotyczące wieku i wysługi lat w OSP.

Kto ma prawo do świadczenia ratowniczego?

Świadczenie ratownicze przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który czynnie uczestniczył jako członek OSP w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych (wymagany bezpośredni udział co najmniej raz w roku) przez co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn oraz 20 lat w przypadku kobiet. Okres czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych nie wymaga zachowania ciągłości wysługi lat w OSP.

Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi OSP, który osiągnął:

• W przypadku mężczyzn - 65. rok życia.
• W przypadku kobiet - 60. rok życia.

Wysokość świadczenia ratowniczego

Na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, strażakowi ratownikowi OSP przysługuje świadczenie ratownicze (corocznie waloryzowane) z tytułu wysługi lat w OSP w wysokości 273 zł. Od 1 marca 2025 roku kwota ta wynosiła 273,00 zł, wcześniej było to 200 zł.

Czy OSP liczy się do emerytury?

Tak, na podstawie wprowadzonych regulacji i kwot świadczenia ratowniczego, można uznać, że okres służby w OSP może być uwzględniany w kontekście świadczeń emerytalnych. Świadczenie ratownicze przyznawane jest na wniosek zainteresowanego złożony do komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, a wypłacane jest przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA miesięcznie, do 15. dnia każdego miesiąca kalendarzowego.

Potencjalne Korzyści i Deklaracje

Strażacy z OSP są o krok bliżej od otrzymania pakietu realnych korzyści i zniżek w spółkach Skarbu Państwa. Podczas niedawnych posiedzeń sejmowej komisji odbyła się dyskusja dotycząca strażaków OSP, a planowane przepisy mają być nie tylko narzędziem identyfikacji, ale także platformą do realizacji postulatów dotyczących korzyści dla strażaków.

Marcin Fleischer ze Związku OSP RP podkreślił oczekiwania środowiska dotyczące legitymacji i związanych z nimi korzyści. Pojawiły się deklaracje ze strony przedstawicieli Grupy PZU, którzy wyrazili możliwość stworzenia specjalnego programu ubezpieczeniowego z dodatkowymi zniżkami na umowy ubezpieczeń majątkowych, a także kompleksowego grupowego ubezpieczenia na życie i zdrowie.

Podczas posiedzenia poruszono również kwestie kart paliwowych Orlen. Obecnie zniżki na paliwo przysługują jedynie członkom OSP z jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Postulowano rozszerzenie programu na wszystkie jednostki OSP. Podkreślono również rosnące koszty utrzymania remiz, generowane przez rachunki za prąd, co sugeruje potrzebę rozważenia zniżek na energię elektryczną.

Przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury wyjaśnił, że ulgi ustawowe na przejazdy koleją nie obejmują obecnie żadnych formacji mundurowych poza czasem wykonywania obowiązków służbowych, co wskazuje na potrzebę dalszych regulacji w tym zakresie.

Podstawa Prawna

• Ustawa z dnia 4 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. 2025 poz. 900)
• Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 244)
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie legitymacji strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej lub osoby posiadającej uprawnienie do świadczenia ratowniczego (Dz. U. poz. 1274)
• Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel (Dz. U. z 2024 r. poz. 1275 i 1717)
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lutego 2022 r. (Dz.U. 2022 r. poz. 316)

tags: #nowe #legitymacje #strazackie