Ochotnicza Straż Pożarna: Kompleksowe Informacje

Wprowadzenie do Ochotniczej Straży Pożarnej

Pożary, wypadki, udzielanie pierwszej pomocy - to tylko niektóre z sytuacji, w których wsparcie musi nadejść bardzo szybko. W dużych miastach działają jednostki Państwowej Straży Pożarnej (PSP), ale w miejscowościach to inne osoby czuwają nad bezpieczeństwem mieszkańców. Mowa o Strażakach Ochotnikach, którzy zwykle jako pierwsi docierają na miejsce zdarzenia. Bez nich nie można mówić o bezpieczeństwie poza granicami miast.

Historia i Rozwój OSP w Polsce

Początki walki z ogniem

Pożary od zawsze były zagrożeniem dla ludzi. Dawniej ryzyko było jeszcze większe, ponieważ większość budynków budowano z drewna czy nawet strzechy, które paliły się w mgnieniu oka. Wystarczyła tak naprawdę mała iskra, aby w jednej chwili dom stanął w płomieniach. Dlatego już setki lat temu pojawiła się potrzeba istnienia osób, które będą walczyły z ogniem. Na początku do dyspozycji były wiadra, woda i piasek.

Narodziny pierwszych jednostek strażackich

Pierwsze jednostki strażackie, które tak naprawdę dały początek dzisiejszym Ochotniczym Strażom Pożarnym, powstały już w pierwszej połowie XIX wieku we wszystkich trzech zaborach. W Królestwie Polskim pierwsza Ochotnicza Straż Ogniowa została założona w 1864 roku w Kaliszu, natomiast w Galicji jej odpowiednik powstał rok później, w 1865 roku w Krakowie. W 1921 roku powstał Związek Floriański, który był początkiem organizacji strażackiej na skalę ogólnokrajową.

Zaangażowanie ochotników i ciągły, stopniowy rozwój jednostek strażackich sprawił, że dzisiejsza OSP jest bardzo ważną strukturą mniejszych społeczności. Remizy strażackie znajdują się w wielu małych miejscowościach.

Rola i Działania Ochotniczej Straży Pożarnej

Zakres interwencji i obowiązki

Członkowie OSP to ochotnicy. Przechodzą szkolenia, aby móc jeździć do akcji pożarniczo-ratowniczych. Pomagają w gaszeniu pożarów, ratowaniu ludzi i zwalczaniu skutków klęsk żywiołowych. Zgodnie z przepisami, OSP pełni również ważną rolę w ochronie ludności i obronie cywilnej. Jednostki działają z Państwową Strażą Pożarną (PSP) oraz innymi służbami.

Zaangażowanie społeczne i edukacja

Wyjazdy do przeróżnych akcji to jeszcze nie wszystko. Strażacy z jednostek OSP angażują się w wiele innych działań. Biorą udział przy organizacji festynów i pikników strażackich. Uczestniczą również w uroczystościach lokalnych, świętach państwowych i religijnych. Co więcej, w swoich jednostkach jednoczą młodzież, która uwielbia Straż Pożarną i chciałaby związać swoją przyszłość z tym zawodem. Ochotnicy dają przykład Młodzieżowym Drużynom Pożarniczym (MDP), szkolą ich i przygotowują do udziału w zawodach sportowo-pożarniczych.

Oprócz wspomnianych kwestii OSP przede wszystkim szkoli i uczy. Jednostki mogą organizować nauczanie w szkołach i przedszkolach o bezpieczeństwie pożarowym albo o udzielaniu pierwszej pomocy.

Prawa i Przywileje Strażaków OSP

Zwolnienia od pracy

Oprócz tego, że Strażak OSP czynnie uczestniczy w wielu akcjach ratowniczo-gaśniczych, może też korzystać z różnych przywilejów. Przede wszystkim ochotnik może wziąć zwolnienie od pracy na czas akcji strażackiej. Co więcej, strażak OSP może skorzystać również ze zwolnienia, które obejmuje odpoczynek po akcji. Taki czas zwolnienia od pracy może ustalić osoba, która kierowała daną akcją.

Kolejnym przywilejem jest zwolnienie od pracy w celu udziału w szkoleniach. Taki wymiar zwolnienia nie może jednak przekroczyć liczby 6 dni w danym roku kalendarzowym.

Świadczenie ratownicze i ekwiwalent

Można także skorzystać ze świadczenia ratowniczego dla strażaków OSP. Taki przywilej przysługuje strażakowi-ratownikowi, jeśli aktywnie uczestniczył jako członek OSP w działaniach lub akcjach ratowniczych - co najmniej raz w roku. Strażak ratownik ma prawo także do kilku innych ważnych świadczeń i przywilejów, zwłaszcza jeśli dozna uszczerbku na zdrowiu lub poniesie szkodę w mieniu podczas służby.

Strażak należący do jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej nie otrzymuje stałej pensji, jak to bywa w przypadku pracy na pełen etat. Za uczestnictwo w akcji ratowniczo-gaśniczej czy szkoleniu przysługuje tzw. ekwiwalent pieniężny. Jego wysokość może wynosić maksymalnie 1/175 średniego wynagrodzenia za godzinę, a dokładna stawka zależy od uchwały gminy, na której obszarze funkcjonuje dana jednostka OSP.

OSP jako Stowarzyszenie i Organizacja

Podstawy prawne i status

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) to jednostki ochrony przeciwpożarowej będące jednocześnie stowarzyszeniami w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach. Najważniejsze zadania i organizację OSP określa ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych.

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) jest organizacją pozarządową utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń jest "podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska".

OSP w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG)

W naszym kraju aktualnie funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek Ochotniczych Straży Pożarnej, z czego 5085 należy do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Te dane są dostępne na portalu gov.pl.

Do systemu KSRG może być włączona także jednostka, która jest wyposażona i której ratownicy są wyszkoleni na poziomie pozwalającym na realizację specjalistycznych czynności ratowniczych, jeżeli jej działalność ma zastosowanie w warunkach przewidzianych w planie ratowniczym. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego precyzuje te kwestie.

Wewnętrzna Struktura i Zarządzanie OSP

Statut i władze

Statut OSP jest podstawowym wymaganym dokumentem w każdej jednostce, jej „konstytucją”. Reguluje zasady działania, ułatwia sprawne zarządzanie. Podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich, ale szczegółowe zapisy mogą być różne.

W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, władze to:

• Walne Zebranie Członków (WZC) - jest najwyższą władzą w OSP. Może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zwykle jednak w tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji.
• Zarząd
• Komisja Rewizyjna - obowiązkowy organ, którego rolą jest kontrola wewnętrzna działania OSP. Jest to wewnętrzny "policjant", ale wspierający, życzliwy i służący radą.

Obowiązki administracyjne i zasoby ludzkie

OSP, jak każde stowarzyszenie, ma różne obowiązki do spełnienia, związane z różnymi sferami działania. Jednym z nich jest prowadzenie księgowości. Może to być pełna księgowość albo prowadzenie księgowości w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych.

Bez ludzi nie ma NGO-sów - to ludzie tworzą organizacje pozarządowe i działają w OSP. Są role i zadania określone ustawowo, np. zarząd, naczelnik, ale są takie, które są tworzone tylko w danej jednostce. Są Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP) czy też zespoły od konkretnych zadań. Całym tym zasobem trzeba zarządzać.

Wolontariusze w OSP są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach. Ich bezcenna pomoc jest kluczowa, bez której wiele NGO-sów w ogóle nie mogłoby prowadzić swoich działań.

Wsparcie i Perspektywy Rozwoju OSP

Patrząc na różnorodność działań i to, jak wielkie znaczenie mają strażacy OSP w oczach ludności, można śmiało stwierdzić, że takim człowiekiem warto być. Dziś niosą oni pomoc tam, gdzie jest najbardziej potrzebna. Codzienny trud i poświęcenie naszych ochotników zasługują na docenienie.

Organizacje wspierające OSP stwarzają możliwości skutecznego działania, przekazując sprzęt, organizując szkolenia, dbając o tradycję i kulturę, organizując zawody, a także walcząc na najwyższych szczeblach o dobre warunki dla strażaków ochotników. Patrząc na dane, ilość jednostek OSP i to, jak bardzo rozwinęły się one na przestrzeni lat w Polsce, warto docenić ich wkład.

tags: #ochotnicza #straz #pozarna #napis #osp