Początki walki z ospą prawdziwą
Zmagania z ospą prawdziwą, zwaną dawniej czarną ospą, trwały tysiąclecia. Pierwsze próby uodpornienia, zwane wariolacją, polegały na podawaniu materiału zakaźnego (ropy lub startych strupów) od osób łagodnie przechodzących chorobę. Metoda ta, przywieziona z Azji i Afryki, wiązała się jednak z dużym ryzykiem zakażenia.
Przełom nastąpił w 1796 roku, gdy brytyjski lekarz Edward Jenner przeprowadził eksperyment, szczepiąc ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowiej. Zauważył on, że osoby pracujące przy bydle nie chorują na ospę prawdziwą. Metoda ta, nazwana wakcynacją (od łac. vacca - krowa), okazała się skuteczna i bezpieczna. W Polsce szczepionka ta była dostępna od 1801 roku, a obowiązkowe szczepienia przeciw ospie prawdziwej rozpoczęto w 1919 roku.
Dzięki masowym kampaniom szczepień, w 1980 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła całkowitą eradykację ospy prawdziwej. Ostatni przypadek zachorowania na tę chorobę odnotowano w 1978 roku.
Historia szczepień przeciwko odrze w Polsce
Powszechne szczepienia przeciw odrze rozpoczęto w Polsce w 1975 roku. Początkowo stosowano pojedynczą szczepionkę (preparat Attenuvax), podawaną w jednej dawce w 13-15 miesiącu życia. Od 1991 roku program rozszerzono, wprowadzając dwie dawki szczepionki: w 13-15 miesiącu życia oraz w 8 roku życia.
Kluczowe zmiany w programie szczepień przedstawia poniższa tabela:
| Okres | Schemat szczepień |
|---|---|
| 1975-1990 | Jedna dawka pojedynczej szczepionki (13-15 m.ż.) |
| 1991-2003 | Dwie dawki pojedynczej szczepionki (13-15 m.ż. oraz 8 r.ż.) |
| Od 2004 | Dwie dawki szczepionki skojarzonej MMR (odra, świnka, różyczka) |
Od 2004 roku obowiązuje szczepionka skojarzona MMR, która chroni jednocześnie przed odrą, świnką i różyczką. Warto zaznaczyć, że od 2019 roku drugą dawkę szczepionki MMR przesunięto z 10. na 6. rok życia.
Wyzwania w programie szczepień
Bezpośrednio po wprowadzeniu powszechnych szczepień przeciw odrze w 1975 roku, program miał ograniczoną akceptację wśród lekarzy i rodziców. W 1978 roku stan zaszczepienia wynosił zaledwie 50%, jednak w kolejnych latach systematycznie rósł (do 76% w 1980 roku i 79% w 1988 roku). CDC zwraca uwagę, że osoby szczepione w latach 1963-1967 wczesnymi, inaktywowanymi wersjami szczepionki, mogą nie posiadać pełnej odporności i w razie wątpliwości powinny skonsultować się z lekarzem w celu uzupełnienia szczepienia.
Profilaktyka ospy wietrznej
Ospa wietrzna, wywoływana przez wirus Varicella zoster (VZV), jest jedną z najbardziej zakaźnych chorób wieku dziecięcego. Szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest obecnie zalecane i bezpieczne, a jego skuteczność wynosi ponad 95%. Preparat zawiera żywy, atenuowany szczep wirusa.
Szczepienie to jest szczególnie istotne dla grup ryzyka, w tym:
- Dzieci z niedoborami odporności.
- Pacjentów przygotowujących się do chemioterapii lub leczenia immunosupresyjnego.
- Dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych.
- Kobiet planujących ciążę, które wcześniej nie chorowały na ospę.
Co powoduje ospę wietrzną? | Program Dr. Binocs | Najlepsze filmy edukacyjne dla dzieci | Peekaboo Kidz
Warto pamiętać, że wirus ospy wietrznej nie jest spokrewniony z wirusem ospy prawdziwej, dlatego szczepionka przeciwko tej drugiej nie chroni przed ospą wietrzną. Z kolei szczepienia przeciw ospie prawdziwej, choć wycofane po eradykacji choroby, mogą w pewnym stopniu zapewniać ochronę przed współczesną małpią ospą.
tags: #od #kiedy #wprowadzono #szczepionki #na #odre