W ostatnich latach polskie jednostki straży pożarnej, zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), systematycznie wzbogacają się o nowoczesne samochody ratowniczo-gaśnicze oparte na podwoziach Scania. Pojazdy te, charakteryzujące się zaawansowaną technologią, funkcjonalnością i wysoką niezawodnością, znacząco zwiększają potencjał operacyjny strażaków w walce z pożarami oraz innymi zagrożeniami.
Charakterystyka podwozi Scania dla pojazdów pożarniczych
Podwozia Scania są cenione w branży pożarniczej za ich solidność i możliwość adaptacji do specyficznych potrzeb. Solidne podwozie Scania zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających, co jest kluczowe w trudnych warunkach akcji ratowniczych. Najczęściej są to pojazdy 4x4 z jednostkami napędowymi o mocy od 360 do 410 KM, choć spotyka się również mocniejsze konfiguracje.
Stosuje się podwozia o różnych konfiguracjach osi wielonapędowych, co pozwala na dopasowanie pojazdu do specyficznych wymagań terenowych i operacyjnych. Podwozia Scania dedykowane dla tych rozwiązań wymagają dostosowania możliwości pojazdu do zadań, jakie ma wykonywać. Projekt pojazdu, a potem wykonawstwo, zawiera szereg unikatowych rozwiązań. W tej grupie są pojazdy z ogumieniem pojedynczym i wysokiej mobilności terenowej, obniżonej ramie w celu montażu konsoli żurawia niezwiększającej wysokości łącznej pojazdu. Wielowyjściowe napędy do rozmaitych urządzeń są standardowo stosowane w tego typu pojazdach.
Kabiny załogowe Scania CrewCab
Nowa kabina załogowa Scania, przeznaczona dla pojazdów nowej generacji, została zbudowana na bazie kabiny P i jest dostępna w dwóch wariantach długości. Kabiny załogowe Scania wyznaczają nowy standard w branży pod względem komfortu, jakości i bezpieczeństwa. W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji. W kabinie można przewozić 6 członków załogi, którzy mogą być dodatkowo chronieni przez boczne kurtyny powietrzne. Kabiny załogowe Scania cechuje duża przestrzeń wewnętrzna, umożliwiająca indywidualną aranżację przestrzeni z przodu, jak i z tyłu.
Pojazdy będące nośnikami drabin obrotowych i podnośników koszowych mogą być wyposażone w krótką kabinę, Scania CrewCab lub niską Low-entry umieszczoną przed osią pojazdu.
Wyposażenie i funkcjonalność samochodów ratowniczo-gaśniczych Scania
Standardowe wyposażenie gaśnicze
Samochody ratowniczo-gaśnicze Scania posiadają zbiornik na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów. Typowa pojemność zbiorników to 8000 l do 10 500 l wody i 10% pojemności środka pianotwórczego. Pojazdy tego typu dysponują pompami o dużej wydajności. Dwustopniowa autopompa pożarnicza Godiva P2A 4010 wraz z czytelnym i w pełni intuicyjnym panelem sterowania często jest zabudowywana w tylnej części nadwozia pożarniczego. Pozwala ona na skuteczne podawanie na źródło pożaru 5525 l/min wody przy niskim ciśnieniu 8 barów lub alternatywnie 479 l/min przy ciśnieniu 40 barów. Zamontowane na dachu ręcznie sterowane działko umożliwia podawanie prądów wody lub piany ciężkiej na odległość do 60 metrów.
Dzięki zastosowaniu systemu CAFS (Compressed Air Foam System) znacząco zwiększone zostaną możliwości gaśnicze podczas pożarów.
Specjalistyczne wyposażenie ratownicze
Samochód ratowniczo-gaśniczy może być wyposażony w drabiny i inny sprzęt ratowniczy. Znakomita większość jednostek straży pożarnej musi być wyposażona w drabiny obrotowe i podnośniki koszowe. Najczęściej instaluje się drabiny o zasięgu do 53 metrów.
W pojazdach znaleźć się może m.in. wyciągarka linowa z napędem elektrycznym o sile uciągu 9979 kg, systemy oświetlenia roboczego LED i maszt oświetleniowy sterowany pilotem, co znacznie usprawni prowadzenie akcji ratowniczych po zmroku.
Przykłady wdrożeń w jednostkach PSP i OSP
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP w Nowym Tomyślu
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Tomyślu w woj. wielkopolskim wzbogaciła się o nowoczesny ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy. Jego zabudowa na niezawodnym 2-osiowym podwoziu Scania P450B4X4HZ XT z napędem na obie osie została wykonana przez firmę SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne. Napęd gwarantuje dynamiczna wysokoprężna jednostka napędowa o mocy 331 kW (450 KM). Dla sześcioosobowego zastępu przewidziano czterodrzwiową kabinę brygadową. Z przodu znajduje się wyciągarka linowa z napędem elektrycznym o sile uciągu 9979 kg. Nowy pojazd to połączenie nowoczesnej technologii i funkcjonalności, będąc jednym z najbardziej zaawansowanych w swojej klasie. Jest on przystosowany do dostarczania wody do celów sanitarnych. Nowa „siódemka” doskonale sprawdzi się zarówno podczas dużych pożarów, jak i w działaniach wymagających długotrwałego podawania środków gaśniczych. Szkielet nadwozia pożarniczego to konstrukcja samonośna wykonana ze spawanych profili aluminiowych. Jego zewnętrzne poszycie wykonano z lakierowanej blachy aluminiowej, natomiast wewnętrzne z blachy anodowanej. W zabudowie umieszczono pięć skrytek sprzętowych - po dwie z każdego boku pojazdu oraz jedną z tyłu. Ich zamknięcie stanowią wodo i pyłoszczelne żaluzje.
OSP Złotokłos
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Złotokłosie również otrzymała nowy pojazd oparty na podwoziu SCANIA P 450 o mocy 450 KM z automatyczną skrzynią biegów i napędem 6x6. Kabina jednomodułowa, czterodrzwiowa przeznaczona jest dla 6-osobowej załogi. Zakup samochodu został sfinansowany ze środków budżetu Gminy Piaseczno w kwocie 1 220 000,00 zł, środków własnych OSP Złotokłos w kwocie 163 513,49 zł, a także dwóch dotacji - 500 000,00 zł z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie oraz 150 000,00 zł z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego w ramach programu „Mazowsze dla straży pożarnych - OSP edycja 2025”, realizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.
OSP Basznia Dolna
Ochotnicza Straż Pożarna w Baszni Dolnej wzbogaciła się o nowoczesny ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy. Nowy wóz wyposażony jest w silnik o mocy 450 KM, zbiornik wody o pojemności do 7000 litrów, napęd na obie osie, a także systemy oświetlenia roboczego LED i maszt oświetleniowy sterowany pilotem, co znacznie usprawni prowadzenie akcji ratowniczych po zmroku. Zakup samochodu o wartości 1 679 934 zł sfinansowano dzięki środkom pozyskanym przez gminę Lubaczów, a dostawcą pojazdu była firma SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o. Dzięki nowemu samochodowi strażacy z Baszni Dolnej będą mogli jeszcze skuteczniej nieść pomoc podczas pożarów, wypadków i zdarzeń drogowych.
OSP Olcza (Zakopane)
Ochotnicza Straż Pożarna na zakopiańskiej Olczy znacząco wzmacnia swój potencjał operacyjny. Do jednostki trafił nowoczesny, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy Scania P460, będący pierwszym tego typu zakupem dla OSP Olcza od 17 lat. Zakup pojazdu był możliwy dzięki zaangażowaniu Miasta Zakopane oraz skutecznemu pozyskaniu środków zewnętrznych. Nowy pojazd to ciężki wóz bojowy z napędem 4x4, przystosowany do działań w wymagającym, górzystym terenie Zakopanego. Dużą zaletą nowego samochodu jest jego wszechstronność działania. Dzięki zastosowaniu systemu CAFS znacząco zwiększone zostaną możliwości gaśnicze podczas pożarów, ale pojazd doskonale sprawdzi się również podczas ratownictwa technicznego i medycznego. Na jego wyposażeniu znajduje się m.in. pompa WTX 40 do pompowania brudnej wody.
OSP Konstantynów
Strażacy z OSP Konstantynów odebrali nowy, średni pojazd ratowniczo-gaśniczy. Samochód Scania P360 GBA 2,5/16 kosztował ponad 1,1 mln zł i zastąpił wysłużonego Mercedesa GBA 2/20 z 1999 roku. Scania kosztowała 1 158 660 zł, w tym 658 660 zł sfinansowała gmina, 400 tys. zł pochodziło z Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, a 100 tys. zł z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zakup doszedł do skutku dzięki dobrej współpracy parlamentarzystów i konstantynowskiego samorządu.
Nowa ciężarówka Scania 2025! Dlaczego to zrobili…
Samochód do zadań specjalnych dla SGRChem Lublin
Firma SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o. dostarczyła najnowszy pojazd z tej serii na wyposażenie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 1 Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie. Pod jego zabudowę wykorzystano 3-osiowe podwozie z tylną osią skrętną Scania G500B6X2*4NA. Jest ono napędzane silnikiem o mocy 368 kW (500 KM), która na tylną oś napędową przenoszona jest za pomocą automatycznej skrzyni biegów. Tak duża moc silnika pojazdu zapewnia jego dobrą dynamikę. Samochód posiada trzymiejscową kabinę CG17L w układzie (1+1+1).
Zabudowę pojazdu podzielono na dwa funkcjonalne przedziały: sprzętowy oraz sztabowy. Konstrukcję nośną wykonano jako spawany szkielet z profili ze stali nierdzewnej, natomiast poszycie zewnętrzne i wewnętrzne zostało wykonane z blachy aluminiowej. Całość zabudowy została wygłuszona i jest izolowana termicznie. Po obu stronach zabudowy i z tyłu znajdują się skrytki sprzętowe w układzie (4+3+2). Największe dwie przednie (lewa i prawa strona) oraz tylna zamykane są żaluzjami aluminiowymi. Pozostałe dolne boczne skrytki po obu stronach nadwozia zamykane są klapami aluminiowymi. Natomiast zamknięcie tylnej skrytki (znajdującej się po lewej stronie), w której przewożony jest m.in. sprzęt specjalistyczny, zostało wykonane w formie podestu roboczego w wykonaniu antypoślizgowym. Wejście na niego zapewnia zamontowana na tylnej ścianie zabudowy, po prawej stronie, rozkładana drabinka aluminiowa. Na dachu zamontowano dwie aluminiowe skrzynie sprzętowe, które przeznaczone są do przechowywania sprzętu i wyposażenia. Ich zamknięcie stanowi osiem niezależnych pokryw aluminiowych. Powierzchnia dachu pokryta jest antypoślizgową blachą ryflowaną z wyznaczonymi ścieżkami komunikacyjnymi.
Przedział sztabowy i sprzętowy
Środek zabudowy składa się z wydzielonych dwóch niezależnych przedziałów: sztabowego i sprzętowego. Pierwszy z nich przeznaczony jest do prac sztabowych, prowadzenia monitoringu, obsługi oraz nadzorowania wszystkich systemów, instalacji i urządzeń zainstalowanych w samochodzie. Wejście do przedziału sztabowego zapewniają drzwi z oknem, umieszczone po prawej stronie zabudowy. Pod drzwiami zamontowano pneumatycznie rozkładane schody, które automatycznie wysuwają się po ich otwarciu. Oświetlenie przedziałów odbywa się z wykorzystaniem oświetlenia LED zasilanego napięciem 24 V lub 230 V. Wewnątrz zamontowane zostały dwa fotele dla operatorów przy stanowiskach roboczych.
Załoga ma do dyspozycji, m.in. dwie dyspozytorskie stacje komputerowe, panele wizualizująco-sterujące, dwa radiotelefony przewoźne VHF, przenośne tablety, mobilną stację meteorologiczną, urządzenie wielofunkcyjne (drukarka), radiotelefony przenośne ATEX, ładowarkę miernika wielogazowego, latarkę taktyczną wraz z ładowarką, przemiennik radiowy, lodówkę, kuchenkę mikrofalową oraz panel sterowania zabudową. Łącznie w samochodzie zastosowano dwa panele sterujące. Jeden z nich umieszczony został w przedziale sztabowym, drugi w kabinie pojazdu. Panel sterowania umożliwia kontrolę stanu pojazdu i zabudowy, wyświetlając m.in. informację o otwartych podestach, żaluzjach, rozłożonej windzie, maszcie oświetleniowym, otwartych drzwiach do przedziału sztabowego, uruchomieniu przystawki odbioru mocy.
Zlokalizowany w tylnej części nadwozia przedział sprzętowy oddzielono od części sztabowej za pomocą wygłuszonych, zamykanych drzwi przesuwnych. Wyposażenie przedziału sprzętowego stanowią aluminiowe półki z płynną regulacją wysokości, na których zamocowano sprzęt zgodnie ze specyfikacją, a także dodatkowe wyposażenie dostarczone przez użytkownika. Półki przystosowane są do przewozu w pojemnikach sprzętu i wyposażenia, m.in. ubrań gazoszczelnych, aparatów powietrznych, butli do aparatów powietrznych, detektorów, eksplozymetru, dozymetrów, drona, zestawu hydraulicznych narzędzi ratowniczych, mobilnego robota, itp. W przedziale zamontowano system wysuwanych półek, na którym umieszczony i przewożony jest sprzęt ochronny, pomiarowy oraz ratowniczy. Wnętrze przedziału oświetlane przy pomocy LED, wyposażone w czujniki otwarcia z wizualizacją w przedziale kabiny i przedziale technicznym. Wejście do przedziału możliwe jest również po rozłożeniu stopni wejściowych w formie drabinki.
Dodatkowe systemy i wyposażenie
Na tylnym zwisie zamontowano windę załadowczą o nośności 3000 kg. Jest ona chowana pod zabudową i rozkładana hydraulicznie. Sterowanie nią odbywa się za pomocą pilota, manualnie z pulpitu znajdującego się z tyłu, po prawej stronie lub sterowania nogą poprzez pedał znajdujący się na windzie. Takie rozwiązanie ułatwia rozładunek przewożonego sprzętu na miejscu prowadzonych działań ratowniczych.
Samochód, z uwagi na przeznaczenie, wyposażony jest w niezależną instalację elektryczną prądu przemiennego. Działania realizowane przez Specjalistyczną Grupę Ratownictwa Chemicznego wymagają posiadania niezależnego źródła energii elektrycznej. Jej dostawę zapewnia generator prądotwórczy o mocy 20 kVA. Wykonany jest on w wersji wyciszonej, tak że nie przenosi drgań na resztę zabudowy i ramę samochodu, a także nie powoduje hałasu wewnątrz przedziału sztabowego na poziomie większym niż 65 dB. Usytuowany on został w przedniej części zabudowy. Tablica sterownicza posadowiona jest w drugiej skrytce zabudowy, po prawej stronie za kabiną. Jej zamknięcie stanowi klapa aluminiowa podnoszona do góry.
Pojazd, ze względu na specyfikę oraz czas prowadzonych działań, posiada wysuwany pneumatycznie maszt oświetleniowy o wysokości 6 metrów od poziomu gruntu. Na obrotowej głowicy znajduje się sześć lamp LED, każda o mocy 62 W. Uzyskany strumień świetlny to aż 35 100 lm. Maszt wyposażony jest w funkcję automatycznego składania i zabezpieczony jest przed przypadkowym rozłożeniem. Sterowanie masztem odbywa się za pomocą przewodowego pilota.
Pojazdy ratownicze lotniskowe
Pojazdy ratownicze pełniące służbę na lotniskach są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie w porównaniu do konwencjonalnych samochodów ratowniczych. Tereny otaczające lotniska zazwyczaj nie pozwalają na korzystanie z typowych samochodów ratowniczych. Są one wyposażone w pojedyncze ogumienie tylnych kół, zapewniające większy prześwit i zdolność pokonywania nierówności czy przeszkód terenowych. Pojazdy posiadają automatyczną skrzynię biegów i układ napędowy 4x4 lub 6x6.